ભારતની વ્યાપાર ખાધમાં તોતિંગ ઉછાળો! એપ્રિલમાં આંકડો ₹2.72 લાખ કરોડને પાર, શું મોંઘવારી વધશે?
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષ અને તેના કારણે ઉદભવેલી વૈશ્વિક અસ્થિરતાની અસર હવે ભારતીય અર્થતંત્ર પર સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહી છે. તાજેતરના આંકડા મુજબ, એપ્રિલ મહિનામાં ભારતની વ્યાપાર ખાધ (Trade Deficit) માં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે, જે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. માર્ચ મહિનાની સરખામણીએ એપ્રિલમાં આ ખાધ વધીને 28.38 અબજ ડોલર (આશરે 2.36 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ) પર પહોંચી ગઈ છે.
વ્યાપાર ખાધમાં વધારો: શું છે કારણ?
જ્યારે કોઈ દેશ તેની નિકાસ (વેચાણ) કરતા આયાત (ખરીદી) વધારે કરે છે, ત્યારે વ્યાપાર ખાધ સર્જાય છે. એપ્રિલ મહિનામાં ભારતની આયાત અને નિકાસ બંનેમાં વધારો જોવા મળ્યો છે, પરંતુ આયાતનો આંકડો નિકાસ કરતા ઘણો વધારે હોવાથી ખાધમાં વધારો થયો છે.
માર્ચ મહિનામાં વ્યાપાર ખાધ 20.67 અબજ ડોલર હતી, જે એપ્રિલમાં વધીને 28.38 અબજ ડોલર થઈ ગઈ છે. પશ્ચિમ એશિયાના સંકટને કારણે ઉર્જા અને કાચા તેલના ભાવમાં થયેલા ફેરફારો આ વધારા પાછળનું એક મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે.
નિકાસમાં ઐતિહાસિક ઉછાળો: એક આશાનું કિરણ
ભલે વ્યાપાર ખાધ વધી હોય, પરંતુ નિકાસના મોરચે ભારતે શાનદાર પ્રદર્શન કર્યું છે. વાણિજ્ય મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, એપ્રિલમાં માલસામાનની નિકાસ વાર્ષિક ધોરણે 13 ટકાથી વધુ વધી છે.
-
એપ્રિલમાં નિકાસ: 43.56 અબજ ડોલર.
-
માર્ચમાં નિકાસ: 38.92 અબજ ડોલર.
નોંધનીય છે કે નિકાસમાં થયેલો આ વધારો છેલ્લા 10 વર્ષમાં નોંધાયેલા સૌથી મોટા માસિક ઉછાળામાંનો એક છે. વૈશ્વિક પડકારો હોવા છતાં ભારતીય ઉત્પાદનોની વિદેશમાં માંગ જળવાઈ રહી છે તે અર્થતંત્ર માટે સકારાત્મક સંકેત છે.
આયાતનો વધતો જતો આંકડો
નિકાસની સાથે સાથે ભારતની આયાતમાં પણ મોટો વધારો નોંધાયો છે. એપ્રિલમાં ભારતની કુલ આયાત 71.94 અબજ ડોલર રહી હતી, જે માર્ચ મહિનાના 59.59 અબજ ડોલર કરતા ઘણી વધારે છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઈલ અને ગેસ આયાત કરે છે, અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેની કિંમતો વધવાને કારણે આયાત બિલમાં વધારો થયો છે.
નિકાસ અને આયાત વચ્ચેના આ મોટા તફાવતને કારણે જ વ્યાપાર ખાધનો આંકડો 28 અબજ ડોલરને પાર કરી ગયો છે.
પશ્ચિમ એશિયા સંકટ અને ઉર્જા સુરક્ષા
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષને કારણે સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ છે. આ પ્રદેશમાંથી ભારત મોટા પ્રમાણમાં ઉર્જા સ્ત્રોતો મેળવે છે. યુદ્ધની સ્થિતિને કારણે લોજિસ્ટિક્સ અને ટ્રાન્સપોર્ટેશનનો ખર્ચ વધ્યો છે, જેની સીધી અસર આયાત કરેલા માલની કિંમત પર પડી રહી છે. ભારત સરકાર અત્યારે રિન્યુએબલ એનર્જી અને સ્થાનિક ઉત્પાદન (Make in India) પર ભાર મૂકી રહી છે જેથી ભવિષ્યમાં આવી વૈશ્વિક અસ્થિરતા સામે અર્થતંત્રને સુરક્ષિત કરી શકાય.
