યુદ્ધ વચ્ચે પાકિસ્તાન બોલ્યું ટ્રમ્પની ભાષા; ઇશાક ડારના ‘૧૫ શરતો’ના ખુલાસાથી ઈરાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તણાવ વધ્યો
મધ્ય-પૂર્વમાં ચાલી રહેલા ભીષણ સંઘર્ષ વચ્ચે પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી ઇશાક ડારે એક સનસનાટીભર્યું નિવેદન આપીને ઈરાનને ચોંકાવી દીધું છે. ગુરુવારે એક પત્રકાર પરિષદમાં ડારે દાવો કર્યો હતો કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ‘પરોક્ષ’ શાંતિ વાટાઘાટો ચાલી રહી છે અને અમેરિકાએ શાંતિ સ્થાપવા માટે ઈરાન સમક્ષ ૧૫ કડક શરતો મૂકી છે. પાકિસ્તાન આ વાટાઘાટોમાં મધ્યસ્થી હોવાનો દાવો કરી રહ્યું છે, પરંતુ ઈરાને આ દાવાઓને સદંતર ફગાવી દીધા છે.
શું છે ૧૫ શરતોનો પેચ?
ઇશાક ડારના જણાવ્યા અનુસાર, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ઈરાન સાથેના યુદ્ધને વિરામ આપવા માંગે છે, પરંતુ તે માટે તેમણે કેટલીક આકરી શરતો મૂકી છે. ડારે કહ્યું, “અમેરિકાએ ૧૫ શરતો શેર કરી છે જેના પર ઈરાન ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહ્યું છે. પાકિસ્તાન ઉપરાંત તુર્કી અને ઇજિપ્ત પણ આ પ્રક્રિયામાં સામેલ છે.” નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે પાકિસ્તાન દ્વારા આ રીતે શરતોનો સાર્વજનિક ખુલાસો કરવો એ ઈરાનને ટેબલ પર લાવવા માટેનું અમેરિકી દબાણ હોઈ શકે છે.
પાકિસ્તાન અને ટ્રમ્પની વધતી નિકટતા
પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફે અગાઉ પણ કહ્યું હતું કે તેઓ મધ્યસ્થી કરવા તૈયાર છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર શરીફના નિવેદનને શેર કરીને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું. જોકે, ઈરાનને આ વાત જરાય પસંદ આવી નથી. ઈરાનનું માનવું છે કે પાકિસ્તાન પોતાની આર્થિક સ્થિતિ સુધારવા માટે અમેરિકાના પક્ષમાં રહીને ‘વકીલાત’ કરી રહ્યું છે.
ઈરાનનો વળતો પ્રહાર: પાકિસ્તાની જહાજ અટકાવ્યું
ઇશાક ડારના નિવેદનના ગણતરીના કલાકોમાં જ ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) એ પોતાની શક્તિનું પ્રદર્શન કર્યું છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) માંથી પસાર થઈ રહેલા પાકિસ્તાની જહાજ ‘સેલેન’ (Salene) ને ઈરાને અટકાવ્યું હતું. ઈરાને સત્તાવાર કારણ એવું આપ્યું કે જહાજ પાસે જરૂરી ‘કાનૂની મંજૂરી’ નહોતી. પરંતુ, રાજદ્વારી નિષ્ણાતો તેને પાકિસ્તાનના મધ્યસ્થીના દાવાઓ સામે ઈરાનનો ‘કડક સંદેશ’ માની રહ્યા છે. IRGC એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાની પરવાનગી વગર આ માર્ગ પર કોઈની દાદાગીરી ચાલશે નહીં.
ભારત માટે શું છે સંકેત?
આજે ૨૬ માર્ચે જ્યારે પીએમ મોદી મુખ્યમંત્રીઓ સાથે બેઠક કરવાના છે, ત્યારે પાકિસ્તાન અને ઈરાન વચ્ચેનો આ ખટરાગ ભારત માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. ભારતનું ચાબહાર પોર્ટ ઈરાનમાં છે અને જો ઈરાન-પાકિસ્તાન સંબંધો બગડે તો અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયા સુધીના ભારતના વેપાર માર્ગ પર અસર પડી શકે છે.
ઇશાક ડારના નિવેદને સાબિત કર્યું છે કે પાકિસ્તાન હવે મધ્ય-પૂર્વના જંગમાં અમેરિકાના ‘પોસ્ટમેન’ની ભૂમિકા ભજવવા માંગે છે. જોકે, ઈરાન જે રીતે આક્રમક વલણ અપનાવી રહ્યું છે, તે જોતા લાગે છે કે પાકિસ્તાનની આ મધ્યસ્થી શાંતિ લાવવાને બદલે તેના પાડોશી દેશ સાથેના સંબંધો વધુ બગાડી શકે છે.
