ભારતીય વાયુસેનામાં સાન્યાએ રચ્યો ઈતિહાસ: તોડ્યો 93 વર્ષ જૂનો રેકોર્ડ, દેશની પ્રથમ સર્વોચ્ચ મહિલા ફ્લાઈંગ ઇન્સ્ટ્રક્ટર બની
ભારતીય વાયુસેના (IAF) માં મહિલા શક્તિ અને નારી ગૌરવનું વધુ એક અદ્ભુત ઉદાહરણ દેશ સામે આવ્યું છે. સ્ક્વોડ્રન લીડર સાન્યાએ એક એવું અશક્ય ગણાતું સીમાચિહ્ન હાંસલ કર્યું છે, જેનું સપનું દેશના દરેક ફાઇટર પાયલટ અને ફ્લાઇંગ ઇન્સ્ટ્રક્ટર જોતા હોય છે. સાન્યા ભારતીય વાયુસેનાના ૯૩ વર્ષના ઈતિહાસમાં પ્રથમ એવી મહિલા સૈન્ય અધિકારી બની છે, જેણે સૌથી પ્રતિષ્ઠિત અને સર્વોચ્ચ ગણાતી ‘Cat-A’ (કેટેગરી-એ) ક્વોલિફાઇડ ફ્લાઇંગ ઇન્સ્ટ્રક્ટર (QFI) ની પદવી પ્રાપ્ત કરી છે. આ માત્ર તેમની વ્યક્તિગત સફળતા નથી, પરંતુ ભારતીય સશસ્ત્ર દળોમાં મહિલાઓની બદલાતી મજબૂત ભૂમિકા, તેમની અદમ્ય સાહસવૃત્તિ અને વધતા આત્મવિશ્વાસનું પણ બહુ મોટું પ્રતીક છે.
વાયુસેનાએ સોશિયલ મીડિયા પર આ ઐતિહાસિક ક્ષણની આપી સત્તાવાર માહિતી
ભારતીય વાયુસેનાએ સત્તાવાર રીતે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ (ટ્વિટર) પર આ ગર્વની ક્ષણની જાહેરાત કરતા ભાવુક શબ્દોમાં લખ્યું કે, “વાયુસેનાની ઉત્કૃષ્ટતાને આજે એક નવી ઉડાન મળી છે. સ્ક્વોડ્રન લીડર સાન્યાએ ઈતિહાસના પાનાઓ પર પોતાનું નામ નોંધાવી દીધું છે. તેઓ ‘Cat-A’ ક્વોલિફાઇડ ફ્લાઇંગ ઇન્સ્ટ્રક્ટરની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત લાયકાત મેળવનારી વાયુસેનાના ઈતિહાસની સર્વપ્રથમ મહિલા અધિકારી બન્યા છે.”
વાયુસેનાના વડા અને ઉચ્ચ અધિકારીઓએ સાન્યાની આ અભૂતપૂર્વ સિદ્ધિને દેશભરના ઉભરતા યુવા એવિએટર્સ અને પાયલટો માટે અત્યંત પ્રેરણાદાયી ગણાવી છે. IAF એ વધુમાં ઉમેર્યું કે, સાન્યાની આ ઉપલબ્ધિ દેશની સેવામાં તેમનું અપ્રતિમ સમર્પણ, વર્ષોની સખત અને કાળી મજૂરી તેમજ લશ્કરી ક્ષેત્રે શ્રેષ્ઠતા મેળવવાની તેમની અવિરત કોશિશોનું એક ઉત્કૃષ્ટ પરિણામ છે.
શું હોય છે આ પ્રતિષ્ઠિત ‘Cat-A Qualified Flying Instructor’ નું રેટિંગ?
સામાન્ય નાગરિકોને જણાવી દઈએ કે ભારતીય વાયુસેના પોતાના પાયલટોને તાલીમ આપનારા ઇન્સ્ટ્રક્ટર્સ (શિક્ષકો) ની ક્ષમતા, અનુભવ અને કૌશલ્યના આધારે તેમને અલગ-અલગ કેટેગરીના રેટિંગ્સમાં વહેંચે છે:
Cat-C (કેટેગરી-સી): આ આખી વ્યવસ્થાનું સૌથી પ્રારંભિક અથવા શરૂઆતનું સ્તર છે. આમાં એવા પાયલટોનો સમાવેશ થાય છે જેઓ નવા તાલીમાર્થી (ટ્રેઇની) હોય છે અથવા પ્રોબેશનરી ઇન્સ્ટ્રક્ટર તરીકે ટ્રેનિંગ આપવાની શરૂઆત કરતા હોય છે.
Cat-B (કેટેગરી-બી): આ બીજા સ્તરનું રેટિંગ છે, જેમાં અનુભવી પાયલટો સામેલ હોય છે અને તેઓ સામાન્ય રીતે ફ્લાઇંગ કેડેટ્સને પાયાની અને એડવાન્સ ફ્લાઇંગ ટ્રેનિંગ આપવાનું કામ કરે છે.
Cat-A (કેટેગરી-એ): આ વાયુસેનાની ટ્રેનિંગ સિસ્ટમનું સર્વોચ્ચ અને સૌથી કઠિન સ્તર માનવામાં આવે છે. આ રેટિંગ મેળવવું લોઢાના ચણા ચાવવા સમાન છે.
જે પાયલટ આ સર્વોચ્ચ રેટિંગ મેળવે છે, તેઓ માત્ર વાયુસેનાના નવા પાયલટોને જ તાલીમ નથી આપતા, પરંતુ વાયુસેનાના અન્ય ફ્લાઇંગ ઇન્સ્ટ્રક્ટર્સને પણ ટ્રેનિંગ આપવાની કાબિલિયત ધરાવે છે. તેમની પાસે ફ્લાઇંગ સ્કીલ્સનું મૂલ્યાંકન કરવાની, યુદ્ધની સ્થિતિમાં (એર કોમ્બેટ) પાયલટોને દુશ્મન સામે લડવા માટે તૈયાર કરવાની અને વાયુસેનાની રણનીતિઓ ઘડવાની બહુ મોટી અને સંવેદનશીલ જવાબદારી હોય છે.
સ્ક્વોડ્રન લીડર સાન્યાની શાનદાર કારકિર્દી પર એક નજર
સત્તાવાર લશ્કરી રેકોર્ડ્સ અનુસાર, સ્ક્વોડ્રન લીડર સાન્યાનો વાયુસેનામાં પ્રવેશ બહુ શાનદાર રહ્યો હતો. તેમને ૨૦ જૂન, ૨૦૧૫ના રોજ ’42 SSC (W) FP’ કોર્સ દ્વારા ભારતીય વાયુસેનાની સૌથી મહત્વપૂર્ણ એવી ‘ફ્લાઇંગ બ્રાંચ’ (Flying Branch) માં કમિશન મળ્યું હતું અને તેઓ દેશની સેવામાં જોડાયા હતા.
પોતાની કાબિલિયતના દમ પર તેઓ વર્ષ ૨૦૧૭માં ફ્લાઇટ લેફ્ટનન્ટના હોદ્દા પર પહોંચ્યા હતા. ત્યારબાદ, તેમની ઉત્કૃષ્ટ સેવાઓને ધ્યાનમાં રાખીને વર્ષ ૨૦૨૧માં તેમને સ્ક્વોડ્રન લીડર તરીકે પ્રમોશન આપવામાં આવ્યું હતું. છેલ્લા એક દાયકા (૧૦ વર્ષ) ની પોતાની સૈન્ય કારકિર્દી દરમિયાન, તેમણે અત્યંત પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં પણ અદભુત ફ્લાઈંગ કરીને પોતાને વાયુસેનાના એક શ્રેષ્ઠ અને વિશ્વસનીય ટ્રાન્સપોર્ટ પાયલટ તરીકે સાબિત કર્યા છે.
દેશની દીકરીઓ અને મહિલાઓ માટે પ્રેરણાનો સ્ત્રોત
ભારતીય વાયુસેનાના સ્થાપના કાળથી લઈને અત્યાર સુધીના ૯૩ વર્ષના લાંબા અને ગૌરવશાળી ઈતિહાસમાં આ પ્રથમ એવી ઘટના છે જ્યારે કોઈ મહિલા સૈન્ય અધિકારીએ પુરુષ સમોવડી બનીને કે પુરુષોથી પણ આગળ નીકળીને ‘Cat-A QFI’ નું સર્વોચ્ચ રેટિંગ મેળવ્યું હોય. આ સિદ્ધિ એ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે ભારતીય સેનામાં હવે લિંગભેદ (જેન્ડર બાયસ) ભૂતકાળ બની ગયો છે અને મહિલાઓ પોતાની કાબિલિયતના જોરે ટોચના સ્થાનો સર કરી રહી છે.
આજે ભારતીય વાયુસેનાની દીકરીઓ દરેક મોરચે અગ્રેસર છે:
તેઓ સુખોઈ અને રાફેલ જેવા અત્યાધુનિક સુપરસોનિક ફાઇટર જેટ્સ આકાશમાં ઉડાવી રહી છે.
સરહદો પર દુર્ગમ વિસ્તારોમાં હેલિકોપ્ટર યુનિટ્સનું સફળ નેતૃત્વ અને સંચાલન સંભાળી રહી છે.
નવા વિમાનોના જોખમી ફ્લાઇટ ટેસ્ટિંગના મિશન્સ પૂરા કરી રહી છે.
યુદ્ધના મેદાનમાં અને વહીવટી સ્તરે કમાન્ડ રોલ (મુખ્ય નેતૃત્વ) માં દેશની સેવા કરી રહી છે.
હવે ફ્લાઇંગ ઇન્સ્ટ્રક્શન જેવા અત્યંત કપરા, જટિલ અને માનસિક તેમજ શારીરિક ક્ષમતા માંગી લેતા ક્ષેત્રોમાં પણ સાન્યાએ મેળવેલી આ વિજય પતાકા દેશની લાખો દીકરીઓને ભારતીય સેનામાં જોડાઈને દેશની રક્ષા કરવા માટે પ્રેરણા આપશે.
