અમરેલી જિલ્લામાં ખેડૂતો માટે પ્રાકૃતિક કૃષિ પદ્ધતિ, જીવામૃત અને નીમાસ્ત્ર અંગે પ્રાયોગિક માર્ગદર્શન
અમરેલી જિલ્લાના ખાંભા તાલુકામાં આવેલા ત્રાકુડા અને વાંકિયા ગામમાં ગુજરાત પ્રાકૃતિક કૃષિ વિકાસ બોર્ડ દ્વારા ખેડૂતો માટે ખાસ તાલીમ શિબિરનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં આશરે ૧૦૦ જેટલા ખેડૂત ભાઈ-બહેનોએ ઉત્સાહભેર ભાગ લીધો હતો. તાલીમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ખેડૂતોને રસાયણમુક્ત ખેતી તરફ વાળવાનો અને કુદરતી પદ્ધતિથી ખેતી કરીને જમીનની ફળદ્રુપતા કેવી રીતે વધારવી તે અંગે માહિતગાર કરવાનો હતો. ખેડૂતોએ આધુનિક યુગમાં પ્રાકૃતિક ખેતીના મહત્વને સમજીને ખેતી ખર્ચ ઘટાડવાની દિશામાં માર્ગદર્શન મેળવ્યું હતું.
પ્રાકૃતિક ખેતીના પાંચ આધારસ્તંભો અને માર્કેટિંગની સમજ
અમરેલી જિલ્લાના માસ્ટર ટ્રેનર વૈશાલીબેન ચાવડા અને ટી.પી.એમ. ઉર્વશીબેન ગજેરાએ આ તાલીમમાં નિષ્ણાત તરીકે સેવા આપી હતી. વૈશાલીબેને ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતીના પાંચ મુખ્ય આધારસ્તંભો વિશે વિગતવાર સમજ આપી હતી. આ ઉપરાંત, ઓછા ખર્ચે વધુ અને ગુણવત્તાયુક્ત ઉત્પાદન કેવી રીતે મેળવવું, પાકને પોષણ કેવી રીતે આપવું અને તૈયાર થયેલા ખેત ઉત્પાદનોનું યોગ્ય માર્કેટિંગ કેવી રીતે કરવું તે અંગે પણ ઉપયોગી ટિપ્સ આપી હતી. ખેડૂતોને નવી અને સુધારેલી પાક જાતો વિશે પણ માહિતગાર કરવામાં આવ્યા હતા.
જીવામૃત અને નિમાસ્ત્ર બનાવવાનું પ્રાયોગિક નિદર્શન
આ તાલીમ કાર્યક્રમની વિશેષતા એ હતી કે ખેડૂતોને માત્ર થીયરી નહીં પણ પ્રાયોગિક રીતે પદ્ધતિઓ સમજાવવામાં આવી હતી. ખેતરમાં જ કુદરતી ખાતર અને જંતુનાશકો જેવા કે જીવામૃત, ઘનજીવામૃત, બીજામૃત અને નિમાસ્ત્ર કેવી રીતે તૈયાર કરવા તેનું જીવંત નિદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું. દશપર્ણી અર્ક જેવી દેશી દવાઓનો ઉપયોગ કરીને પાકમાં આવતા રોગ અને જીવાત પર કેવી રીતે નિયંત્રણ મેળવવું તેની સીધી માહિતી આપવામાં આવી હતી. આ પ્રાયોગિક જ્ઞાનથી ખેડૂતોમાં પોતાની જાતે ખેતીના ઇનપુટ્સ તૈયાર કરવાનો આત્મવિશ્વાસ વધ્યો હતો.
પર્યાવરણ સુરક્ષા અને ટકાઉ ખેતી તરફ નવું કદમ
તાલીમના અંતે જમીનની જીવંતતા જાળવવા અને પર્યાવરણના રક્ષણ માટે પ્રાકૃતિક ખેતી કેટલી અનિવાર્ય છે તે વિષય પર વિસ્તૃત ચર્ચા થઈ હતી. રાસાયણિક ખેતીને કારણે જમીન અને સ્વાસ્થ્ય પર થતી નકારાત્મક અસરોને દૂર કરવા માટે પ્રાકૃતિક ખેતી એક ઉત્તમ વિકલ્પ છે. આ પ્રકારના આયોજનથી અમરેલી જિલ્લામાં પ્રાકૃતિક ખેતીને નવો વેગ મળશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. ગુજરાત પ્રાકૃતિક કૃષિ વિકાસ બોર્ડના મતે, આ તાલીમથી ખેડૂતો ટકાઉ અને પર્યાવરણ મિત્ર ખેતી પદ્ધતિ અપનાવી આર્થિક રીતે વધુ સમૃદ્ધ બનશે.
