શું તમે પણ 31 જુલાઈ સુધીમાં રિટર્ન ભરવાના છો? ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગે બદલી નાખ્યા નિયમો!
ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગે અસેસમેન્ટ યર (AY) 2026-27 માટે નવા ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફોર્મ જાહેર કરી દીધા છે. જો તમે પણ 31 જુલાઈ 2026 સુધીમાં તમારું રિટર્ન ભરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છો, તો આ ફેરફારો તમારા માટે જાણવા ખૂબ જ જરૂરી છે. આ નવા ફોર્મ નાણાકીય વર્ષ (FY) 2025-26 દરમિયાન થયેલી તમારી કમાણી પર લાગુ થશે. રાહતની વાત એ છે કે આ વખતે વિભાગે ફોર્મને પહેલા કરતા વધુ સરળ અને પારદર્શક બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
આવો વિગતવાર સમજીએ કે આ વખતે ITR-1 થી લઈને ITR-7 સુધીના ફોર્મમાં કયા મુખ્ય ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે અને એક સામાન્ય ટેક્સપેયર તરીકે તમને તેનો શું ફાયદો થશે.
1. સરનામાં અને સંપર્ક માહિતી માટે નવું કોલમ (સેકન્ડરી એડ્રેસ)
નવા ITR ફોર્મના પાર્ટ-A (સામાન્ય માહિતી) માં એક મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. અત્યાર સુધી ટેક્સપેયર્સે ફોર્મમાં માત્ર પોતાનું નામ, પાન (PAN), [Aadhaar Redacted] અને એક પ્રાથમિક સરનામું આપવાનું રહેતું હતું. પરંતુ હવે સિસ્ટમને વધુ લવચીક બનાવવા માટે સરનામાંના કોલમમાં વિસ્તાર કરવામાં આવ્યો છે.
બે સરનામાં આપવાનો વિકલ્પ: હવે ટેક્સપેયર્સ પોતાના પ્રાઈમરી એડ્રેસની સાથે સાથે એક સેકન્ડરી (બીજું) સરનામું પણ આપી શકે છે. આ ફેરફાર એવા લોકો માટે મદદરૂપ થશે જેઓ વારંવાર પોતાનું શહેર કે ઘર બદલતા રહે છે.
સંપર્ક માહિતીનું વર્ગીકરણ: મોબાઈલ નંબર અને ઈમેલ આઈડીના કોલમને પણ હવે ‘પ્રાઈમરી’ અને ‘સેકન્ડરી’ તરીકે વહેંચવામાં આવ્યા છે. આનાથી વિભાગને તમારો સંપર્ક કરવામાં સરળતા રહેશે, ખાસ કરીને જ્યારે તમારો મુખ્ય નંબર કે ઈમેલ કામ ન કરતો હોય.
2. ‘પ્રતિનિધિ’ (Representative Assessee) માટેના નિયમો સરળ બન્યા
ઘણીવાર એવું બને છે કે કેટલાક લોકો (જેમ કે બિન-નિવાસી ભારતીયો, સગીરો અથવા માનસિક રીતે અસ્વસ્થ વ્યક્તિઓ) પોતાનું રિટર્ન જાતે ભરી શકતા નથી અને તેમની જગ્યાએ બીજી વ્યક્તિ ‘પ્રતિનિધિ’ તરીકે ફોર્મ ભરે છે. અગાઉના ફોર્મમાં પ્રતિનિધિએ નામ, ક્ષમતા, પૂરું સરનામું, પાન અને [Aadhaar Redacted] જેવી ઘણી બધી વિગતો આપવી પડતી હતી.
હવે શું બદલાયું?
નવા ફોર્મમાં આ પ્રક્રિયાને ખૂબ જ ટૂંકી કરી દેવામાં આવી છે. હવે પ્રતિનિધિએ પોતાની માહિતી તરીકે માત્ર ત્રણ વસ્તુઓ આપવાની રહેશે:
- પ્રતિનિધિનું નામ
- ઈમેલ આઈડી
- મોબાઈલ નંબર
પાન અને [Aadhaar Redacted] જેવી લાંબી વિગતો માંગવાની શરત હવે હટાવી દેવામાં આવી છે, જેનાથી પ્રતિનિધિ માટે કમ્પ્લાયન્સનો બોજ ઓછો થયો છે.
3. કેપિટલ ગેઈન રિપોર્ટિંગમાં મોટી રાહત: બેવડી માહિતીમાંથી છુટકારો
સૌથી મોટો અને રાહત આપનારો ફેરફાર કેપિટલ ગેઈન (Capital Gain) ના સેક્શનમાં થયો છે. ગયા વર્ષે ટેક્સના દરોમાં ફેરફારને કારણે ‘ડ્યુઅલ રિપોર્ટિંગ’ (બેવડી માહિતી) આપવી પડતી હતી. એટલે કે તમારે જણાવવું પડતું હતું કે કઈ તારીખ પહેલા કેટલો ગેઈન થયો અને તે તારીખ પછી કેટલો.
સરળ માળખું:
અસેસમેન્ટ યર 2026-27 (નાણાકીય વર્ષ 2025-26) દરમિયાન ટેક્સ સ્લેબ કે દરોમાં વર્ષની વચ્ચે કોઈ ફેરફાર થયો નથી, તેથી હવે વિભાગે ટ્રાન્સફરની તારીખના આધારે અલગ-અલગ વિગતો આપવાની જરૂરિયાત ખતમ કરી દીધી છે. હવે તમારે જૂની પદ્ધતિથી જ સરળ રિપોર્ટિંગ કરવાનું રહેશે. આનાથી માત્ર સમય જ નહીં બચે, પરંતુ ભૂલ થવાની શક્યતા પણ ઓછી થશે.
4. ટેક્સપેયર્સે શું ધ્યાન રાખવું પડશે?
જોકે ફોર્મમાં ફેરફારો થયા છે, પરંતુ ટેક્સની ગણતરીના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો તે જ રહેશે. તમારે ધ્યાનમાં રાખવાનું છે કે:
- આ રિટર્ન નાણાકીય વર્ષ 2025-26 ની કમાણી માટે છે.
- રિટર્ન ભરવાની છેલ્લી તારીખ (પેનલ્ટી વગર) 31 જુલાઈ 2026 છે.
- ફોર્મ ભરતી વખતે તમારી પાસે PAN, [Aadhaar Redacted] અને બેંક સ્ટેટમેન્ટ તૈયાર રાખો.
