હોર્મુઝની સ્ટ્રેટને મુક્ત અને ખુલ્લી રાખવી એ આપણા સૌની જવાબદારી: યુએઈમાં દ્વિપક્ષીય બેઠક દરમિયાન પીએમ મોદીનું મોટું નિવેદન
વૈશ્વિક સ્તરે વધી રહેલા તણાવ અને પશ્ચિમ એશિયાના બદલાતા સમીકરણો વચ્ચે ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી શુક્રવાર, ૧૫ મે ૨૦૨૬ના રોજ સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) ની મહત્વપૂર્ણ મુલાકાતે પહોંચ્યા છે. પીએમ મોદીનું આ પ્રવાસ દરમિયાન અત્યંત ભવ્ય અને શાહી સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું. જેમ જ વડાપ્રધાન મોદીનું વિમાન યુએઈના હવાઈ ક્ષેત્ર (Airspace) માં દાખલ થયું, કે તરત જ સન્માન સ્વરૂપે યુએઈના અત્યાધુનિક એફ-૧૬ (F-16) લડાયક વિમાનોએ તેમના પ્લેનને એસ્કોર્ટ કર્યું હતું. અબુ ધાબી એરપોર્ટ પર ઉતરાણ કર્યા બાદ પીએમ મોદીને ગાર્ડ ઓફ ઓનર આપીને આવકારવામાં આવ્યા હતા.
અબુ ધાબી પહોંચ્યા બાદ પીએમ મોદીએ યુએઈના રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન જાયદ અલ નાહયાન સાથે મુલાકાત કરી હતી. બંને વૈશ્વિક નેતાઓ વચ્ચે સંરક્ષણથી લઈને ઉર્જા ક્ષેત્ર સુધીના અનેક સંવેદનશીલ અને મહત્વના વિષયો પર હાઈ-લેવલની બેઠક યોજાઈ હતી. દ્વિપક્ષીય વાર્તાલાપની શરૂઆતમાં વડાપ્રધાન મોદીએ પોતાના પ્રારંભિક સંબોધનમાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, ભારત યુએઈ પર થયેલા હુમલાની સખત નિંદા કરે છે અને દરેક મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં પોતાના આ પરમ મિત્ર દેશની સાથે અડગ ઊભો રહેશે. આ સાથે જ તેમણે વૈશ્વિક વ્યાપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતી ‘હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ’ (Strait of Hormuz) ને વહેલી તકે મુક્ત અને ખુલ્લી રાખવા પર વિશેષ ભાર મૂક્યો હતો.
પશ્ચિમ એશિયાના સંકટ પર પીએમ મોદીની ચિંતા અને યુએઈના સંયમની પ્રશંસા
વાસ્તવમાં, અમેરિકા-ઇઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષની સીધી અસર ખાડી દેશો પર પડી રહી છે. યુએઈમાં અમેરિકાનું એક મોટું અને વ્યૂહાત્મક સૈન્ય મથક આવેલું હોવાને કારણે, આ યુદ્ધ દરમિયાન ઈરાન તરફથી યુએઈ પર પણ હુમલાઓ કરવામાં આવ્યા છે. બેઠકની શરૂઆતમાં આ વિષય પર વાત કરતા પીએમ મોદીએ કહ્યું, “યુએઈને જે રીતે નિશાન બનાવવામાં આવ્યું છે તે બિલકુલ અસ્વીકાર્ય છે. પરંતુ આટલા મોટા સંકટ અને ઉશ્કેરણી છતાં યુએઈએ જે રીતે અદ્ભુત સંયમ રાખીને વર્તમાન પરિસ્થિતિને સંભાળી છે, તે ખરેખર પ્રશંસનીય છે.”
વડાપ્રધાને વધુમાં રેખાંકિત કર્યું હતું કે પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલા આ ભીષણ સંઘર્ષની નકારાત્મક અસરો માત્ર આ ક્ષેત્ર પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે આખો જગત તેને અનુભવી રહ્યો છે. ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઇલના સપ્લાય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો પર તેનાથી મોટું સંકટ ઊભું થયું છે. પીએમ મોદીએ ભારત તરફથી વૈશ્વિક શાંતિનો પક્ષ લેતા કહ્યું કે, “ભારત પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ, સ્થિરતા અને સદ્ભાવના પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે વૈશ્વિક સ્તરે જે પણ સંભવ સહયોગ આપવો પડશે, તે આપવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે.”
સંરક્ષણથી લઈને ઉર્જા સુધી: ભારત-યુએઈ વચ્ચે થયા ૫ મોટા કરારો
આ ઐતિહાસિક બેઠક માત્ર વાતો સુધી સીમિત ન રહી, પરંતુ બંને દેશોએ પોતાના વ્યૂહાત્મક સંબંધોને એક નવી ઊંચાઈ આપવા માટે ઘણા મહત્વપૂર્ણ કરારો અને સમજૂતી જ્ઞાપનો (MoUs) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. બેઠકમાં લેવાયેલા મુખ્ય નિર્ણયો આ મુજબ છે:
૧. સ્ટ્રેટેજિક ડિફેન્સ પાર્ટનરશિપ: બંને દેશો વચ્ચે સંરક્ષણ ક્ષેત્રે સહયોગ વધારવા અને આધુનિક સૈન્ય ટેકનોલોજી શેર કરવા માટે એક મજબૂત માળખાકીય કરાર કરવામાં આવ્યો છે.
૨. સ્ટ્રેટેજિક પેટ્રોલિયમ રિઝર્વ: ભવિષ્યમાં ઉર્જા સંકટ સામે લડવા માટે વ્યૂહાત્મક તેલ ભંડારને લઈને બંને દેશો વચ્ચે સમજૂતી થઈ છે.
૩. એલપીજી સપ્લાય કરાર: ભારતમાં લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG) નો પુરવઠો કોઈપણ અવરોધ વિના સતત ચાલુ રહે તે માટે વિશેષ કરાર કરવામાં આવ્યો છે.
૪. શિપ રિપેર ક્લસ્ટરની સ્થાપના: ગુજરાતના વાડિનાર ખાતે આધુનિક ‘શિપ રિપેર ક્લસ્ટર’ સ્થાપવા માટે સત્તાવાર MoU સાઈન કરવામાં આવ્યા છે, જેનાથી ભારતના દરિયાઈ વ્યાપારને મોટો વેગ મળશે.
૫. $૫ અબજનું મસમોટું રોકાણ: યુએઈ દ્વારા ભારતીય ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (પાયાની સુવિધાઓ), આરબીએલ બેંક અને સન્માન કેપિટલમાં કુલ ૫ અબજ અમેરિકી ડોલરના જંગી રોકાણની સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
ભારત અને યુએઈ વચ્ચેના સંબંધોનું માનવીય પાસું
વ્યાપારિક દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો યુએઈ એ ભારતનો ત્રીજો સૌથી મોટો વ્યાપારિક ભાગીદાર દેશ છે. એટલું જ નહીં, છેલ્લા ૨૫ વર્ષના ઈતિહાસમાં ભારતમાં કુલ વિદેશી રોકાણ (FDI) લાવવાના સ્ત્રોતમાં યુએઈ સાતમાં ક્રમે આવે છે. પરંતુ આ આર્થિક આંકડાઓ સિવાય બંને દેશો વચ્ચે એક અત્યંત મજબૂત માનવીય અને સાંસ્કૃતિક સંબંધ રહેલો છે.
અત્યારે યુએઈમાં ૪૫ લાખ કરતાં પણ વધુ ભારતીયો વસે છે, જેઓ ત્યાંના બિઝનેસ, કન્સ્ટ્રક્શન, ટેકનોલોજી અને મેડિકલ જેવા વિવિધ ક્ષેત્રોમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપી રહ્યા છે. આ પ્રવાસી ભારતીયો દર વર્ષે યુએઈમાંથી ભારતમાં ખૂબ મોટી માત્રામાં વિદેશી હૂંડિયામણ (રેમિટન્સ) મોકલે છે. આ નાણાકીય પ્રવાહ ભારતના અર્થતંત્રને મજબૂત રાખવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી જ, યુએઈમાં જો કોઈ અસ્થિરતા કે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ ઊભી થાય, તો તેની સીધી અને મોટી અસર ભારતના લાખો પરિવારો અને દેશની આર્થિક સ્થિતિ પર પડે છે. આ જ કારણ છે કે પીએમ મોદીએ યુએઈની સુરક્ષાને ભારતની પ્રાથમિકતા ગણાવી છે.
Sharing my remarks during meeting with my brother, His Highness Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan. @MohamedBinZayed https://t.co/j1hoGlPDib
— Narendra Modi (@narendramodi) May 15, 2026
વડાપ્રધાન મોદીની ૫ દેશોની મહત્વપૂર્ણ મુલાકાતનો પ્રારંભ
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી શુક્રવારથી પોતાના ૫ દેશોના અત્યંત વ્યૂહાત્મક પ્રવાસે રવાના થયા છે, જેનો પ્રથમ અને મુખ્ય પડાવ યુએઈ હતો. ૧૫ મે થી ૨૦ મે ૨૦૨૬ સુધી ચાલનારા આ સત્તાવાર પ્રવાસ દરમિયાન પીએમ મોદી સંયુક્ત આરબ અમીરાતની મુલાકાત પૂર્ણ કરીને નેધરલેન્ડ, સ્વીડન, નોર્વે અને ઈટાલી જેવા અગ્રણી યુરોપિયન દેશોમાં જશે.
આ પાંચ દેશોની યાત્રા પાછળ ભારતનો મુખ્ય હેતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વ્યાપાર, હાઈ-ટેકનોલોજી, ગ્રીન એનર્જી (હરિત ઉર્જા), ઇનોવેશન અને ડિફેન્સ જેવા ભવિષ્યના મહત્વના ક્ષેત્રોમાં ભારતની ભાગીદારીને વધુ સુદ્રઢ કરવાનો છે. ખાસ કરીને ખાડી દેશો અને યુરોપિયન યુનિયન સાથે ભારતના વધી રહેલા સંબંધો વૈશ્વિક મંચ પર ભારતની મજબૂત કૂટનીતિ અને નેતૃત્વ ક્ષમતાનો જીવંત પુરાવો છે. યુએઈની આ સફળ મુલાકાતે ભવિષ્યમાં ભારત માટે ઉર્જા અને દરિયાઈ સુરક્ષાના ક્ષેત્રમાં એક નવો માર્ગ પ્રશસ્ત કર્યો છે.
