ભારતના આ પ્રખ્યાત ઉદ્યોગ પર મંદીના વાદળો! એપ્રિલ મહિનાના આ આંકડા જોઈને વેપારીઓની ચિંતા વધી
પશ્ચિમ એશિયા (વેસ્ટ એશિયા) માં છેલ્લા ઘણા સમયથી ચાલી રહેલી ભૌગોલિક-રાજકીય અશાંતિ અને તણાવની સીધી નકારાત્મક અસર હવે ભારતના વ્યાપાર જગત પર પણ સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સર્જાયેલી આ કટોકટીના કારણે ચાલુ નાણાકીય વર્ષના એપ્રિલ મહિનામાં ભારતના રત્ન અને આભૂષણો (Gems and Jewellery) ની નિકાસમાં ૯.૦૭ ટકાનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે.
જેવેલરી સેક્ટરની સર્વોચ્ચ સંસ્થા ‘જેમ એન્ડ જ્વેલરી એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલ’ (GJEPC) દ્વારા જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર આંકડા અનુસાર, આ વર્ષે એપ્રિલમાં દેશની રત્ન અને આભૂષણોની કુલ નિકાસ ઘટીને ૨૨૨.૬૪ કરોડ અમેરિકી ડોલર (આશરે ૨૦,૮૨૫.૦૧ કરોડ રૂપિયા) પર આવી ગઈ છે. જ્યારે ગયા વર્ષે આ જ ગાળામાં એટલે કે એપ્રિલ મહિનામાં દેશમાંથી કુલ ૨૪૪.૮૫ કરોડ અમેરિકી ડોલર (આશરે ૨૦,૯٥૨.૨૬ કરોડ રૂપિયા) ના હીરા-ઝવેરાતની નિકાસ વિદેશોમાં કરવામાં આવી હતી.
આ ચિંતાજનક ઘટાડા અંગે માહિતી આપતાં GJEPC ના ચેરમેન કિરીટ ભંસાલીએ જણાવ્યું હતું કે, પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષ અને યુદ્ધના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે સપ્લાય ચેઈન (પુરવઠા સાંકળ) સંપૂર્ણપણે ખોરવાઈ ગઈ છે, જે નિકાસમાં આવેલા આ ઘટાડાનું મુખ્ય અને પ્રાથમિક કારણ છે.
અમેરિકા જેવા મોટા બજારને પણ લાગ્યો મોટો ફટકો
કાઉન્સિલના ચેરમેન કિરીટ ભંસાલીએ વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, માત્ર પશ્ચિમ એશિયા જ નહીં, પરંતુ ભારતીય ઝવેરાતના સૌથી મોટા ખરીદદાર ગણાતા અમેરિકા (USA) ખાતે થતી નિકાસ પર પણ આ આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવની બહુ ખરાબ અસર પડી છે. હાલમાં અમેરિકા સાથેના વેપારમાં ટેરિફ (આયાત વેરો) ને લઈને કોઈ સ્પષ્ટતા નથી, જેના કારણે ત્યાંના વેપારીઓ મોટા ઓર્ડર આપતા અચકાઈ રહ્યા છે.
સરકારી આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, એપ્રિલ મહિનામાં ભારતના પ્રખ્યાત તરાસેલા અને પોલિશ કરેલા હીરા (Cut and Polished Diamonds) ની નિકાસમાં ૧૯.૬૫ ટકાનો મોટો કડાકો બોલાયો છે. આ ક્વાર્ટરમાં હીરાની નિકાસ ઘટીને માત્ર ૮૯.૦૯ કરોડ અમેરિકી ડોલર રહી ગઈ છે, જે ગયા વર્ષે એપ્રિલમાં ૧૧૦.૮૭ કરોડ ડોલર જેટલી ઊંચી સપાટી પર હતી.
આ ઉપરાંત, આજના સમયમાં ભારે ડિમાન્ડ ધરાવતા લેબ-ગ્રોન હીરા એટલે કે લેબોરેટરીમાં તૈયાર થતા પોલિશ્ડ હીરા (Lab-Grown Diamonds) ની નિકાસ પણ ૧base.૫૩ ટકા ઘટીને ૯.૩૨ કરોડ અમેરિકી ડોલર નોંધાઈ છે, જે ગયા વર્ષે ૧૧.૦૪ કરોડ ડોલર હતી. હીરા ઉદ્યોગ ઉપરાંત સોનાના દાગીનાની વાત કરીએ તો, સોનાના આભૂષણોની નિકાસ ૨૧.૭૭ ટકાના ઘટાડા સાથે ૮૪.૧૫ કરોડ ડોલર પર આવી ગઈ છે, જે ગયા વર્ષે એપ્રિલમાં ૧૦૭.૫૬ કરોડ ડોલર હતી. સુરતના હીરા બજાર અને મુંબઈના ઝવેરી બજાર માટે આ આંકડા ચિંતા વધારનારા છે.
સામાન્ય સોનાના દાગીનાની નિકાસ અડધી થઈ ગઈ
રત્ન અને આભૂષણ નિકાસ સંવર્ધન પરિષદના અહેવાલમાં એક અતિ મહત્વની બાબત એ સામે આવી છે કે, આ વર્ષે એપ્રિલ મહિનામાં પ્લેન ગોલ્ડ જ્વેલરી એટલે કે સામાન્ય સોનાના દાગીનાની નિકાસમાં ૪૭.૦૬ ટકાનો રેકોર્ડબ્રેક ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ આકરા ઘટાડાના પરિણામે, સામાન્ય સોનાના દાગીનાની નિકાસ સંકોચાઈને માત્ર ૩૪.૧૦ કરોડ ડોલર પર આવીને અટકી ગઈ છે. કાઉન્સિલના ડેટા દર્શાવે છે કે ગયા વર્ષે આ જ એપ્રિલ મહિનામાં ભારતે ૬૪.૪૩ કરોડ ડોલરના પ્લેન ગોલ્ડ જ્વેલરીની નિકાસ કરીને વૈશ્વિક બજારમાં ધૂમ કમાણી કરી હતી, જે આ વખતે અડધી થઈ ગઈ છે.
ચાંદીના આભૂષણોની નિકાસમાં છપ્પરફાડ તેજી: 444% નો ઉછાળો!
એક તરફ જ્યાં સોના અને હીરાના ઉદ્યોગમાં મંદીનો માહોલ છે અને નિકાસ સતત ઘટી રહી છે, ત્યારે બીજી તરફ ચાંદીના આભૂષણો (Silver Jewellery) એ ભારતીય નિકાસકારોની લાજ રાખી લીધી છે. આ વર્ષે એપ્રિલ મહિનામાં ચાંદીના દાગીનાની નિકાસમાં અકલ્પનીય અને છપ્પરફાડ તેજી જોવા મળી છે.
ગયા મહિને ભારતીય ચાંદીના આભૂષણોની વૈશ્વિક નિકાસમાં ૪૪૪ ટકાનો સનસનાટીપૂર્ણ વધારો નોંધાયો છે! આ જોરદાર ઉછાળા સાથે ચાંદીની નિકાસ ૨૬.૮૩ કરોડ અમેરિકી ડોલર (આશરે ૨,૫૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુ) ની ઐતિહાસિક સપાટી પર પહોંચી ગઈ છે, જે ગયા વર્ષે એપ્રિલ મહિનામાં આ જ ગાળા દરમિયાન માત્ર ૪.૯૩ કરોડ ડોલર જેટલી સાધારણ હતી.
બજારના વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે, સોનાના ભાવો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સતત રેકોર્ડ સ્તરે મોંઘા થઈ રહ્યા હોવાથી, હવે દુનિયાભરના ગ્રાહકો સોનાના વિકલ્પ તરીકે ચાંદીના આધુનિક અને ડિઝાઈનર દાગીના તરફ વળી રહ્યા છે. વિદેશોમાં, ખાસ કરીને યુરોપ અને એશિયાના અન્ય દેશોમાં ભારતીય ચાંદીની કોતરણીવાળી જ્વેલરીની માંગ અચાનક ખૂબ વધી ગઈ છે, જે ભારતીય અર્થતંત્ર અને કારીગરો માટે આ મુશ્કેલ સમયમાં એક બહુ મોટા આશાના કિરણ સમાન છે. પરંતુ જો પશ્ચિમ એશિયાનું યુદ્ધ લાંબુ ચાલશે, તો આગામી દિવસોમાં સોના-હીરાના વેપાર પર આનાથી પણ વધુ દબાણ આવી શકે છે.
