ઈરાન સંકટ છતાં LPG પુરવઠો નહીં ખોરવાય, જાણો સરકારનો નવો પ્લાન.
વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં જે રીતે હલચલ મચી છે, તેની સીધી અસર ભારતીય રસોડા સુધી પહોંચી છે. ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેના ભીષણ યુદ્ધે ભારત માટે મોટા ‘LPG સંકટ’ની સ્થિતિ ઉભી કરી છે. જોકે, ભારત સરકારે આ મુશ્કેલીનો એવો માર્ગ શોધી કાઢ્યો છે જે ભવિષ્યમાં દેશની ઉર્જા સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવી શકે છે. શું અમેરિકા અને રશિયાની મદદથી ભારત આ યુદ્ધના જોખમોને માત આપી શકશે?
મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં ફાટી નીકળેલા ભીષણ સંઘર્ષની જ્વાળાઓ હવે ભારતના ઘરઆંગણે પહોંચી છે. ઈરાન સામે ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાના સંયુક્ત હુમલાઓએ વૈશ્વિક તેલ અને ગેસ પુરવઠાને હચમચાવી દીધો છે. ભારત તેની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આ દેશો પાસેથી મેળવતું હોવાથી દેશમાં LPGની ભારે અછત સર્જાઈ છે. જોકે, પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે આ સંકટને પહોંચી વળવા માટે એક મજબૂત વૈકલ્પિક વ્યૂહરચના તૈયાર કરી છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ: ભારત માટે સૌથી મોટો પડકાર
પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના સંયુક્ત સચિવ સુજાતા શર્માએ આ ગંભીર પરિસ્થિતિ પર પ્રકાશ પાડતા જણાવ્યું કે, ભારતની લગભગ ૯૦ ટકા LPG આયાત અત્યાર સુધી ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ (Strait of Hormuz) માંથી પસાર થતી હતી. યુદ્ધના કારણે આ દરિયાઈ માર્ગ અત્યંત જોખમી બન્યો છે, જેના કારણે સપ્લાય ચેઈન સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગઈ છે. આ જ કારણ છે કે છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી દેશના અનેક ભાગોમાં ગેસ એજન્સીઓ પર લાંબી કતારો જોવા મળી રહી છે અને અનેક વ્યવસાયો બંધ થવાના આરે છે.
ભારતની નવી રણનીતિ: અમેરિકા અને રશિયા તરફ પ્રયાણ
આ સંકટનો કાયમી ઉકેલ લાવવા માટે ભારત સરકારે હવે પશ્ચિમ એશિયા પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો નિર્ણય લીધો છે. ૧. અમેરિકાથી આયાત: ભારત હવે મોટા પાયે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (USA) પાસેથી LPGની આયાત કરી રહ્યું છે. જોકે આ માર્ગ લાંબો છે, પણ તે સુરક્ષિત ગણાય છે. ૨. રશિયા અને ઓસ્ટ્રેલિયાની મદદ: LNG (લિક્વિફાઈડ નેચરલ ગેસ) ના પુરવઠા માટે રશિયા અને ઓસ્ટ્રેલિયા સાથે નવા કરારો કરવામાં આવ્યા છે, જેથી ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં ગેસની અછતને પહોંચી વળાય. ૩. વૈકલ્પિક ઉર્જા સ્ત્રોત: સરકાર હવે બાયો-ગેસ અને અન્ય ગ્રીન એનર્જી સ્ત્રોતો પર ભાર મૂકી રહી છે જેથી ભવિષ્યમાં આવા યુદ્ધોની અસર ઓછી થાય.
ગ્રાહકો માટે મહત્વની સૂચના
સુજાતા શર્માએ સ્વીકાર્યું છે કે ઓનલાઈન બુકિંગમાં ૯૩% નો વધારો થયો હોવા છતાં, જમીની સ્તરે પુરવઠા પર હજુ પણ દબાણ છે. તેમણે ગ્રાહકોને અપીલ કરી છે કે, “ગેસ વિતરકોની ઓફિસ પર ભીડ કરવાને બદલે હોમ ડિલિવરી માટે ધીરજ રાખો.” સરકારી એજન્સીઓ રાત-દિવસ કામ કરી રહી છે જેથી દરેક રસોડા સુધી સિલિન્ડર પહોંચી શકે.
ઉર્જા માળખા પર હુમલા: ઇતિહાસમાં પ્રથમવાર
ચિંતાજનક બાબત એ છે કે આ વખતે યુદ્ધમાં માત્ર સૈન્ય મથકો જ નહીં, પણ તેલ અને ગેસના પ્લાન્ટ્સને સીધું નિશાન બનાવવામાં આવ્યું છે. ઈરાનના ઉર્જા માળખા પર થયેલા હુમલાઓએ વૈશ્વિક બજારમાં કિંમતોમાં પણ ઉછાળો આણ્યો છે. ભારતના આ નવા પગલાં માત્ર અછત દૂર કરવા માટે નથી, પરંતુ દેશની ઉર્જા સુરક્ષાને યુદ્ધપ્રુફ (War-proof) બનાવવા માટે છે.
૧૯ માર્ચ, ૨૦૨૬ના આ રિપોર્ટ મુજબ, ભારત આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નવા સાથીઓ શોધીને ગેસ સંકટને ટાળવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. જો અમેરિકા અને રશિયા પાસેથી મળતો પુરવઠો સમયસર પહોંચશે, તો ભારતમાં LPG ની અછત ટૂંક સમયમાં દૂર થઈ જશે.
