શું તમે હજુ પણ માત્ર FD માં રોકાણ કરો છો? જાણો 5 એવા વિકલ્પો જે આપી શકે છે બેંક કરતા વધુ વળતર!
વધતી જતી મોંઘવારી અને ટેક્સના બદલાતા નિયમો વચ્ચે હવે પરંપરાગત ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) માં રોકાણ કરવું એ પહેલા જેવું નફાકારક રહ્યું નથી. જોકે ભારતીય મધ્યમ વર્ગ માટે FD હજુ પણ સુરક્ષાનું સૌથી મોટું પ્રતીક છે, પરંતુ જ્યારે આપણે ‘રિયલ રિટર્ન’ (મોંઘવારી બાદનું વળતર) ની ગણતરી કરીએ છીએ, ત્યારે FD ઘણીવાર પાછળ રહી જાય છે. ખાસ કરીને જે રોકાણકારો ઉચ્ચ ટેક્સ સ્લેબમાં આવે છે, તેમના માટે ટેક્સ કપાયા પછી હાથમાં આવતું વળતર ઘણું ઓછું હોય છે.
આજના સમયમાં સ્માર્ટ રોકાણકાર તે છે જે પોતાના પોર્ટફોલિયોમાં વિવિધતા લાવે. સુરક્ષિત રોકાણની શોધમાં રહેતા લોકો માટે બજારમાં એવા અનેક વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે જે FD જેટલી જ સુરક્ષા આપે છે અને વળતરની બાબતમાં તેનાથી ચડિયાતા સાબિત થઈ શકે છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ એવા 5 રોકાણ વિકલ્પો વિશે જે તમારા નાણાંને વધુ ઝડપથી વધારી શકે છે.
ડેટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ: ટેક્સ બચાવવા અને લિક્વિડિટી માટે શ્રેષ્ઠ
ડેટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ એવા રોકાણકારો માટે વરદાન સમાન છે જેઓ શેરબજારના જોખમથી દૂર રહેવા માંગે છે પરંતુ FD કરતા વધુ વળતર ઈચ્છે છે. આ ફંડ્સ મુખ્યત્વે સરકારી બોન્ડ્સ, કોર્પોરેટ ડિબેન્ચર્સ અને મની માર્કેટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સમાં રોકાણ કરે છે. આનો સૌથી મોટો ફાયદો તેની ફ્લેક્સિબિલિટી છે. તમે ગમે ત્યારે નાણાં ઉપાડી શકો છો (એક્ઝિટ લોડને ધ્યાનમાં રાખીને).
જો તમે લાંબા ગાળા માટે રોકાણ કરો છો, તો ડેટ ફંડ્સમાં ટેક્સનો લાભ મળે છે. ખાસ કરીને જ્યારે વ્યાજ દરો ઘટતા હોય, ત્યારે ડેટ ફંડ્સના વળતરમાં વધારો થવાની શક્યતા રહે છે. જોકે, યાદ રાખવું જોઈએ કે આમાં વળતરની કોઈ નિશ્ચિત ગેરંટી હોતી નથી, પરંતુ ઐતિહાસિક રીતે જોયું છે કે લાંબા ગાળામાં તે FD ને મ્હાત આપવામાં સફળ રહ્યા છે.
ટ્રેઝરી બિલ્સ અને G-Secs: ભારત સરકારનો અતૂટ ભરોસો
જો તમે સુરક્ષાને સૌથી વધુ પ્રાધાન્ય આપતા હોવ, તો ટ્રેઝરી બિલ્સ (T-Bills) અને ગવર્નમેન્ટ સિક્યોરિટીઝ (G-Secs) થી વધુ સુરક્ષિત બીજું કંઈ હોઈ જ ન શકે. આ સાધનો સીધા ભારત સરકાર દ્વારા જારી કરવામાં આવે છે, જેનો અર્થ છે કે તેમાં ડિફોલ્ટ થવાનું જોખમ શૂન્ય છે. અગાઉ આમાં રોકાણ કરવું સામાન્ય લોકો માટે અઘરું હતું, પરંતુ હવે RBI રિટેલ ડાયરેક્ટ પોર્ટલ દ્વારા કોઈપણ સામાન્ય નાગરિક સીધું રોકાણ કરી શકે છે.
જ્યારે તમે મેચ્યોરિટી સુધી આ સિક્યોરિટીઝને પકડી રાખો છો, ત્યારે તમને નિશ્ચિત વળતર મળે છે. T-Bills ટૂંકા ગાળા માટે (91, 182, કે 364 દિવસ) હોય છે, જ્યારે G-Secs લાંબા ગાળા માટે હોય છે. બેંકોની તુલનામાં ઘણી વખત આના વ્યાજ દરો વધુ આકર્ષક હોય છે, ખાસ કરીને જ્યારે અર્થતંત્રમાં અનિશ્ચિતતાનો માહોલ હોય.
RBI ફ્લોટિંગ રેટ બોન્ડ્સ: વ્યાજ દરોમાં વધારાનો લાભ મેળવો
મોટાભાગની FD માં એક ગેરફાયદો એ હોય છે કે એકવાર તમે રોકાણ કરી દીધું પછી વ્યાજ દર ફિક્સ થઈ જાય છે. જો ભવિષ્યમાં વ્યાજ દરો વધે, તો તમને જૂના દરે જ વ્યાજ મળે છે. આ સમસ્યાનું સમાધાન છે RBI ફ્લોટિંગ રેટ સેવિંગ બોન્ડ્સ. આ બોન્ડ્સના વ્યાજ દર દર છ મહિને બદલાતા રહે છે. સામાન્ય રીતે આનો દર નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ (NSC) ના દર કરતા 0.35% વધુ રાખવામાં આવે છે.
આ બોન્ડ્સ સુરક્ષિત છે કારણ કે તે સરકાર દ્વારા સમર્થિત છે. જોકે, આમાં 7 વર્ષનો લોક-ઇન પીરિયડ હોય છે, તેથી જે લોકો લાંબા ગાળા માટે સ્થિર આવક ઈચ્છે છે તેમના માટે આ આદર્શ છે. આમાં લિક્વિડિટી મર્યાદિત છે, પરંતુ વ્યાજ દરો વધવાના કિસ્સામાં આ બોન્ડ્સ FD કરતા વધુ નફો કરાવી શકે છે.
પોસ્ટ ઓફિસની નાની બચત યોજનાઓ: સુરક્ષા અને ઉંચુ વળતર
ભારતીય મધ્યમ વર્ગ માટે પોસ્ટ ઓફિસ હંમેશા ભરોસાપાત્ર રહી છે. અહીં વિવિધ યોજનાઓ ઉપલબ્ધ છે જે બેંક FD કરતા ઘણું સારું વ્યાજ આપે છે. નીચે આપેલા કોષ્ટક પરથી તમે સમજી શકશો કે કઈ યોજનામાં કેટલું વળતર મળે છે:
| સ્કીમનું નામ | વ્યાજ દર (વાર્ષિક) |
| સિનિયર સિટીઝન સેવિંગ સ્કીમ (SCSS) | 8.2% |
| સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના (SSA) | 8.2% |
| નેશનલ સેવિંગ સર્ટિફિકેટ (NSC) | 7.7% |
| કિસાન વિકાસ પત્ર (KVP) | 7.5% |
| મહિલા સન્માન બચત પત્ર | 7.5% |
| મંથલી ઇન્કમ સ્કીમ (MIS) | 7.4% |
| પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF) | 7.1% |
ખાસ કરીને સિનિયર સિટીઝન સેવિંગ સ્કીમ (8.2%) અને સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના (8.2%) માં મળતું વ્યાજ કોઈપણ બેંકની FD કરતા ઘણું વધારે છે. આ યોજનાઓ સરકાર દ્વારા સંચાલિત હોવાથી તેમાં જોખમ નહિવત છે અને લાંબા ગાળાના લક્ષ્યો માટે તે ઉત્તમ છે.
કોર્પોરેટ બોન્ડ્સ અને NCDs: વધુ જોખમ, વધુ નફો
જો તમે થોડું જોખમ લેવા તૈયાર હોવ, તો ઉચ્ચ રેટિંગ ધરાવતી કંપનીઓના કોર્પોરેટ બોન્ડ્સ અને નોન-કન્વર્ટિબલ ડિબેન્ચર્સ (NCDs) માં રોકાણ કરી શકો છો. રિલાયન્સ, ટાટા કે HDFC જેવી બ્લુ-ચિપ કંપનીઓ દ્વારા જારી કરાયેલા બોન્ડ્સ બેંક FD કરતા 1% થી 2% વધુ વ્યાજ ઓફર કરે છે.
જોકે, અહીં ‘ક્રેડિટ રિસ્ક’ રહેલું છે. જો કંપની દેવાળું ફૂંકે, તો તમારા નાણાં ફસાઈ શકે છે. તેથી, હંમેશા ‘AAA’ અથવા ‘AA+’ રેટિંગ ધરાવતા બોન્ડ્સ જ પસંદ કરવા જોઈએ. આ બોન્ડ્સ શેરબજારમાં લિસ્ટેડ હોય છે, તેથી તમે જરૂર પડ્યે તેને વેચી પણ શકો છો. જે રોકાણકારો નિયમિત આવક સાથે મૂડીમાં વૃદ્ધિ ઈચ્છે છે, તેમના માટે આ એક સારો વિકલ્પ છે.
રોકાણ કરતા પહેલા ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો
કોઈપણ રોકાણ કરતા પહેલા તમારા નાણાકીય લક્ષ્યો અને જોખમ લેવાની ક્ષમતાને સમજવી જરૂરી છે. FD સલામત છે, પરંતુ અન્ય વિકલ્પોમાં રોકાણ કરવાથી તમારા પોર્ટફોલિયોનું સરેરાશ વળતર વધી શકે છે. ટેક્સની ગણતરી પણ ખાસ કરવી જોઈએ, કારણ કે કેટલીક યોજનાઓમાં મળતું વ્યાજ ટેક્સ-ફ્રી હોય છે (જેમ કે PPF), જ્યારે અન્યમાં ટેક્સ ભરવો પડે છે.
તમારા નાણાંનો એક ભાગ લિક્વિડ ફંડ્સ કે ડેટ ફંડ્સમાં રાખો જેથી ઈમરજન્સીમાં કામ આવે, અને બાકીનો ભાગ પોસ્ટ ઓફિસની યોજનાઓ કે સરકારી બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરો જેથી તમને લાંબા ગાળા સુધી ઊંચું અને સુરક્ષિત વળતર મળતું રહે.
