ધર્માંતરણ કરનારાઓ માટે લાલબત્તી! સુપ્રીમ કોર્ટે એસસી સ્ટેટસ છીનવી લેવાની વાત કરી, જાણો શું છે આખો વિવાદ

સુપ્રીમ કોર્ટનો ઐતિહાસિક ચુકાદો: ધર્મ પરિવર્તન કરનાર વ્યક્તિ અનુસૂચિત જાતિ (SC) નો દરજ્જો ગુમાવશે

ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે મંગળવારે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, જો કોઈ વ્યક્તિ હિન્દુ, શીખ કે બૌદ્ધ ધર્મ સિવાયનો અન્ય કોઈ ધર્મ સ્વીકારે છે, તો તે અનુસૂચિત જાતિ (SC) માટેના બંધારણીય સંરક્ષણનો દાવો કરી શકશે નહીં. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ખ્રિસ્તી અથવા અન્ય ધર્મોમાં પરિવર્તન થતાની સાથે જ વ્યક્તિનો અનુસૂચિત જાતિ તરીકેનો દરજ્જો સમાપ્ત થઈ જાય છે.

શું હતો સમગ્ર કેસ?

આ મામલો આંધ્રપ્રદેશના એક પાદરી ચિંતડા આનંદ સાથે જોડાયેલો છે. તેમણે ગામના કેટલાક લોકો પર જાતિસૂચક અપશબ્દો બોલવા અને હુમલો કરવાનો આરોપ લગાવી SC/ST એક્ટ હેઠળ ફરિયાદ નોંધાવી હતી. સામા પક્ષે દલીલ કરી હતી કે ફરિયાદ કરનાર વ્યક્તિ દસ વર્ષથી વધુ સમયથી ખ્રિસ્તી ધર્મ પાળે છે અને પાદરી તરીકે કાર્યરત છે, તેથી તે અનુસૂચિત જાતિના રક્ષણનો દાવો કરી શકે નહીં. આંધ્રપ્રદેશ હાઈકોર્ટે આ દલીલ માન્ય રાખી હતી, જેને હવે સુપ્રીમ કોર્ટે પણ બહાલી આપી છે.

બંધારણીય જોગવાઈઓ અને કોર્ટનું અવલોકન

જસ્ટિસ પ્રશાંત કુમાર મિશ્રા અને જસ્ટિસ મનમોહનની બેન્ચે ચુકાદો આપતા કહ્યું કે, 1950ના બંધારણીય (અનુસૂચિત જાતિ) આદેશ મુજબ, SC દરજ્જો માત્ર ચોક્કસ ધર્મો સુધી જ મર્યાદિત છે. કોર્ટે નોંધ્યું કે:

કર્ણાટકના નવા મુખ્યમંત્રી બન્યા ડી.કે. શિવકુમાર: રાહુલ ગાંધી અને ખડગેની હાજરીમાં લીધા શપથ

‘આત્મનિર્ભર ભારત’ તરફ વધુ એક ડગલું: નૌસેના ખરીદશે ખાસ મિની સબમરીન, સમુદ્રમાં મારકોસ કમાન્ડો રહેશે વધુ ઘાતક

• એકવાર વ્યક્તિ સ્વેચ્છાએ બીજો ધર્મ સ્વીકારે અને તેનું પાલન કરે, ત્યારે તેને મળતા કાયદાકીય હકો સમાપ્ત થાય છે.
• માત્ર જાતિનું પ્રમાણપત્ર હોવું પૂરતું નથી; ઘટના સમયે વ્યક્તિ કયો ધર્મ પાળે છે તે મુખ્ય પરિબળ છે.
• ખ્રિસ્તી ધર્મમાં જાતિ વ્યવસ્થાને સ્થાન નથી, તેથી ધર્માંતરણ કરનાર વ્યક્તિ જાતિ આધારિત ભેદભાવ વિરોધી કાયદાનો લાભ લઈ શકે નહીં.

પ્રમાણપત્ર રદ ન થયું હોય તો પણ લાભ નહીં મળે

હાઈકોર્ટે અગાઉ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે જો કોઈ વ્યક્તિ પાસે હજુ પણ જાતિનું પ્રમાણપત્ર હોય પરંતુ તેણે ધર્મ પરિવર્તન કરી લીધું હોય, તો પણ તે SC/ST એક્ટ હેઠળ રક્ષણ મેળવી શકશે નહીં. પ્રમાણપત્ર રદ કરવું એ વહીવટી પ્રક્રિયા છે, પરંતુ ધર્માંતરણની વાસ્તવિકતા તે વ્યક્તિની પાત્રતાને આપોઆપ રદ કરે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે પણ આ તર્કને સમર્થન આપતા જણાવ્યું કે આ કાયદાનો દુરુપયોગ રોકવા માટે આ સ્પષ્ટતા જરૂરી છે.