અમેરિકા પર ભડક્યા મોજતબા: કહ્યું “US પ્રેસિડેન્ટની સહીની કોઈ કિંમત નથી”
પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ વચ્ચે, ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા મોજતબા ખામેનીએ શનિવારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (USA) પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે ભૂતકાળમાં થયેલા સમજૂતી કરારો (MoU) નો ઉલ્લેખ કરતા ખામેનીએ અમેરિકા પર વારંવાર વચનભંગ કરવાનો અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબદ્ધતાઓનું ઉલ્લંઘન કરવાનો ગંભીર આરોપ લગાવ્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે, કથિત ઉલ્લંઘનો અને બદલાતી અમેરિકી નીતિઓ એ સાબિત કરે છે કે “અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિના હસ્તાક્ષર સંપૂર્ણપણે નકામા અને કોઈપણ પ્રકારની વિશ્વસનીયતાથી વંચિત છે.”
ઈરાન દ્વારા પરંપરાગત રીતે અમેરિકા માટે વપરાતા ‘મહાન શેતાન’ (Great Satan) શબ્દનો પ્રયોગ કરીને ખામેનીએ વૈશ્વિક મંચ પર વોશિંગ્ટનની વિશ્વસનીયતા સામે મોટા સવાલો ઉભા કર્યા છે. તેમના આ નિવેદન બાદ બંને દેશો વચ્ચે રાજદ્વારી ગરમાવો ફરી એકવાર ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે.
સમજૂતી કરારોના ભંગનો આક્ષેપ
તેહરાનમાં એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકને સંબોધિત કરતા મોજતબા ખામેનીએ જણાવ્યું હતું કે, ઈરાને હંમેશા આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો અને દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટોનું સન્માન કર્યું છે, પરંતુ પશ્ચિમી શક્તિઓ, ખાસ કરીને અમેરિકા, પોતાની સુવિધા મુજબ કરારોમાંથી પીછેહઠ કરે છે.
“જ્યારે પણ અમેરિકા સાથે કોઈ સમજૂતી થાય છે, ત્યારે તેમના શાસકો પૃષ્ઠભૂમિમાં રહીને તેને તોડવાના ષડયંત્રો રચે છે. ભૂતકાળના અનુભવો સાક્ષી છે કે વ્હાઇટ હાઉસમાં બેઠેલી વ્યક્તિ બદલાતા જ તેમની નીતિઓ અને આપેલા વચનો કાગળના ડૂચા સમાન બની જાય છે. આવી પરિસ્થિતિમાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિના હસ્તાક્ષર પર ભરોસો કરવો એ એક મોટી ભૂલ છે.” મોજતબા ખામેની
ખાસ કરીને ૨૦૧૫ના ઐતિહાસિક પરમાણુ કરાર (JCPOA) માંથી ૨૦૧૮માં અમેરિકાના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા એકતરફી રીતે બહાર નીકળી જવાના નિર્ણય તરફ ઈરાન સતત આંગળી ચીંધતું રહ્યું છે. ખામેનીના આજના નિવેદનને તે સંદર્ભમાં પણ જોવામાં આવી રહ્યું છે, જ્યાં તેઓ પશ્ચિમી દેશો સાથેની કોઈ પણ ભવિષ્યની વાટાઘાટો પહેલાં પોતાની કડક શરતો અને અવિશ્વાસ જાહેર કરી રહ્યા છે.
‘મહાન શેતાન’ સાથે વધતી દુશ્મનાવટ
ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો દાયકાઓથી વણસેલા રહ્યા છે, પરંતુ તાજેતરના મહિનાઓમાં મધ્ય પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલા સંઘર્ષો, પ્રાદેશિક પ્રોક્સી વોર અને આર્થિક પ્રતિબંધોને કારણે આ ખાઈ વધુ ઊંડી થઈ છે. ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા કડક આર્થિક પ્રતિબંધોને કારણે દેશની અર્થવ્યવસ્થા પ્રભાવિત થઈ છે, જેના માટે તેહરાન સીધું વોશિંગ્ટનની ‘દમનકારી નીતિઓ’ને જવાબદાર ગણે છે.
મોજતબા ખામેનીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, અમેરિકા પોતાની સામ્રાજ્યવાદી વિચારસરણીથી મુક્ત થઈ શકતું નથી. તેઓ અન્ય દેશો પર દબાણ લાવવા માટે કરારોનો એક હથિયાર તરીકે ઉપયોગ કરે છે અને જ્યારે તેમનો સ્વાર્થ પૂરો થઈ જાય છે, ત્યારે તેઓ તેમાંથી ફરી જાય છે. આ જ કારણે ઈરાન હવે અમેરિકાના કોઈપણ ખોટા આશ્વાસનો કે સહીઓ પર વિશ્વાસ કરવા તૈયાર નથી.
પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક અસરો
નિષ્ણાતોના મતે, ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતાનું આ આક્રમક વલણ આગામી દિવસોમાં વૈશ્વિક રાજકારણ પર મોટી અસર છોડી શકે છે.
પરમાણુ વાટાઘાટો પર બ્રેક: આ નિવેદન દર્શાવે છે કે ઈરાન પરમાણુ કાર્યક્રમને લઈને અમેરિકા સાથે ફરીથી ટેબલ પર બેસવા માટે બિલકુલ ઉત્સુક નથી.
નવા વૈશ્વિક સમીકરણો: અમેરિકાથી અંતર જાળવીને ઈરાન હવે રશિયા અને ચીન જેવા દેશો સાથે પોતાના વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક સંબંધો વધુ મજબૂત કરી રહ્યું છે.
મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ: ઈરાનની આ કડક ભાષા મધ્ય પૂર્વમાં સક્રિય તેના સંગઠનોને વધુ આક્રમક બનવા માટે પ્રેરિત કરી શકે છે, જેનાથી ક્ષેત્રીય અસ્થિરતા વધી શકે છે.
