અમેરિકા ફરી બનશે ‘ઓઈલ કિંગ’: 80 વર્ષ બાદ ફરીથી ક્રૂડ ઓઈલ નિકાસમાં વિશ્વ પર મેળવશે પ્રભુત્વ
વૈશ્વિક રાજકારણ અને ઉર્જા બજારમાં એક મોટું પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ઈરાન-ઈઝરાયેલ યુદ્ધના કારણે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠો ખોરવાયો છે, જેનો સીધો ફાયદો અમેરિકાને મળી રહ્યો છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, અમેરિકા 1943 પછી એટલે કે બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી પહેલીવાર ક્રૂડ ઓઈલનો ‘નેટ એક્સપોર્ટર’ (ચોખ્ખો નિકાસકાર) બનવાની અત્યંત નજીક પહોંચી ગયું છે.
1. ઈરાન યુદ્ધ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની કટોકટીનો ફાયદો
ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેના સંઘર્ષે વૈશ્વિક એનર્જી સપ્લાય ચેઈનને હચમચાવી દીધી છે. વિશ્વના કુલ તેલ અને ગેસ પુરવઠાનો અંદાજે પાંચમો ભાગ જ્યાંથી પસાર થાય છે તે ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ માં અવરોધ ઉભો થતા એશિયા અને યુરોપના દેશો ચિંતિત છે. આ દેશો હવે મધ્ય પૂર્વના વિકલ્પ તરીકે અમેરિકા તરફ વળ્યા છે. આ માંગને કારણે અમેરિકાનું તેલ શિપમેન્ટ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયું છે, જે વૈશ્વિક બજારમાં અમેરિકાની પકડ મજબૂત કરી રહ્યું છે.
2. 1943 પછીનો સૌથી ઓછો આયાત દર અને નિકાસમાં ઉછાળો
યુએસ સરકારના તાજેતરના ડેટા મુજબ, ગયા અઠવાડિયે ક્રૂડ ઓઈલની આયાત ઘટીને માત્ર 66,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ રહી ગઈ છે, જે 2001 પછીનો સૌથી નીચો સ્તર છે. બીજી તરફ, નિકાસ વધીને 5.2 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ પર પહોંચી ગઈ છે. આ આંકડા સૂચવે છે કે અમેરિકા હવે માત્ર પોતાની જરૂરિયાતો જ પૂરી નથી કરી રહ્યું, પરંતુ વિશ્વના અન્ય દેશોની તેલની તરસ પણ છીપાવી રહ્યું છે. ખાસ કરીને ગ્રીસ અને તુર્કી જેવા દેશોએ વર્ષો પછી અમેરિકા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું શરૂ કર્યું છે.
3. યુરોપ અને એશિયાના બજારોમાં અમેરિકન તેલની ધૂમ
શિપ-ટ્રેકિંગ સર્વિસ કેપ્લરના ડેટા અનુસાર, અમેરિકાની કુલ નિકાસના અંદાજે 47% ભાગ અત્યારે યુરોપ તરફ જઈ રહ્યો છે, જ્યારે 37% ભાગ એશિયાના બજારોમાં જઈ રહ્યો છે. નેધરલેન્ડ, જાપાન, ફ્રાન્સ અને દક્ષિણ કોરિયા અમેરિકન ક્રૂડના ટોચના ખરીદદારો તરીકે ઉભરી આવ્યા છે. નિષ્ણાતોના મતે, એપ્રિલના અંત સુધીમાં આ નિકાસ તેની મહત્તમ ક્ષમતા એટલે કે 6 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ સુધી પહોંચી શકે છે, જે અમેરિકાને તેલ જગતનો નવો બાદશાહ બનાવશે.
ભૌગોલિક તણાવ અને યુદ્ધની સ્થિતિ વચ્ચે અમેરિકાએ પોતાની ઉર્જા ક્ષમતાનો જે રીતે ઉપયોગ કર્યો છે, તે આગામી દાયકાઓમાં વૈશ્વિક અર્થતંત્રના સમીકરણો બદલી નાખશે. 80 વર્ષ બાદ અમેરિકાનું ફરીથી મોટા પાયે નિકાસકાર બનવું એ વિશ્વ શક્તિ તરીકે તેની મજબૂત વાપસીનો સંકેત છે.
