૨૦ ઓઈલ ટેન્કર રવાના, ટ્રમ્પનો દાવો – શું યુદ્ધવિરામની આ શરૂઆત છે?
સમગ્ર વિશ્વની નજર અત્યારે મધ્ય પૂર્વ (Middle East) પર ટકેલી છે, જ્યાં ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેનું યુદ્ધ એક નવા અને નિર્ણાયક વળાંક પર પહોંચ્યું હોય તેમ જણાય છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વધતા તણાવ અને તેલના પુરવઠામાં અવરોધ વચ્ચે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના તાજેતરના નિવેદને વૈશ્વિક રાજનીતિમાં ગરમાવો લાવી દીધો છે.
પશ્ચિમ એશિયામાં છેલ્લા એક મહિનાથી ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધ વચ્ચે આજે સોમવારે સવારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક અત્યંત ચોંકાવનારો દાવો કર્યો છે. ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાન ૨૦ તેલ ટેન્કર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ મોકલી રહ્યું છે, જે આજે સોમવારે સવારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થવાનું શરૂ કરશે. ટ્રમ્પે આ પગલાને ઈરાન તરફથી મળતી ‘બીજી ભેટ’ ગણાવી છે અને કહ્યું છે કે અગાઉ ૧૦ મોટા ટેન્કર પહેલેથી જ પહોંચી ચૂક્યા છે.
‘સન્માન’ કે ‘મજબૂરી’? ટ્રમ્પની રણનીતિ
એર ફોર્સ વન પર પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતા ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે, ઈરાન દ્વારા આ ટેન્કરો મોકલવાનો નિર્ણય અમેરિકા પ્રત્યે સન્માન દર્શાવવા માટે લેવામાં આવ્યો છે. જોકે, સંરક્ષણ નિષ્ણાતો તેને અમેરિકાના આર્થિક અને લશ્કરી દબાણનું પરિણામ માની રહ્યા છે. ટ્રમ્પે વધુમાં ઉમેર્યું કે પાકિસ્તાન દ્વારા ઈરાન સાથેની વાટાઘાટો ચાલી રહી છે અને તે અત્યંત મજબૂત સ્થિતિમાં આગળ વધી રહી છે. જોકે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર કરાર અંતિમ નથી થયો, પરંતુ આશાવાદી સંકેતો મળી રહ્યા છે.
ખાર્ગ ટાપુ: ઈરાનની આર્થિક નસ પર અમેરિકાનો પ્રહાર
ટ્રમ્પે ઈરાનના ખાર્ગ ટાપુ (Kharg Island) અંગે અત્યંત કડક વલણ અપનાવ્યું છે. આ ટાપુ ઈરાનની લગભગ ૯૦ ટકા તેલ નિકાસનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું કે અમેરિકા આ ટાપુ પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ મેળવવાના વિકલ્પ પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહ્યું છે. જો અમેરિકા આ ટાપુ પર કબજો કરે અથવા તેને નષ્ટ કરે, તો ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થા સંપૂર્ણપણે ભાંગી પડી શકે છે. ઈરાનનો વળતો પ્રહાર: ઈરાની બ્રિગેડિયર જનરલ ઇબ્રાહિમ ઝોલ્ફાઘરીએ ચેતવણી આપી છે કે જો અમેરિકી સૈનિકો ખાર્ગ ટાપુ પર પગ મૂકશે, તો તેમને ગંભીર અને કલ્પના બહારના પરિણામો ભોગવવા પડશે.
શરતો અને શાસન પરિવર્તનનો દાવો
ટ્રમ્પે એવો પણ દાવો કર્યો છે કે ઈરાને યુદ્ધ રોકવા માટે નિર્ધારિત ૧૫ શરતોમાંથી મોટાભાગની શરતો સ્વીકારી લીધી છે. આ સાથે જ તેમણે ઈરાનમાં ‘શાસન પરિવર્તન’ અને નવા નેતાઓ ઉભરી રહ્યા હોવાની વાત પણ કરી છે, જોકે આ દાવાની સત્તાવાર પુષ્ટિ હજુ બાકી છે.
ઈસ્લામાબાદમાં મહત્વની બેઠક
યુદ્ધને રોકવા માટે ઈસ્લામાબાદમાં ઈજિપ્ત, તુર્કી, સાઉદી અરેબિયા અને પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રીઓની એક હાઈ-લેવલ બેઠક યોજાઈ હતી. આ દેશોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલું આ યુદ્ધ સમગ્ર વિશ્વના હિતમાં નથી. પાકિસ્તાને બંને દેશો વચ્ચે મધ્યસ્થી કરવાની અને વાટાઘાટોને સરળ બનાવવાની તૈયારી દર્શાવી છે.
ટ્રમ્પના આ દાવાઓથી તેલ બજારમાં પણ ભારે ઉથલપાથલ જોવા મળી શકે છે. જો ખરેખર ઈરાન તેલ ટેન્કરો મોકલી રહ્યું હોય, તો તે શાંતિની દિશામાં મોટું ડગલું હોઈ શકે છે. પરંતુ ખાર્ગ ટાપુ પરના સંકટને જોતા યુદ્ધ વધુ ઉગ્ર બનવાની શક્યતાને પણ નકારી શકાય તેમ નથી.
