દુનિયા એઆઈ (AI) ના ભરોસે નહીં બચે! જોહોના ફાઉન્ડર શ્રીધર વેમ્બુએ આપી સૌથી મોટી ચેતવણી
તાજેતરમાં જ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશના લોકોને અને ખાસ કરીને આઇટી પ્રોફેશનલ્સને ‘વર્ક ફ્રોમ હોમ’ (Work From Home) સંસ્કૃતિ અપનાવવા અને તેને પ્રોત્સાહન આપવા માટે અપીલ કરી હતી, જેથી દેશના વિવિધ નાના શહેરો અને ગામડાઓ સુધી ટેકનોલોજીનો વિકાસ થઈ શકે. પરંતુ, પીએમ મોદીની આ અપીલની બિલકુલ વિરૂદ્ધ જઈને ભારતની અગ્રણી સોફ્ટવેર કંપની જોહો (Zoho) ના સ્થાપક અને સીઇઓ શ્રીધર વેમ્બુએ પોતાના કર્મચારીઓ માટે વર્ક-ફ્રોમ-હોમની પોલિસી આગળ ન વધારવાનો એક મોટો અને કડક નિર્ણય લીધો છે. તેમણે પોતાના કર્મચારીઓને ઓફિસ આવીને કામ કરવા જણાવ્યું છે અને તેની પાછળ ઘણા મહત્વના ટેકનિકલ તેમજ મેનેજમેન્ટ સંબંધિત કારણો આપ્યા છે.
વર્ક-ફ્રોમ-હોમ નાબૂદ કરવાના આ મોટા નિર્ણયના બરાબર એક દિવસ પછી, શ્રીધર વેમ્બુએ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના નામે ચાલી રહેલી વૈશ્વિક તેજી અને તેના કારણે ઉભી થઈ રહેલી આર્થિક પરિસ્થિતિઓ પર એક અત્યંત ચોંકાવનારું અને ગંભીર નિવેદન આપ્યું છે. વેમ્બુએ ખુલ્લેઆમ ચેતવણી આપી છે કે દુનિયા આ સમયે જે મોટી અને ગંભીર આર્થિક સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહી છે, તેને માત્ર અને માત્ર એઆઈ (AI) ના ભરોસે ઠીક કરી શકાય નહીં. તેમનું સ્પષ્ટપણે માનવું છે કે એકલું AI ક્યારેય પણ આ વૈશ્વિક આર્થિક મંદી કે મુશ્કેલીઓનો સંપૂર્ણ ઉકેલ હોઈ શકે નહીં.
આખરે લોકો કેમ થઈ રહ્યા છે AI પ્રત્યે શંકાશીલ?
શ્રીધર વેમ્બુનું કહેવું છે કે ભલે આજે શેરબજાર અને ટેકનોલોજીની દુનિયામાં એઆઈ (AI) ને લઈને એક બહુ મોટો હાઇપ (ઉત્સાહ) ઊભો કરવામાં આવ્યો હોય, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે સમગ્ર વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થા અત્યારે એક ખૂબ જ મુશ્કેલ અને જોખમી તબક્કા તરફ આગળ વધી રહી છે.
તેમણે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ (ટ્વિટર) પર એક અત્યંત વિચારવા જેવી પોસ્ટ શેર કરી છે. આ પોસ્ટમાં તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે, અમેરિકા જેવા દેશમાં – જે ટેકનોલોજી અને સંશોધનના મામલામાં સમગ્ર વિશ્વનો લીડર છે અને હંમેશાં સૌથી આગળ રહે છે – ત્યાંના સામાન્ય લોકો અને કોલેજના વિદ્યાર્થીઓ પણ હવે AI ને લઈને સતત આશંકિત અને શંકાશીલ કેમ બની રહ્યા છે? શા માટે સામાન્ય માનવી હવે AI ના નામે ડરી રહ્યો છે?
વેમ્બુના મતે, આ શંકા પાછળનું સૌથી મોટું અને મુખ્ય કારણ એ છે કે વૈશ્વિક ટેક કંપનીઓએ પોતાના કર્મચારીઓની છંટની (Layoffs) કરવા માટે AI ને એક હથિયાર અને બહાના તરીકે વાપરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. કંપનીઓ મોટા પાયે કર્મચારીઓને નોકરીમાંથી કાઢી રહી છે અને તેનું કારણ એવું આપી રહી છે કે આ કામ હવે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ રણનીતિ પાછળ કંપનીઓનો બેવડો ફાયદો છુપાયેલો છે:
-
ફ્યુચરિસ્ટિક ઈમેજ: એક તરફ કંપનીઓ દુનિયા સામે પોતાને ખૂબ જ આધુનિક અને ‘ફ્યુચરિસ્ટિક’ (ભવિષ્યની ટેકનોલોજી અપનાવનારી) તરીકે રજૂ કરી શકે છે.
-
સરળ બહાનું: બીજી તરફ તેમને મીડિયા અને રોકાણકારોની નજરમાં આવ્યા વિના, ખર્ચ ઘટાડવા માટે નોકરીઓમાં કાપ મૂકવાનું એક અત્યંત સરળ અને આધુનિક બહાનું મળી જાય છે.
બજારની અસલી અને બુનિયાદી ખામીઓ દૂર કરવામાં AI નિષ્ફળ
શ્રીધર વેમ્બુએ ટેક જગતના વર્તમાન ટ્રેન્ડની આકરી આલોચના કરતા જણાવ્યું કે, વૈશ્વિક કંપનીઓ પર અત્યારે જે આર્થિક દબાણ અને મોંઘવારીનો માર પડી રહ્યો છે, તે AI કરતાં પણ ક્યાંય મોટી અને જટિલ સમસ્યા છે. વર્તમાન સમયમાં ભલે માઇક્રોસોફ્ટ, ગૂગલ કે ઓપનએઆઈ (OpenAI) જેવી કંપનીઓમાં અને સમગ્ર એઆઈ ઇકોસિસ્ટમમાં અબજો ડોલરનું આંધળું રોકાણ થઈ રહ્યું હોય, પરંતુ આ રોકાણ બજારની અસલી સ્થિતિને સુધારી રહ્યું નથી.
તેમના વિશ્લેષણ મુજબ, ટેક અથવા એઆઈ (AI) કંપનીઓમાં અત્યારે ચારેય તરફથી જે અઢળક નાણાં ઠલવાઈ રહ્યા છે, તે બજારની અસલી અને બુનિયાદી કમીઓ જેવી કે – વધતી જતી બેરોજગારી, આર્થિક અસમાનતા અને ગ્રાહકોની ઘટતી જતી ખરીદશક્તિ (મંદી) ને જડમૂળથી ખતમ કરવામાં સદંતર નિષ્ફળ સાબિત થઈ રહ્યું છે. વેમ્બુ બહુ જ સચોટ શબ્દોમાં કહે છે કે, એઆઈ સેક્ટરમાં આવી રહેલું આ અબજો ડોલરનું ફંડિંગ તો બસ એક કામચલાઉ વ્યવસ્થા છે, જેણે અત્યારે અર્થવ્યવસ્થાને ડૂબતી બચાવી રાખી છે અને બજારને કૃત્રિમ ટેકો આપ્યો છે. આ એક એવો પરપોટો છે જે લાંબો સમય ટકી શકે તેમ નથી.
એઆઈ (AI) નો અતિશયોક્તિભર્યો પ્રચાર અને અસલી પડકારો
જોહોના ચીફે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વૈશ્વિક આઈટી અને ટેક કંપનીઓ ખૂબ જ ખોટી અને નકારાત્મક રીતે AI ને છંટનીનું મુખ્ય કારણ ગણાવી રહી છે. વાસ્તવિકતા એ છે કે અત્યારે વ્યાજદરો ખૂબ ઊંચા છે, વેપાર કરવાનો ખર્ચ (Cost of Doing Business) સતત વધી રહ્યો છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભૌગોલિક તણાવને કારણે આર્થિક દબાણ અસાધારણ રીતે વધી ગયું છે. કંપનીઓ પોતાની નાણાકીય નિષ્ફળતાઓ અને નબળા મેનેજમેન્ટને છુપાવવા માટે માત્ર AI નો ઓથો લઈ રહી છે.
તેમનું માનવું છે કે હાલના સમયમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સની ક્ષમતાઓને જરૂરિયાત કરતાં ઘણી વધુ બગાડીને, અતિશયોક્તિભરી રીતે (Overhyped) પેશ કરવામાં આવી રહી છે. ટેકનોલોજી ગમે તેટલી એડવાન્સ થઈ જાય, પરંતુ તે ક્યારેય માનવ શ્રમ, ગ્રાઉન્ડ લેવલની પ્રોડક્ટિવિટી અને અર્થતંત્રના વાસ્તવિક નિયમોને બદલી શકતી નથી. કદાચ આ જ કારણે, ભવિષ્યમાં જ્યારે આ રોકાણ પર વળતર (ROI) નહીં મળે, ત્યારે ગ્લોબલ ઇકોનોમી માટે વધુ એક મોટો આંચકો અને અતિ મુશ્કેલ સમય આવી શકે છે.
