નીતિ આયોગ અને ગુજરાત પ્રાકૃતિક કૃષિ વિજ્ઞાન યુનિવર્સિટીના ઉપક્રમે ભુજમાં પ્રાકૃતિક ખેતી પર રાષ્ટ્રીય વર્કશોપ
કચ્છના મુખ્ય મથક ભુજમાં ‘પ્રાકૃતિક ખેતી માટે પડકારો અને તકો’ વિષય પર એક ભવ્ય રાષ્ટ્રીય વર્કશોપનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. નીતિ આયોગ અને ગુજરાત પ્રાકૃતિક કૃષિ વિજ્ઞાન યુનિવર્સિટીના સંયુક્ત ઉપક્રમે આયોજિત આ કાર્યક્રમનો પ્રારંભ રાજ્યપાલ શ્રી આચાર્ય દેવવ્રતજીએ કરાવ્યો હતો. રાજ્યપાલશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે, ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને સ્વાસ્થ્ય સંબંધી ગંભીર સમસ્યાઓ સામે લડવા માટે હવે પ્રાકૃતિક ખેતી એ સમયની અનિવાર્ય માંગ બની ગઈ છે. રાસાયણિક ખાતરો અને ઝેરી દવાઓને કારણે જમીન બંજર બની રહી છે અને માનવજાત કેન્સર જેવી બીમારીઓનો ભોગ બની રહી છે, જેનો એકમાત્ર ઉકેલ કુદરતી ખેતી છે.
પ્રાકૃતિક ખેતીના પાંચ મુખ્ય આયામો અને ગાયનું મહત્વ
રાજ્યપાલશ્રીએ ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતીના પાંચ પાયાના સિદ્ધાંતો – જીવામૃત, ઘન જીવામૃત, આચ્છાદન (મલ્ચિંગ), વાપ્સા અને મલ્ટીક્રોપ (આંતરપાક) અપનાવવા ખાસ અનુરોધ કર્યો હતો. તેમણે પોતાના અનુભવના આધારે જણાવ્યું કે, એક દેશી ગાયના સહારે ખેતી કરવાથી જમીનમાં ઓર્ગેનિક કાર્બન વધે છે અને ખેતીનો ખર્ચ પણ ઘટે છે. પ્રાકૃતિક ખેતી ખરેખર સૂક્ષ્મ જીવાણુઓ અને અળસિયાની ખેતી છે, જે જમીનને ફરીથી જીવંત બનાવે છે. ગુજરાતમાં અત્યાર સુધીમાં ૮ લાખ ખેડૂતો રાસાયણિક ખેતી છોડીને આ પવિત્ર કાર્યમાં જોડાયા છે, જે એક ગૌરવની બાબત છે.
રાષ્ટ્રીય મિશન અને આર્થિક સમૃદ્ધિની દિશા
વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીના પ્રયાસોથી આજે પ્રાકૃતિક ખેતી ‘રાષ્ટ્રીય પ્રાકૃતિક કૃષિ મિશન’ બની ગઈ છે. રાજ્યપાલશ્રીએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે, જો દેશમાં પ્રાકૃતિક ખેતી વ્યાપક બનશે તો વિદેશથી મોંઘા ખાતરો (યુરિયા-ડીએપી) મંગાવવા પાછળ ખર્ચાતા લાખો કરોડો રૂપિયા બચશે. આ પદ્ધતિ અપનાવવાથી માત્ર પર્યાવરણ અને ગૌમાતાની રક્ષા જ નથી થતી, પરંતુ દેશના નાગરિકોનો તબીબી ખર્ચ પણ ઘટશે. સ્વસ્થ અને વિકસિત ભારતના નિર્માણ માટે દરેક ખેડૂતે પૂરી ઈમાનદારીથી આ ઈશ્વરીય કાર્યમાં સહભાગી થવું જોઈએ.
૯ રાજ્યોના ખેડૂતોનું સંમેલન અને નિષ્ણાતોનું માર્ગદર્શન
આ રાષ્ટ્રીય વર્કશોપમાં ગુજરાત સહિત ૯ રાજ્યોના ૭૦૦થી વધુ ખેડૂતો અને કૃષિ વૈજ્ઞાનિકો જોડાયા હતા. કાર્યક્રમ દરમિયાન ‘ટ્રેનિંગ મેન્યુઅલ ઓન નેચરલ ફાર્મિંગ’ પુસ્તકનું વિમોચન કરવામાં આવ્યું હતું, જે ખેડૂતો માટે માર્ગદર્શિકા બનશે. વર્કશોપના બીજા દિવસે ખેડૂતોને પ્રત્યક્ષ અનુભવ માટે ‘ડેમોન્સ્ટ્રેશન સાઇટ’ની મુલાકાત કરાવવામાં આવશે. આ પ્રસંગે નીતિ આયોગના સભ્ય ડૉ. રમેશ ચંદ સહિત વિવિધ કૃષિ યુનિવર્સિટીઓના વાઇસ ચાન્સેલરો અને ઉચ્ચ અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા, જેમણે માર્કેટિંગ અને સર્ટિફિકેશન જેવા વિષયો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.
