૧.૫ કરોડનું રોકાણ, ૧ લાખની માસિક કમાણી: સિનિયર સિટિઝન્સ માટે સુરક્ષિત આર્થિક આયોજનની બ્લુપ્રિન્ટ
વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે નિવૃત્તિ પછીની જીવનશૈલી માટે આર્થિક સ્થિરતા અત્યંત મહત્વની છે. જ્યારે બજારમાં શેરબજારના ઉતાર-ચઢાવથી દૂર રહીને સુરક્ષિત માર્ગે દર મહિને ૧ લાખ રૂપિયાની નિયમિત આવક મેળવવાની વાત આવે, ત્યારે સરકારી યોજનાઓ સૌથી શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ સાબિત થાય છે. જોકે, આ લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે એક ચોક્કસ આયોજન અને રોકાણની વ્યુહરચનાની જરૂર છે. સલામતીને પ્રાથમિકતા આપતા વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે સરકારી યોજનાઓમાં રોકાણ કરવું એ માત્ર પૈસા વધારવાનો માર્ગ નથી, પરંતુ માનસિક શાંતિ જાળવવાનો પણ એક ઉપાય છે.
માસિક ૧ લાખની આવક માટેની રોકાણ વ્યુહરચના
નિષ્ણાતોના મતે, દર મહિને ૧ લાખ રૂપિયા એટલે કે વાર્ષિક ૧૨ લાખ રૂપિયાની આવક મેળવવા માટે લગભગ ૧.૫ કરોડ રૂપિયાનું એક સંતુલિત પોર્ટફોલિયો હોવો જરૂરી છે. આ રકમને અલગ-અલગ સરકારી યોજનાઓમાં વહેંચીને સરેરાશ ૮ ટકા જેટલું વળતર મેળવી શકાય છે. દાખલા તરીકે, સિનિયર સિટિઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS) માં ૬૦ લાખનું રોકાણ, પોસ્ટ ઓફિસ મંથલી ઇનકમ સ્કીમ (MIS) માં ૧૫ લાખ અને RBI ફ્લોટિંગ રેટ સેવિંગ્સ બોન્ડ્સમાં ૭૫ લાખનું રોકાણ કરવાથી વાર્ષિક ૧૨ લાખ રૂપિયાની આવક મેળવવાનું લક્ષ્ય સિદ્ધ થઈ શકે છે.
આ યોજનાઓની ખાસિયત એ છે કે તેમાં મળતું વળતર સ્થિર છે અને મુદ્દલ રકમ સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે. ઈશકરણ છાબડા જેવા નિષ્ણાતો સૂચવે છે કે પોર્ટફોલિયોમાં માત્ર SCSS કે MIS જ નહીં, પરંતુ ગવર્મેન્ટ સિક્યોરિટીઝ (G-Secs) અને નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) જેવી યોજનાઓનો પણ સમાવેશ કરવો જોઈએ. NPS જેવી સ્કીમમાં થોડું ઇક્વિટી એક્સપોઝર હોવાથી તે લાંબા ગાળે ફુગાવા સામે રક્ષણ આપી શકે છે અને વળતરની ટકાવારી પણ વધારી શકે છે.
વ્યાજ દરમાં ફેરફાર અને જોખમોનું વ્યવસ્થાપન
કોઈપણ રોકાણ કરતી વખતે માત્ર હાલના વ્યાજ દરોને જોવાની ભૂલ ન કરવી જોઈએ. વ્યાજ દરોમાં ઘટાડો એ વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે સૌથી મોટું જોખમ હોઈ શકે છે. જો ભવિષ્યમાં વ્યાજ દરો ઘટે છે, તો તમારી માસિક આવક પર અસર પડી શકે છે. આ સમસ્યાથી બચવા માટે ‘લેડરિંગ સ્ટ્રેટેજી’ (Laddering Strategy) અપનાવવી સૌથી અસરકારક છે. આ પદ્ધતિમાં તમારા રોકાણને એક જ જગ્યાએ કે એક જ સમયગાળા માટે રોકવાને બદલે, તેને અલગ-અલગ પરિપક્વતા (Maturity) ધરાવતા સાધનોમાં વહેંચી દેવું જોઈએ.
ઉદાહરણ તરીકે, તમારા રોકાણનો એક હિસ્સો એવી રીતે ગોઠવો કે જે દર વર્ષે કે દર બે વર્ષે પરિપક્વ થાય. જ્યારે તે રકમ પાછી મળે, ત્યારે તેને ફરીથી તે સમયના પ્રવર્તમાન વ્યાજ દરો મુજબ રોકાણ કરી શકાય છે. આ રીતે, તમે વ્યાજ દરોના ઘટાડાના જોખમને ઘટાડી શકો છો અને આખા પોર્ટફોલિયોને એકસાથે જોખમમાં મૂકવાથી બચી શકો છો. ગિલ્ટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ અને સરકારી બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરતી વખતે પણ આ જ તાર્કિક અભિગમ અપનાવવો જોઈએ.
વૈવિધ્યપૂર્ણ રોકાણ અને ફુગાવાની અસર
ભલે સરકારી યોજનાઓ સુરક્ષિત હોય, પરંતુ ફુગાવો (Inflation) એ એક અદ્રશ્ય દુશ્મન છે જે તમારી ખરીદશક્તિ ઘટાડે છે. ૧૦ કે ૧૫ વર્ષ પહેલાં જે ૧ લાખ રૂપિયાનું મૂલ્ય હતું, તે આજે નથી. તેથી, સંપૂર્ણપણે ફિક્સ્ડ રિટર્ન વાળી સ્કીમ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે, પોર્ટફોલિયોનો થોડો હિસ્સો એવી જગ્યાએ રોકવો જોઈએ જે ફુગાવાને હરાવી શકે. નિષ્ણાતો સૂચવે છે કે NPS કે અન્ય માર્કેટ-લિંક્ડ સરકારી સિક્યોરિટીઝમાં રોકાણ કરવાથી વળતરનું પ્રમાણ ૧૦-૧૨ ટકા સુધી પહોંચી શકે છે, જે મોંઘવારી સામે લડવા માટે જરૂરી છે.
રોકાણ કરતી વખતે હંમેશા યાદ રાખવું જોઈએ કે ‘રીઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિસ્ક’ એટલે કે જ્યારે તમારી સ્કીમ મેચ્યોર થાય, ત્યારે ફરીથી તેટલા જ વ્યાજ દરે રોકાણ મળવાની અનિશ્ચિતતા પણ એક મહત્વનું પાસું છે. તેથી, કરવેરાના આયોજનને ધ્યાનમાં રાખીને અને વ્યાજની આવક પર લાગતા ટેક્સ બાદ તમારે કેટલી ચોખ્ખી રકમ મળે છે તેની પણ ગણતરી કરવી જોઈએ. વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે ટેક્સ-સેવિંગ સાધનોનો ઉપયોગ કરીને પોતાના ટેક્સ બોજને ઘટાડવો પણ તેટલો જ જરૂરી છે જેટલો વળતર વધારવો.
રોકાણની શિસ્ત અને ભવિષ્યનું આયોજન
છેલ્લે, દરેક વરિષ્ઠ નાગરિકે એ સમજવું જોઈએ કે રોકાણ એ એક સતત પ્રક્રિયા છે. તમારી પાસે જે ૧.૫ કરોડ રૂપિયા જેવી મોટી મૂડી છે, તેને એકસાથે ક્યાંય રોકવાને બદલે તેને સમય અને પ્રકારના આધારે વહેંચી દેવી જોઈએ. જે રીતે મકાન બનાવતી વખતે પાયો મજબૂત કરવામાં આવે છે, તેમ તમારા નાણાકીય પોર્ટફોલિયોનો પાયો SCSS અને પોસ્ટ ઓફિસ સ્કીમ જેવી સ્થિર યોજનાઓ પર હોવો જોઈએ. જ્યારે વધારાની રકમને G-Secs કે NPS જેવા સાધનોમાં મૂકવી જોઈએ જે તમારા પોર્ટફોલિયોને વૃદ્ધિ આપે.
તમારા નાણાકીય આયોજનમાં સમયાંતરે ફેરફાર કરવા માટે પ્રોફેશનલ ફાઇનાન્સિયલ એડવાઇઝરની સલાહ લેવી પણ હિતાવહ છે. કાયદાકીય ફેરફારો અને ટેક્સના નિયમો બદલાતા રહેતા હોય છે, તેથી વર્ષમાં એકવાર તમારા પોર્ટફોલિયોની સમીક્ષા કરવી જોઈએ. શિસ્તબદ્ધ અભિગમ અને વિવિધ રોકાણ સાધનોનો સ્માર્ટ ઉપયોગ કરીને વરિષ્ઠ નાગરિકો માત્ર પોતાની નિયમિત આવક જ નહીં, પરંતુ એક સન્માનજનક અને ચિંતામુક્ત નિવૃત્તિ જીવન પણ માણી શકે છે.
