રસોડામાં ગેસ કે ઇન્ડક્શન? જાણો કયું છે તમારા ખિસ્સા અને સુરક્ષા માટે વધુ સારું
આજના સમયમાં જ્યારે ગેસના ભાવ સતત ઉપર-નીચે થતા રહે છે, ત્યારે રસોડામાં એલપીજી (LPG) સિલિન્ડરનો વિકલ્પ શોધવો એ દરેક ગૃહિણી અને ઘરના સંચાલકો માટે ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. ઘણા લોકો હવે ઇન્ડક્શન કૂકટોપ તરફ વળી રહ્યા છે. પરંતુ સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું ઇન્ડક્શન પર રસોઈ બનાવવી એ ગેસ કરતા સસ્તી પડે છે કે મોંઘી? અને ઇન્ડક્શન વાપરવાથી વીજળીનું બિલ કેટલું આવે છે? આ ગણિતને સમજવું ખૂબ જ સરળ છે, જે તમને આર્થિક રીતે યોગ્ય નિર્ણય લેવામાં મદદ કરશે.
ઇન્ડક્શનની વીજળી વપરાશનું ગણિત
ઇન્ડક્શન કૂકટોપ સામાન્ય રીતે ૧૨૦૦ વોટ થી ૨૦૦૦ વોટની ક્ષમતા ધરાવતા હોય છે. વીજળીનો વપરાશ તમારા ઇન્ડક્શનના પાવર સેટિંગ અને રસોઈ બનાવવાના તાપમાન પર આધાર રાખે છે. જો તમે ૨૦૦૦ વોટનું ઇન્ડક્શન ફૂલ પાવર પર ૧ કલાક માટે સતત ચલાવો છો, તો તે લગભગ ૨ યુનિટ વીજળી વાપરે છે.
જો ૨૦૦૦ વોટનું ઇન્ડક્શન ૧ કલાક ચાલે, તો તે ૨ યુનિટ વીજળી વાપરશે ($2000 \times 1 \div 1000 = 2$). જો તમારા વિસ્તારમાં ૧ યુનિટનો ભાવ ૮ રૂપિયા હોય, તો ૧ કલાકના ફૂલ પાવર વપરાશનો ખર્ચ ૧૬ રૂપિયા થાય છે. પરંતુ ધ્યાન રાખો કે, રસોઈ કરતી વખતે આપણે હંમેશા ઇન્ડક્શનને ફૂલ પાવર પર નથી રાખતા; પાણી ઉકળી ગયા પછી કે રસોઈ મધ્યમ આંચ પર હોય ત્યારે આપણે તાપમાન ઘટાડીએ છીએ, જેથી વીજળીનો વાસ્તવિક વપરાશ ૨ યુનિટથી ઘણો ઓછો હોઈ શકે છે.
એલપીજી (LPG) ગેસ સાથે સરખામણી
હવે એલપીજી ગેસના ખર્ચની વાત કરીએ. માની લો કે એક ૧૪.૨ કિલોના સિલિન્ડરની કિંમત આશરે ૯૧૩ રૂપિયા છે. આ કિંમતના આધારે ૧ કિલો ગેસની કિંમત આશરે ૬૪.૨૯ રૂપિયા થાય છે. એક સામાન્ય બે બર્નરવાળા ગેસ સ્ટવમાં, જો બંને બર્નર મધ્યમ આંચ પર ચાલુ હોય, તો એક કલાકમાં લગભગ ૦.૩૦ કિલો ગેસ વપરાય છે. આ ગણતરી મુજબ, ૧ કલાક ગેસ પર રસોઈ કરવાનો ખર્ચ અંદાજે ૧૯ થી ૨૦ રૂપિયા જેટલો આવે છે.
આ સરખામણી જોતા સ્પષ્ટ થાય છે કે ઇન્ડક્શન કૂકટોપ પર રસોઈ બનાવવી એ એલપીજી ગેસની સરખામણીમાં ઘણીવાર સસ્તી પડે છે. ગેસનો ખર્ચ નિશ્ચિત હોય છે, પરંતુ ઇન્ડક્શનમાં તમે પાવર કંટ્રોલ કરીને વીજળીની પણ બચત કરી શકો છો. આ ઉપરાંત, ઇન્ડક્શનમાં રસોઈ બનાવવાની ગતિ ઝડપી હોય છે, કારણ કે તે વાસણને સીધું ગરમ કરે છે, જેના કારણે ગરમીનો બગાડ ઓછો થાય છે.
ઇન્ડક્શન વાપરવાના અન્ય ફાયદા
ઇન્ડક્શન કૂકટોપ માત્ર ખર્ચની દ્રષ્ટિએ જ નહીં, પણ અન્ય રીતે પણ ફાયદાકારક છે. સૌથી પહેલા તો તે ખૂબ જ સુરક્ષિત છે. ગેસની જેમ તેમાં લીકેજ થવાનો કોઈ ડર નથી હોતો અને રસોઈ કરતી વખતે આસપાસનું તાપમાન પણ ગેસની જેમ વધતું નથી. ઇન્ડક્શનનું પ્લેટફોર્મ પોતે ગરમ થતું નથી, જે તેને બાળકો માટે સુરક્ષિત બનાવે છે. વળી, તેનું મેન્ટેનન્સ ખૂબ ઓછું છે; તેને સાફ કરવું ખૂબ સરળ છે, માત્ર એક ભીના કપડાથી તે ચમકી ઉઠે છે.
બીજો મહત્વનો ફાયદો એ છે કે ઇન્ડક્શન ખૂબ જ ‘પ્રોસાઈઝ’ (ચોક્કસ) છે. તમે તાપમાનને ડિજિટલી કંટ્રોલ કરી શકો છો, જે ખાસ કરીને એવી વાનગીઓ બનાવવા માટે સારું છે જેને ધીમી આંચ કે ચોક્કસ તાપમાનની જરૂર હોય. ઉનાળામાં રસોડામાં ગરમી અનુભવાતી નથી, જે ઇન્ડક્શનનો સૌથી મોટો પ્લસ પોઈન્ટ છે.
ક્યારે ઇન્ડક્શન વાપરવું અને ક્યારે ગેસ?
જો તમે શહેરમાં રહો છો જ્યાં વીજળીની સુવિધા સારી છે, તો ઇન્ડક્શન એક આદર્શ વિકલ્પ છે. તમે ઇન્ડક્શન અને ગેસ બંનેનો મિશ્ર ઉપયોગ કરી શકો છો. જ્યારે તમારે ઝડપથી ચા બનાવવી હોય કે નાસ્તો તૈયાર કરવો હોય, ત્યારે ઇન્ડક્શન વાપરવું જોઈએ. જ્યારે લાંબા સમય સુધી દાળ કે શાક ચઢાવવાના હોય, ત્યારે પણ ઇન્ડક્શનનો ‘ટાઈમર’ સેટ કરી શકાય છે, જે રસોઈ પૂરી થતા જ પાવર બંધ કરી દેશે.
તમારે ફક્ત એક જ વાતનું ધ્યાન રાખવાનું છે કે ઇન્ડક્શન માટે તમારે ફ્લેટ બોટમ (સપાટ તળિયાવાળા) વાસણોની જરૂર પડશે. જે વાસણોમાં ચુંબકીય ગુણધર્મો (Magnetic property) હોય તે જ ઇન્ડક્શન પર કામ કરે છે. તેથી, ઇન્ડક્શન અપનાવતા પહેલા તમારા વાસણોની તપાસ કરી લેવી જરૂરી છે. એકંદરે, આજના સમયમાં ઇન્ડક્શન એ રસોડા માટે એક સ્માર્ટ, સુરક્ષિત અને આર્થિક રીતે પરવડે તેવો શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.
