ઈરાનના મિસાઈલ ભંડારને નબળો પાડવો હવે અમેરિકાનું મુખ્ય લક્ષ્ય, જાણો ટ્રમ્પનો નવો પ્લાન.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલો મહાસંગ્રામ હવે પાંચમા અઠવાડિયામાં પ્રવેશી ચૂક્યો છે. આ યુદ્ધમાં અત્યાર સુધી હજારો મિસાઈલો અને ડ્રોનનો ઉપયોગ થઈ ચૂક્યો છે, પરંતુ આજે ૩૧ માર્ચના રોજ વ્હાઇટ હાઉસના ગલિયારામાંથી જે અહેવાલો આવ્યા છે તે સૂચવે છે કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હવે આ જંગને વધુ ખેંચવા માંગતા નથી. વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના એક અહેવાલ મુજબ, ટ્રમ્પે તેમના સલાહકારોને સંકેત આપ્યો છે કે જો હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) હાલ તુરંત ન ખુલે તો પણ તેઓ યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે વાટાઘાટો કરવા તૈયાર છે.
શા માટે ટ્રમ્પ યુદ્ધ રોકવા માંગે છે?
અમેરિકી સુરક્ષા અધિકારીઓના મતે, જો અમેરિકા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને બળજબરીથી ખોલવા માટે લશ્કરી આક્રમણ તેજ કરે, તો આ યુદ્ધ વધુ ૪ થી ૬ અઠવાડિયા સુધી લંબાઈ શકે છે. ટ્રમ્પ જાણે છે કે લાંબુ યુદ્ધ અમેરિકાના અર્થતંત્ર અને આગામી ચૂંટણીઓ પર માઠી અસર કરી શકે છે. તેથી, હવે અમેરિકાની નવી રણનીતિ ઈરાનના નૌકાદળ અને મિસાઈલ ક્ષમતાને નબળી પાડીને ‘સન્માનજનક એક્ઝિટ’ લેવાની છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર બદલાયેલું વલણ
યુદ્ધની શરૂઆતથી જ ટ્રમ્પ આગ્રહ રાખતા હતા કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલવી જ જોઈએ, કારણ કે ત્યાંથી વિશ્વનો ૨૦% તેલ પુરવઠો પસાર થાય છે. જોકે, હવે ટ્રમ્પનું માનવું છે કે આ જળમાર્ગને ખોલવા માટે વોશિંગ્ટને યુરોપિયન યુનિયન અને ગલ્ફ સાથી દેશો પર દબાણ લાવવું જોઈએ, જેથી અમેરિકા સીધા લશ્કરી સંઘર્ષમાંથી બહાર નીકળી શકે. લશ્કરી વિકલ્પો હજુ પણ ટેબલ પર છે, પરંતુ તે હવે ટ્રમ્પની પ્રાથમિકતા નથી.
“ગાજર અને લાકડી” ની નીતિ
ટ્રમ્પના તાજેતરના નિવેદનોમાં વિરોધાભાસ સ્પષ્ટ દેખાય છે. એક તરફ તેઓ ‘વાજબી સરકાર’ સાથે ચર્ચાની વાત કરે છે, તો બીજી તરફ સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં ધમકી આપતા કહે છે કે જો ટૂંક સમયમાં કોઈ કરાર નહીં થાય, તો તેઓ ઈરાનના:
-
તેલના કુવાઓ અને પાવર પ્લાન્ટ્સને ઉડાવી દેશે.
-
લશ્કરી થાણાઓ પર વિનાશક હુમલા કરશે.
-
ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ્સ (દરિયાઈ પાણીને પીવાલાયક બનાવતા પ્લાન્ટ) ને નિશાન બનાવશે, જે ઈરાની જનતા માટે જીવાદોરી સમાન છે.
શું યુદ્ધનો અંત નજીક છે?
૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬ ની સ્થિતિએ, ઈરાન પર આર્થિક અને લશ્કરી દબાણ ચરમસીમાએ છે. ટ્રમ્પનો આ ‘યુ-ટર્ન’ કદાચ ઈરાનને ટેબલ પર લાવવા માટેની એક ચાલ પણ હોઈ શકે છે. જો ઈરાન હોર્મુઝ મુદ્દે થોડું નરમ વલણ અપનાવે, તો એપ્રિલના પ્રથમ અઠવાડિયામાં યુદ્ધવિરામની જાહેરાત થઈ શકે છે.
વિશ્વ અત્યારે શ્વાસ અધ્ધર કરીને બેઠું છે. જો ટ્રમ્પની આ નવી રણનીતિ સફળ રહે તો તેલના ભાવમાં મોટો ઘટાડો થઈ શકે છે અને ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વને મોટી રાહત મળશે. પરંતુ જો તેહરાન આ ‘શાંતિ પ્રસ્તાવ’ ને નબળાઈ ગણીને નકારી કાઢશે, તો ટ્રમ્પનો આક્રોશ ઈરાનને અંધકારમાં ધકેલી શકે છે.
