તમારા લોહી અને આંતરડામાં ભળી રહ્યું છે માઇક્રોપ્લાસ્ટિક; શું આ જ છે કેન્સરનું અસલી કારણ?
વિશ્વભરમાં તબીબી વિજ્ઞાને ઘણી પ્રગતિ કરી છે, છતાં પણ કેન્સર જેવા ગંભીર રોગોના કેસ ઘટવાને બદલે વધી રહ્યા છે. ખાસ કરીને ‘કોલોરેક્ટલ કેન્સર’ અથવા કોલોન કેન્સર હવે માત્ર વૃદ્ધોનો રોગ રહ્યો નથી; ૨૦ થી ૪૦ વર્ષની વયના યુવાનોમાં પણ આ રોગ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે. યુનિવર્સિટી ઓફ સધર્ન કેલિફોર્નિયાના સંશોધકોએ તેમના તાજેતરના અભ્યાસમાં ચેતવણી આપી છે કે આપણે જે પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ કરીએ છીએ, તે ‘માઇક્રોપ્લાસ્ટિક્સ’ સ્વરૂપે આપણા શરીરમાં પ્રવેશીને કેન્સરના કોષોને સક્રિય કરી રહ્યું છે.
શું છે આ માઇક્રોપ્લાસ્ટિક્સ?
માઇક્રોપ્લાસ્ટિક્સ એટલે પ્લાસ્ટિકના એવા અતિ સૂક્ષ્મ કણો જેનું કદ ૫ મિલીમીટરથી પણ ઓછું હોય છે. આ કણો નરી આંખે જોઈ શકાતા નથી. તે પ્લાસ્ટિકની બોટલો, ફૂડ પેકેજિંગ, સિન્થેટિક કપડાં અને કોસ્મેટિક્સના ઘસારાને કારણે પેદા થાય છે. આજે આ કણો પીવાના પાણી, દરિયાઈ ખોરાક અને હવામાં પણ ભળી ગયા છે.
કોલોન કેન્સર સાથેનો સીધો સંબંધ
આપણી પાચનશક્તિ અને આંતરડા સીધા જ આપણે જે ખાઈએ છીએ તેના સંપર્કમાં આવે છે. સંશોધન મુજબ:
-
આંતરડામાં સોજો: જ્યારે માઇક્રોપ્લાસ્ટિક્સ આંતરડામાં પ્રવેશે છે, ત્યારે તે આંતરડાની અસ્તર (Lining) ને નુકસાન પહોંચાડે છે અને લાંબા સમય સુધી સોજો (Inflammation) પેદા કરે છે. આ લાંબા ગાળાનો સોજો કેન્સરના કોષોના વિકાસ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ પૂરું પાડે છે.
-
ડીએનએ ડેમેજ: પ્લાસ્ટિકમાં રહેલા રાસાયણિક તત્વો કોષોના ડીએનએમાં ફેરફાર લાવી શકે છે, જે કેન્સરની ગાંઠ બનવા તરફ દોરી જાય છે.
-
માઇક્રોબાયોમમાં ફેરફાર: માઇક્રોપ્લાસ્ટિક્સ આંતરડાના સારા બેક્ટેરિયાને નષ્ટ કરે છે, જેનાથી રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે છે.
માત્ર કેન્સર જ નહીં, અન્ય રોગોનું પણ જોખમ
પ્રોફેસર ટ્રેસી જે. વુડ્રફના જણાવ્યા મુજબ, માઇક્રોપ્લાસ્ટિક્સ શરીરના કોઈપણ ભાગમાં પહોંચી શકે છે. તે માનવ લોહીમાં ભળીને યકૃત (Liver), ફેફસાં અને પ્લેસેન્ટા સુધી પહોંચી ગયા છે.
-
પ્રજનન ક્ષમતા: પ્લાસ્ટિકના કણો હોર્મોન્સમાં અસંતુલન પેદા કરીને સ્ત્રી અને પુરુષ બંનેની પ્રજનન ક્ષમતા પર નકારાત્મક અસર કરે છે.
-
ફેફસાના રોગો: હવામાં ઉડતા પ્લાસ્ટિકના બારીક રેશા શ્વાસ દ્વારા ફેફસામાં જાય છે, જે શ્વસનતંત્રને લગતા ગંભીર રોગો અને કેન્સર નોતરે છે.
કોલોન કેન્સરના લક્ષણો: ક્યારે સાવધ થવું?
ઘણીવાર યુવાનો પેટના દુખાવા કે અપચાને સામાન્ય ગણીને અવગણે છે. પરંતુ જો નીચેના લક્ષણો દેખાય તો તાત્કાલિક નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જોઈએ: ૧. મળમાં લોહી આવવું અથવા મળનો રંગ કાળો હોવો. ૨. પેટમાં સતત અસ્વસ્થતા, ગેસ કે ખેંચાણનો અનુભવ થવો. ૩. વજનમાં અચાનક ઘટાડો થવો અને નબળાઈ લાગવી. ૪. શૌચક્રિયાની આદતોમાં ફેરફાર (જેમ કે સતત કબજિયાત કે ડાયરિયા).
કેવી રીતે બચવું?
સંપૂર્ણપણે પ્લાસ્ટિકમુક્ત રહેવું કદાચ અત્યારે મુશ્કેલ છે, પરંતુ ઘટાડો ચોક્કસ કરી શકાય છે:
-
ગરમ ખોરાક ક્યારેય પ્લાસ્ટિકના ડબ્બામાં ન ભરો.
-
પ્લાસ્ટિકની બોટલને બદલે કાચ કે સ્ટીલની બોટલનો ઉપયોગ કરો.
-
પેકેજ્ડ ફૂડ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડનો વપરાશ ઘટાડો.
-
માઈક્રોવેવમાં પ્લાસ્ટિકના વાસણો વાપરવાનું ટાળો.
આરોગ્ય નિષ્ણાતો માને છે કે જો આપણે સમયસર જાગૃત નહીં થઈએ, તો આગામી દાયકામાં કેન્સરના કેસમાં ભયજનક ઉછાળો જોવા મળી શકે છે. માઇક્રોપ્લાસ્ટિક્સ એ માનવજાત માટે એક મોટો પડકાર છે, જેનો સામનો માત્ર વૈજ્ઞાનિક રીતે જ નહીં, પણ વ્યક્તિગત જાગૃતિ દ્વારા જ શક્ય છે.
