બાઈક માટે ₹2000 અને કાર માટે ₹2500 દંડ! નેપાળ સરકારે ભારતીય વાહનો પર લગાવી લગામ
જો તમે તમારી કાર કે બાઈક લઈને પાડોશી દેશ નેપાળની મુલાકાત લેવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો આ સમાચાર તમારા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. તાજેતરમાં નેપાળ સરકારે પોતાની સરહદોની અંદર ભારતીય નંબર પ્લેટ ધરાવતા વાહનોના સંચાલન અંગેના નિયમોમાં ધરખમ ફેરફારો કર્યા છે. આ નવા કાયદાઓનો હેતુ માત્ર ટ્રાફિક વ્યવસ્થા સુધારવાનો જ નહીં, પરંતુ મહેસૂલની ચોરી અટકાવવાનો પણ છે.
હવે નેપાળના રસ્તાઓ પર ગાડી ચલાવવી પહેલા જેટલી સરળ રહી નથી. નિયમોની અવગણના કરવા બદલ માત્ર તમારો ખિસ્સો જ ખાલી નહીં થાય, પરંતુ તમારી ગાડી પણ કાયમ માટે જપ્ત થઈ શકે છે. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે નેપાળ સરકારના નવા ‘ભંસાર’ (કસ્ટમ) નિયમો શું છે અને ભારતીય પ્રવાસી કે વેપારી તરીકે તમારે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
ભંસાર (કસ્ટમ) પરવાનગી: હવે કાયદાકીય મંજૂરી અનિવાર્ય
નેપાળ સરકારે ‘ભંસાર મહાશુલ્ક એક્ટ 2071’ હેઠળ નિયમો અત્યંત કડક બનાવ્યા છે. હવે કોઈપણ ભારતીય વાહન (પછી તે ખાનગી હોય કે વ્યાપારી) માન્ય ભંસાર પરવાનગી વિના નેપાળની સરહદમાં પ્રવેશ કરી શકશે નહીં.
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, જેવી તમે બોર્ડર ક્રોસ કરો, તમારે નજીકની કસ્ટમ ઓફિસ (ભંસાર ઓફિસ) જઈને તમારા વાહનની નોંધણી કરાવવી પડશે અને નિર્ધારિત ફી જમા કરાવવી પડશે. જો તમે પરવાનગી વગર નેપાળની અંદર ગાડી ચલાવતા પકડાઈ જશો, તો તેને ‘તસ્કરી’ અથવા ‘ગેરકાયદે પ્રવેશ’ માનવામાં આવશે. આવી સ્થિતિમાં સ્થાનિક પોલીસ કે કસ્ટમ અધિકારીઓ તમારી ગાડી તરત જ જપ્ત કરી શકે છે અને તેને પાછી મેળવવાની કાયદાકીય પ્રક્રિયા અત્યંત જટિલ અને ખર્ચાળ છે.
વાહન શ્રેણી અને દૈનિક ફી: કેટલો ખર્ચ થશે?
નેપાળ સરકારે વાહનોના પ્રકારના આધારે દૈનિક ફીના દરો નક્કી કર્યા છે. આ ફી તમારે પ્રવેશ સમયે જ ચૂકવવાની રહેશે. ફીના વર્તમાન દરો (નેપાળી ચલણમાં) નીચે મુજબ છે:
-
ટુ-વ્હીલર (બાઈક કે સ્કૂટર): જો તમે બાઈક પર નેપાળની મુલાકાત લેવા માંગતા હોવ, તો તમારે દિવસના 100 રૂપિયા લેખે ફી ચૂકવવી પડશે.
-
થ્રી-વ્હીલર: ઓટો કે અન્ય થ્રી-વ્હીલર માટે આ દર દિવસના 400 રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.
-
ફોર-વ્હીલર (કાર, જીપ, વાન): જો તમે પરિવાર સાથે કાર કે SUVમાં જઈ રહ્યા છો, તો તમારે દિવસના 600 રૂપિયા ચૂકવવા પડશે.
ધ્યાન આપો: આ ફી માત્ર નેપાળમાં પ્રવેશ અને ત્યાંના રસ્તાઓનો ઉપયોગ કરવાની પરવાનગી આપે છે. આ સિવાય પાર્કિંગ અને ટોલ ટેક્સ અલગથી લાગી શકે છે.
30 દિવસની ‘લક્ષ્મણ રેખા’: સૌથી મહત્વનો નિયમ
નવા નિયમોનો સૌથી કડક ભાગ સમયમર્યાદા છે. ઘણા લોકો એવું વિચારે છે કે ફી જમા કરાવ્યા પછી તેઓ જ્યાં સુધી ઈચ્છે ત્યાં સુધી નેપાળમાં રહી શકે છે, પરંતુ એવું બિલકુલ નથી.
નેપાળના કાયદા મુજબ, એક ભારતીય વાહન એક ‘નાણાકીય વર્ષ’ (Financial Year) માં મહત્તમ માત્ર 30 દિવસ સુધી જ નેપાળમાં રહી શકે છે. આ નિયમમાં બે મુખ્ય બાબતો છે:
-
સતત રોકાણ: તમે ઈચ્છો તો સતત 30 દિવસ રહી શકો છો.
-
ટુકડાઓમાં મુસાફરી: જો તમે વર્ષમાં ઘણી વખત નેપાળ જાઓ છો, તો તે તમામ પ્રવાસોના દિવસો ઉમેરીને કુલ સમયગાળો 30 દિવસથી વધુ ન હોવો જોઈએ.
જેવા તમે આ 30 દિવસની મર્યાદા વટાવો છો, તમારું વાહન નેપાળમાં ‘ગેરકાયદે’ જાહેર કરવામાં આવશે.
મોડું થવા પર ભારે દંડ: હજારો રૂપિયામાં વસૂલાત
નેપાળ સરકારે લેટ ફી (વિલંબ શુલ્ક) એટલી ઊંચી રાખી છે કે એક દિવસનો વિલંબ પણ તમારા આખા પ્રવાસનું બજેટ બગાડી શકે છે. જો તમે 30 દિવસની સમયમર્યાદા પછી પણ નેપાળમાં રોકાશો, તો તમારે નીચે મુજબ દંડ ચૂકવવો પડશે:
-
બાઈક અને સ્કૂટર: નિર્ધારિત સમય પછી દરેક વધારાના દિવસ માટે દિવસના 2000 રૂપિયા દંડ લાગશે.
-
કાર, જીપ અને અન્ય ફોર-વ્હીલર: આ માટે દંડ વધુ કડક છે—દિવસના 2500 રૂપિયા.
કલ્પના કરો, જો તમે અજાણતા પણ પાંચ દિવસ વધુ રોકાઈ ગયા, તો તમારે માત્ર દંડ તરીકે 12,500 રૂપિયા સુધી ચૂકવવા પડી શકે છે.
પ્રવાસીઓ અને વેપારીઓ માટે સૂચનો
નેપાળની આ નવી વ્યવસ્થાને જોતા મુસાફરોએ કેટલીક સાવચેતી રાખવી જોઈએ:
-
દસ્તાવેજો તૈયાર રાખો: વાહનની RC, વીમો (Insurance) અને ડ્રાઈવિંગ લાયસન્સની ઓરિજિનલ કોપી અને ફોટોકોપી હંમેશા સાથે રાખો.
-
ભંસાર રસીદ સાચવીને રાખો: બોર્ડર પર મળતી રસીદ જ તમારું સૌથી મોટું કાયદાકીય રક્ષણ છે. તેને મુસાફરી દરમિયાન હંમેશા ડેશબોર્ડ કે વોલેટમાં રાખો.
-
દિવસોની ગણતરી કરો: તમારા પ્રવાસનું આયોજન એવી રીતે કરો કે તમે 30 દિવસની મર્યાદાના 2-3 દિવસ પહેલા પાછા આવી જાઓ, જેથી કોઈ પણ ઈમરજન્સી કે ટ્રાફિક જામના કારણે તમારે દંડ ન ભરવો પડે.
-
નિયમોનું પાલન કરો: નેપાળમાં ટ્રાફિક નિયમો ખૂબ જ કડક છે, ખાસ કરીને નો-પાર્કિંગ અને ઓવરસ્પીડિંગને લઈને. ભારતીય પ્રવાસીઓએ ત્યાંના સ્થાનિક નિયમોનું પૂરેપૂરું સન્માન કરવું જોઈએ.
