વેદાંતાના અનિલ અગ્રવાલની મોટી ચેતવણી! જો આ પગલું નહીં ભરાય તો સ્ટીલ માટે વિદેશો સામે હાથ ફેલાવવો પડશે
વેદાંતા રિસોર્સીસના ચેરમેન અનિલ અગ્રવાલ અવારનવાર તેમના બેબાક અને દૂરંદેશી વિચારો માટે જાણીતા છે. તાજેતરમાં તેમણે ભારતીય સ્ટીલ ઉદ્યોગને લઈને એક એવી ચેતવણી આપી છે, જેણે નીતિ ઘડવૈયાઓ અને ઉદ્યોગ જગતમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. તેમનું કહેવું છે કે જો ભારતને પોતાની અર્થવ્યવસ્થાની ગતિ જાળવી રાખવી હોય, તો આપણે સ્થાનિક સ્તરે લોહ અયસ્ક (Iron Ore) ના ઉત્પાદનને લઈને યુદ્ધના ધોરણે કામ કરવું પડશે.
80 કરોડ ટનનો લક્ષ્યાંક અને આયાતનો ખતરો
અનિલ અગ્રવાલે ભવિષ્યનું જે ગણિત રજૂ કર્યું છે તે ઘણું ચોંકાવનારું છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે 30 કરોડ ટન સ્ટીલ તૈયાર કરવા માટે ભારતને વાર્ષિક ઓછામાં ઓછા 80 કરોડ ટન લોહ અયસ્કની જરૂર પડશે.
વર્તમાન પરિસ્થિતિને જોતા તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે જો માઈનિંગ (ખાણકામ) ક્ષેત્રમાં સુધારા કરવામાં નહીં આવે, તો ભારતને પોતાની જરૂરિયાતનું 75% લોખંડ વિદેશથી આયાત કરવું પડી શકે છે. આ માત્ર દેશના વિદેશી હૂંડિયામણ પર બોજ જ નહીં નાખે, પરંતુ આપણે વ્યૂહાત્મક રીતે પણ અન્ય દેશો પર નિર્ભર થઈ જઈશું.
વૈશ્વિક બજાર પર મુઠ્ઠીભર કંપનીઓનો કબજો
દુનિયાના બજારની હકીકત સમજાવતા અગ્રવાલે કહ્યું કે આજે વૈશ્વિક લોહ અયસ્ક બજાર પર ‘વેલ’ (Vale), ‘બીએચપી’ (BHP) અને ‘રિયો ટિંટો’ (Rio Tinto) જેવી માત્ર 4-5 મોટી કંપનીઓનું એકહથ્થુ શાસન છે. દુનિયાના લગભગ 70% થી 80% લોહ અયસ્ક પર આ કંપનીઓનું નિયંત્રણ છે.
અગ્રવાલનું કહેવું છે કે ભારતે પણ આ જ તર્જ પર 3 થી 4 વિશાળ સ્વદેશી કંપનીઓ ઉભી કરવી જોઈએ, જે માત્ર દેશની જરૂરિયાત પૂરી ન કરે, પરંતુ વૈશ્વિક બજારમાં આ દિગ્ગજ કંપનીઓને પડકાર પણ ફેંકી શકે.
₹2.31 લાખ કરોડની બ્લુપ્રિન્ટ
સેક્ટરને આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે વેદાંતા પ્રમુખે એક જંગી રોકાણની રૂપરેખા તૈયાર કરી છે:
-
મોટું રોકાણ: સ્ટીલ અને માઈનિંગ ક્ષેત્રને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવા માટે 20 થી 25 અબજ ડોલર (આશરે ₹2.31 લાખ કરોડ) ના રોકાણની જરૂર છે.
-
સેલ્ફ-સર્ટિફિકેશન (સ્વ-પ્રમાણપત્ર): તેમણે અમેરિકાનું ઉદાહરણ આપતા કહ્યું કે ત્યાં તેલ અને ગેસ ઉત્પાદનમાં તેજી લાવવા માટે સરકારે કંપનીઓને ‘સેલ્ફ-સર્ટિફિકેશન’ ની છૂટ આપી છે. ભારતમાં પણ ક્લિયરન્સની પ્રક્રિયાને સરળ અને ઝડપી બનાવવી પડશે જેથી કામ ફાઈલોમાં અટવાયેલું ન રહે.
ખનિજ સંપત્તિ: નોકરીઓની ગેરંટી
અનિલ અગ્રવાલના જણાવ્યા અનુસાર, ‘બિલો-ધ-ગ્રાઉન્ડ’ એટલે કે જમીનની નીચે છુપાયેલી ખનિજ સંપત્તિને બહાર કાઢવાનો અર્થ માત્ર વ્યાપાર નથી, પરંતુ રોજગારીનો મહાસાગર છે. તેમણે તર્ક આપ્યો કે:
-
જ્યાં પણ મોટી કંપનીઓએ માઈનિંગ અને ઉત્પાદન કર્યું છે, ત્યાંના સ્થાનિક લોકોનું જીવનધોરણ ઊંચું આવ્યું છે.
-
આ સેક્ટરના વિકાસથી લાખો પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ નોકરીઓ પેદા થશે, જે ભારતની બેરોજગારીની સમસ્યાનું મોટું સમાધાન બની શકે છે.
અનિલ અગ્રવાલની આ ચેતવણી એક ‘વેક-અપ કોલ’ સમાન છે. તેમનો સંદેશ સાફ છે—જો ભારતને સ્ટીલના ક્ષેત્રમાં દુનિયાનું નેતૃત્વ કરવું હોય, તો જૂની અને સુસ્ત પદ્ધતિઓ છોડવી પડશે. આત્મનિર્ભર ભારતનો રસ્તો જમીનની નીચે છુપાયેલા આ ખનિજો દ્વારા જ પસાર થાય છે.
