પ્રગતિશીલ ખેડૂત દ્વારા જીવામૃત પ્રયોગ સાથે પ્રાકૃતિક ખેતીની ઉપયોગિતા અંગે માર્ગદર્શન
ગુજરાત પ્રાકૃતિક કૃષિ વિકાસ બોર્ડ દ્વારા ડાંગ જિલ્લાના ગામેગામ પ્રાકૃતિક ખેતીનો વ્યાપ વધારવા માટે ક્લસ્ટર બેઇઝ તાલીમ કાર્યક્રમોનું સઘન આયોજન કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ કડીના ભાગરૂપે આહવા તાલુકાના ભુરાપાણી ગામમાં એક વિશેષ તાલીમ શિબિર યોજાઈ હતી. આ કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સ્થાનિક ખેડૂતોને રાસાયણિક ખેતીના જોખમોથી બચાવી, કુદરતી સંસાધનોના ઉપયોગ દ્વારા ખેતી ખર્ચ ઘટાડીને આર્થિક રીતે સદ્ધર બનાવવાનો છે. આ શિબિરમાં ભુરાપાણી અને આસપાસના વિસ્તારના ખેડૂતોએ મોટી સંખ્યામાં ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લીધો હતો.
પ્રગતિશીલ ખેડૂત યશવંતભાઈ સહારે દ્વારા પદ્ધતિસરનું માર્ગદર્શન
આ તાલીમ શિબિરમાં પ્રગતિશીલ ખેડૂત યશવંતભાઈ સહારેએ ઉપસ્થિત રહીને ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતીની વિવિધ પદ્ધતિઓ વિશે ઊંડાણપૂર્વક સમજ આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે હાલની બદલાતી આબોહવા અને જમીનની ઘટતી જતી ફળદ્રુપતાને ધ્યાનમાં લેતા પ્રાકૃતિક ખેતી એ જ એકમાત્ર શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે. તેમણે ખેડૂતોને સમજાવ્યું કે કેવી રીતે ગાય આધારિત ખેતી દ્વારા જમીનને ફરી જીવંત કરી શકાય છે અને પાકની ગુણવત્તામાં સુધારો લાવી શકાય છે. આ પદ્ધતિ અપનાવવાથી ખેતીમાં વપરાતા મોંઘા ખાતરો અને દવાઓનો ખર્ચ બચાવી શકાય છે.
જીવામૃત બનાવવાનું પ્રાયોગિક નિદર્શન અને ઉપયોગિતા
તાલીમ દરમિયાન ખેડૂતોને માત્ર સૈદ્ધાંતિક જ્ઞાન જ નહીં, પરંતુ જીવામૃત બનાવવાની પ્રાયોગિક રીતનું જીવંત નિદર્શન પણ કરાવવામાં આવ્યું હતું. યશવંતભાઈએ ગાયના છાણ, ગૌમૂત્ર, ગોળ અને ચણાના લોટના મિશ્રણથી બનતા જીવામૃતના ફાયદાઓ વિશે વિગતવાર માહિતી આપી હતી. ખેડૂતોએ પોતે આ પ્રક્રિયા નિહાળી હતી જેથી તેઓ પોતાના ખેતરમાં જ સરળતાથી આ કુદરતી ખાતર તૈયાર કરી શકે. આ પ્રાયોગિક તાલીમ ખેડૂતો માટે અત્યંત ઉપયોગી સાબિત થઈ છે, કારણ કે તેનાથી તેમના આત્મવિશ્વાસમાં વધારો થયો છે.
ઝેરમુક્ત અનાજ પકવી જનસ્વાસ્થ્ય જાળવવાનો સંકલ્પ
કાર્યક્રમના અંતે ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતી દ્વારા ઝેરમુક્ત અનાજ અને શાકભાજી પકવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા હતા. નિષ્ણાતોએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે કેમિકલયુક્ત ખેતીથી માનવ સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસરો થઈ રહી છે, ત્યારે પ્રાકૃતિક ખેતી દ્વારા પકવેલો આહાર સમાજને રોગમુક્ત રાખવામાં મદદરૂપ થશે. ઉપસ્થિત ખેડૂતોએ પર્યાવરણની જાળવણી અને શુદ્ધ આહારના ઉત્પાદન માટે પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવાનો દ્રઢ નિર્ધાર કર્યો હતો. ડાંગ જિલ્લાના આદિવાસી વિસ્તારોમાં આ પ્રકારની તાલીમથી ખેતી ક્ષેત્રે એક નવો બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે.
