શું તમે પણ ચાલવામાં પાછળ રહી જાઓ છો? જાણો કેમ ‘વોકિંગ સ્પીડ’ છે તમારા હૃદય અને સ્વાસ્થ્યનો સાચો અરીસો
તમે કેટલી ઝડપથી ચાલો છો, તે માત્ર તમારી એક આદત નથી પરંતુ તમારા સ્વાસ્થ્યનું એક અરીસો પણ હોઈ શકે છે. સામાન્ય રીતે લોકો હૃદયના સ્વાસ્થ્યને બ્લડ પ્રેશર કે કોલેસ્ટ્રોલ સાથે જોડીને જોતા હોય છે, પરંતુ હવે તબીબી વિજ્ઞાન એક ખૂબ જ સાદી છતાં મહત્વની બાબત પર ધ્યાન આપી રહ્યું છે: તમારી ‘વોકિંગ સ્પીડ’ (ચાલવાની ગતિ). જો તમે અચાનક અથવા લાંબા સમયથી ધીમું ચાલવા લાગ્યા છો, તો સમજી લો કે તમારું હૃદય અથવા શરીરના અન્ય અંગો તમને કોઈ ખતરનાક સંકેત આપી રહ્યા છે. ડોક્ટરો હવે ચાલવાની ગતિને સ્વાસ્થ્યના એક મહત્વપૂર્ણ માપદંડ તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
વોકિંગ સ્પીડ: શરીરનું નવું ‘વાઇટલ સાઇન’
નિષ્ણાતોના મતે, જેવી રીતે બ્લડ પ્રેશર, પલ્સ રેટ અને શરીરનું તાપમાન આપણા સ્વાસ્થ્ય વિશે જણાવે છે, તેવી જ રીતે ચાલવાની ગતિ પણ એક ‘વાઇટલ સાઇન’ (Vital Sign) છે. ડો. સુનિલ રાણા જણાવે છે કે જ્યારે આપણે ચાલીએ છીએ ત્યારે આપણું હૃદય, ફેફસાં, સ્નાયુઓ અને મગજ – આ તમામ અંગોએ એકસાથે તાલમેલ બેસાડીને કામ કરવું પડે છે.
જો કોઈ વ્યક્તિની ચાલવાની ગતિ સતત ધીમી રહેતી હોય, તો તેનો અર્થ એ થઈ શકે કે હૃદય લોહી પમ્પ કરવામાં નબળું પડી રહ્યું છે અથવા સ્નાયુઓની તાકાત ઘટી રહી છે. હૃદયની બીમારીઓમાં ઘણીવાર શરીરને પૂરતો ઓક્સિજન મળતો નથી, જેના કારણે વ્યક્તિ આપોઆપ ધીમું ચાલવા લાગે છે જેથી તેને શ્વાસ ન ચઢે. આ એક એવો સંકેત છે જેને આપણે અજાણતા નજરઅંદાજ કરી દઈએ છીએ, પરંતુ તે હૃદયરોગની શરૂઆત હોઈ શકે છે.
ધીમી ગતિ કેમ માનવામાં આવે છે ખતરનાક?
જો તમારી ચાલવાની રફ્તાર પહેલા કરતા ઓછી થઈ ગઈ હોય, તો તેને સામાન્ય ગણીને છોડી દેવી જોઈએ નહીં. અનેક સંશોધનો દર્શાવે છે કે જે લોકોની વોકિંગ સ્પીડ ધીમી હોય છે, તેમનામાં હૃદય સંબંધિત બીમારીઓ અને સ્ટ્રોકનું જોખમ અનેકગણું વધારે હોય છે. આ માત્ર હૃદયની વાત નથી; ચાલવાની ગતિ તમારા સ્નાયુઓ અને સાંધાઓની સ્થિતિ પણ દર્શાવે છે. જો શરીરમાં ક્યાંક સોજો, જકડન કે નબળાઈ હોય, તો વ્યક્તિ અજાણતા જ ધીમું ચાલવા લાગે છે.
ખાસ કરીને ઓસ્ટિયોઆર્થરાઈટિસ જેવી સાંધાની સમસ્યાઓ પણ તમારી ગતિને પ્રભાવિત કરે છે. વધુમાં, નર્વસ સિસ્ટમમાં કોઈ સમસ્યા હોય તો મગજ અને પગ વચ્ચેનો તાલમેલ બગડે છે, જેની સીધી અસર તમારી ગતિ પર પડે છે. તેથી, જો તમને લાગે કે તમારી સાથે ચાલતા લોકો તમારાથી આગળ નીકળી જાય છે અથવા તમને ઝડપથી ચાલવામાં મુશ્કેલી પડે છે, તો તમારે સતર્ક થઈ જવાની અને ડોક્ટરની સલાહ લેવાની જરૂર છે.
તમારી વોકિંગ સ્પીડ કેવી રીતે તપાસવી?
તમારું સ્વાસ્થ્ય કેવું છે તે જાણવા માટે તમે ઘરે પણ એક નાનકડો ટેસ્ટ કરી શકો છો. સામાન્ય રીતે એક સ્વસ્થ પુખ્ત વ્યક્તિની સરેરાશ ચાલવાની ઝડપ પ્રતિ સેકન્ડ ૧ મીટર અથવા તેનાથી વધુ હોવી જોઈએ. જો તમારી ઝડપ પ્રતિ સેકન્ડ ૦.૬ મીટરથી ઓછી હોય, તો તે ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાનો સંકેત હોઈ શકે છે.
તમે ૬ મિનિટ સુધી સતત ચાલીને જુઓ કે તમે કેટલું અંતર કાપી શકો છો. જો તમને ચાલતી વખતે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડતી હોય, છાતીમાં દબાણ અનુભવાતું હોય અથવા પગમાં અસાધારણ થાક લાગતો હોય, તો આ લક્ષણોને અવગણશો નહીં. નિયમિત કસરત અને ઝડપી ચાલવાની (Brisk Walking) આદત પાડીને તમે તમારા હૃદયને મજબૂત બનાવી શકો છો. યાદ રાખો, ચાલવાની ઝડપ વધારવી એ માત્ર ગતિ વધારવી નથી, પણ તમારા આયુષ્યમાં વધારો કરવા સમાન છે.
