ડિજિટલ પેમેન્ટ કરનારાઓ માટે મોટા સમાચાર: RBI એ બદલ્યા નિયમો, હવે આ રીતે થશે ઓટો-ડેબિટ પેમેન્ટ
ભારતમાં ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનનો વ્યાપ જે ઝડપે વધી રહ્યો છે, તેને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ મંગળવારે એક મોટું કદમ ઉઠાવ્યું છે. RBI એ ડિજિટલ પેમેન્ટ માટે ‘કન્સોલિડેટેડ ઈ-મેન્ડેટ ફ્રેમવર્ક’ રજૂ કર્યું છે, જે તાત્કાલિક અસરથી અમલમાં આવી ગયું છે. આ નવા ફ્રેમવર્કનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વારંવાર થતા વ્યવહારો (Recurring Transactions) ને વધુ સરળ અને સુરક્ષિત બનાવવાનો છે.
આ નવા ફેરફાર બાદ હવે ગ્રાહકોએ નાની રકમના વ્યવહારો માટે વારંવાર OTP નાંખવાની ઝંઝટમાંથી મુક્તિ મળશે. ચાલો સમજીએ કે આ નવા નિયમો તમારા રોજિંદા નાણાકીય વ્યવહારોને કેવી રીતે બદલશે.
હવે ₹15,000 સુધીના પેમેન્ટ માટે OTP ની જરૂર નહીં
RBI ના નવા નિયમો મુજબ, જો તમે કોઈ સેવાનું સબ્સ્ક્રિપ્શન લીધું હોય અથવા કોઈ માસિક બિલ ચૂકવતા હોવ, તો 15,000 રૂપિયા સુધીના રિકરિંગ ટ્રાન્ઝેક્શન માટે હવે વધારાના ઓથેન્ટિકેશન (AFA) એટલે કે OTP ની જરૂર પડશે નહીં.
ગ્રાહકોએ માત્ર એક જ વાર ‘એડિશનલ ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશન’ (AFA) નો ઉપયોગ કરીને ઈ-મેન્ડેટ રજીસ્ટર કરાવવું પડશે. એકવાર આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ ગયા પછી, દર મહિને ₹15,000 સુધીની રકમ તમારા ખાતામાંથી આપમેળે કપાઈ જશે. જોકે, ₹15,000 થી વધુના વ્યવહારો માટે સુરક્ષાના કારણોસર OTP અથવા અન્ય વેરિફિકેશન અનિવાર્ય રહેશે.
કઈ સેવાઓ માટે આ ફ્રેમવર્ક કામ કરશે?
આ નવું ફ્રેમવર્ક તમામ પેમેન્ટ સિસ્ટમ્સમાં એક સમાન નિયમો લાગુ કરે છે. તે નીચે મુજબના પેમેન્ટ્સને વધુ સરળ બનાવશે:
-
સબ્સ્ક્રિપ્શન: Netflix, Disney+ Hotstar કે અન્ય OTT પ્લેટફોર્મના માસિક ચાર્જ.
-
યુટિલિટી બિલ્સ: ગેસ, વીજળી કે પાણીના બિલ જે દર મહિને નિશ્ચિત તારીખે ભરવાના હોય છે.
-
EMI: લોનના હપ્તા જે તમારા ખાતામાંથી ઓટો-ડેબિટ થાય છે.
-
આંતરરાષ્ટ્રીય પેમેન્ટ: RBI એ આ સુવિધાનો વ્યાપ વધારીને હવે સીમા પારના (Cross-border) રિકરિંગ પેમેન્ટ્સને પણ તેમાં સામેલ કર્યા છે.
ખાસ કેટેગરી માટે ₹1 લાખની મર્યાદા
RBI એ કેટલાક ચોક્કસ નાણાકીય વ્યવહારો માટે આ મર્યાદામાં મોટી છૂટ આપી છે. જો તમે નીચે મુજબના પેમેન્ટ્સ માટે ઈ-મેન્ડેટ રજીસ્ટર કર્યું હોય, તો 1 લાખ રૂપિયા સુધીના પેમેન્ટ માટે OTP વગર વ્યવહાર થઈ શકશે:
-
વીમા પ્રીમિયમ (Insurance Premium)
-
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (SIP)
-
ક્રેડિટ કાર્ડ બિલ પેમેન્ટ
આ છૂટ આપવા પાછળનું કારણ એ છે કે આ વ્યવહારો સામાન્ય રીતે મોટી રકમના હોય છે અને તે રોકાણ કે સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા હોવાથી સમયસર તેની ચૂકવણી થવી જરૂરી છે.
સુરક્ષા અને પારદર્શિતા પર વિશેષ ભાર
ડિજિટલ પેમેન્ટ સરળ બનાવવાની સાથે RBI એ ગ્રાહકોની સુરક્ષા સાથે કોઈ બાંધછોડ કરી નથી. નવા ફ્રેમવર્કમાં પારદર્શિતા માટે કડક નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે:
-
પ્રી-ડેબિટ એલર્ટ: તમારા ખાતામાંથી પૈસા કપાય તેના ઓછામાં ઓછા 24 કલાક પહેલા બેંક અથવા પેમેન્ટ પ્રોવાઈડરે તમને મેસેજ કે ઈમેલ દ્વારા જાણ કરવી પડશે. આ એલર્ટમાં મર્ચન્ટનું નામ, રકમ અને ડેબિટની તારીખ સ્પષ્ટ લખેલી હોવી જોઈએ.
-
મેન્ડેટ કેન્સલ કરવાની સુવિધા: જો ગ્રાહકને લાગે કે આ ટ્રાન્ઝેક્શન ખોટું છે અથવા તેમણે તે સેવાનો ઉપયોગ બંધ કરી દીધો છે, તો તે પ્રી-ડેબિટ એલર્ટ મળ્યા બાદ પેમેન્ટ પ્રોસેસ થાય તે પહેલા મેન્ડેટ રદ કરી શકે છે.
-
કોઈ વધારાનો ચાર્જ નહીં: RBI એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બેંકો રિકરિંગ ટ્રાન્ઝેક્શન માટે ઈ-મેન્ડેટની સુવિધા આપવા બદલ ગ્રાહકો પાસેથી કોઈ વધારાનો શુલ્ક વસૂલી શકશે નહીં.
