મીમ્સ પાછળ છુપાયેલું મોટું રાજકીય ષડયંત્ર? જાણો OJP વિરુદ્ધ CJP વિવાદની અંદરની સત્ય હકીકત!
ભારતનું ઓનલાઈન રાજકીય વાતાવરણ અત્યારે એક નવા અને અત્યંત રસપ્રદ તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર ‘ઓગી જનતા પાર્ટી’ (Oggy Janata Party – OJP) નામના એક અણધાર્યા ડિજિટલ આંદોલનનો ઉદય થયો છે. આ પેજ અથવા મુવમેન્ટે ઈન્ટરનેટ પર ભારે વાયરલ થઈ રહેલી ‘કોકરોચ જનતા પાર્ટી’ (Cockroach Janta Party – CJP) સામે મોરચો માંડ્યો છે.
CJP એ પોતાના કટાક્ષ અને રાજકીય મીમ્સ (Memes) દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પર કરોડો વ્યુઝ અને ફોલોઅર્સ મેળવ્યા છે. પરંતુ, હવે નવી સપાટી પર આવેલી ઓગી જનતા પાર્ટી (OJP) નો દાવો છે કે CJP જેવી દેખાય છે એટલી તટસ્થ કે બિનરાજકીય નથી. આ આખો વિવાદ સોશિયલ મીડિયાના એ બદલાતા સ્વરૂપને દર્શાવે છે જ્યાં હવે ગંભીર રાજકીય ચર્ચાઓ ન્યૂઝ ચેનલો છોડીને ઈન્સ્ટાગ્રામ રીલ્સ અને યુટ્યુબના શોર્ટ્સ પર આવી ગઈ છે.
ઈન્ટરનેટ યુઝર્સનો રાફડો અને મીમ્સનો પ્રભાવ
એક અંદાજ મુજબ, ભારતમાં હાલમાં 90 કરોડ (900 મિલિયન) થી વધુ ઇન્ટરનેટ વપરાશકર્તાઓ છે. આ વિશાળ ડિજિટલ વસ્તીમાં, ખાસ કરીને યુવા વર્ગમાં, રાજકીય મીમ્સ જોવાનો અને શેર કરવાનો ક્રેઝ ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. ઇન્સ્ટાગ્રામ અને યુટ્યુબ જેવા પ્લેટફોર્મ પર આ પ્રકારનું કન્ટેન્ટ સૌથી વધુ જોડાણ (Engagement) મેળવી રહ્યું છે.
આજના સમયમાં યુવાનો જાડી-જાડી રાજકીય પુસ્તિકાઓ વાંચવા કે લાંબા ભાષણો સાંભળવાને બદલે માત્ર થોડી સેકન્ડના મીમ્સ જોઈને દેશની સ્થિતિ પર પોતાનો અભિપ્રાય બનાવી લે છે. OJP અને CJP વચ્ચેનો આ સંઘર્ષ આ જ ‘અટેન્શન ઈકોનોમી’ (લોકોનું ધ્યાન ખેંચવાની સ્પર્ધા) નું પરિણામ છે.
ઓગી જનતા પાર્ટીએ CJP ને કેમ નિશાન બનાવી?
આ સમગ્ર વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે OJP એ સોશિયલ મીડિયા પર કેટલાક સ્ક્રીનશોટ્સ શેર કર્યા. OJP નો આરોપ છે કે CJP ના સ્થાપક અભિજીત દીપકે (Abhijeet Dipke) ભૂતકાળમાં આમ આદમી પાર્ટી (AAP) સાથે સીધા જોડાયેલા હતા. શેર કરાયેલા પુરાવાઓ મુજબ, અભિજીત વર્ષ 2020 થી 2023 દરમિયાન આપ (AAP) ના સોશિયલ મીડિયા કેમ્પેઈન અને ડિજિટલ પ્રચારમાં સક્રિય હતા.
ખાસ કરીને, 2020 ની દિલ્હી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં, જ્યાં આમ આદમી પાર્ટીએ 70 માંથી 62 બેઠકો જીતીને પ્રચંડ વિજય મેળવ્યો હતો, તેમાં અભીજીતે મીમ-આધારિત ચૂંટણી સંચાર (Meme-oriented election communication) પર કામ કર્યું હતું. OJP નું કહેવું છે કે આટલી મજબૂત રાજકીય પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતા વ્યક્તિ દ્વારા સંચાલિત પેજ ક્યારેય ‘તટસ્થ’ હોઈ શકે નહીં.
મુખ્ય પ્રશ્ન: OJP નો મોટો આક્ષેપ એ પણ છે કે અભિજીત દીપકે હાલમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (અમેરિકા) માં રહે છે. તેથી વિવેચકો સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે કે શું CJP માત્ર એક મનોરંજન માટેનું મીમ પેજ છે, કે પછી વિદેશમાં બેસીને ભારતના રાજકીય નેરેટિવ અને લોકમતને પ્રભાવિત કરવાનો આ એક સુનિયોજિત પ્રયાસ છે?
OJP નો સોશિયલ મીડિયા ગ્રોથ અને આક્રમક વલણ
જો કે ઓગી જનતા પાર્ટી (OJP) સોશિયલ મીડિયા પર તદ્દન નવી છે, તેમ છતાં તેણે ખૂબ જ ટૂંકા ગાળામાં જોરદાર લોકપ્રિયતા મેળવી છે. શરૂઆતના ગણતરીના દિવસોમાં જ આ એકાઉન્ટે 7,000 થી વધુ ફોલોઅર્સનો આંકડો પાર કરી લીધો હતો. OJP ની આ સફળતા પાછળ તેની આક્રમક પોસ્ટ્સ છે, જે ડિજિટલ દુનિયામાં પારદર્શિતા અને પ્રભાવકો (Influencers) ની રાજકીય સંડોવણી પર સવાલો ઉભા કરે છે.
OJP એ પોતાના ઇન્સ્ટાગ્રામ બાયો (Bio) માં સીધું જ લખ્યું છે: “અમેરિકા સ્થિત CJP ની જેમ અમને કોઈ રાજકીય પક્ષનું પીઠબળ નથી.” આ લાઇન દર્શાવે છે કે OJP પોતાને માત્ર એક સામાન્ય મીમ પેજ તરીકે નહીં, પરંતુ સોશિયલ મીડિયાના પ્લેટફોર્મ પર એક ‘ઇન્ડિપેન્ડન્ટ વોચડોગ’ (સ્વતંત્ર નિરીક્ષક) તરીકે સ્થાપિત કરવા માંગે છે. આ ઉપરાંત, OJP એ CJP અને વિપક્ષી નેતાઓ તેમજ મોટા સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર્સ વચ્ચેના કનેક્શનને પણ ઉજાગર કર્યું છે. તેઓ સવાલ પૂછી રહ્યા છે કે દેશના અનુભવી રાજકારણીઓ શા માટે અચાનક આ યુવા કટાક્ષ પ્લેટફોર્મને આટલો સપોર્ટ આપી રહ્યા છે?
જનરેશન ઝેડ (Gen Z) અને ડિજિટલ ન્યૂઝની નવી વ્યાખ્યા
એક અહેવાલ મુજબ, ભારતના શહેરી વિસ્તારોમાં રહેતા આશરે 65% થી વધુ ‘જેન ઝેડ’ (Gen Z – 1997 થી 2012 વચ્ચે જન્મેલા યુવાનો) પરંપરાગત સમાચાર માધ્યમો (જેમ કે અખબારો કે ટીવી ન્યૂઝ) જોતા પહેલાં સોશિયલ મીડિયા પર મીમ્સ, રીલ્સ અને ટૂંકા વીડિયો દ્વારા રાજકીય પરિસ્થિતિથી માહિતગાર થાય છે.
આ જ કારણ છે કે હવે રાજકીય પક્ષો અને વિચારધારાઓ ડિજિટલ આર્મીનો ઉપયોગ કરીને યુવાનો સુધી પહોંચવાનો પ્રયત્ન કરે છે. આ વાતાવરણમાં OJP અને CJP જેવી ડિજિટલ લડાઈઓ માત્ર ઓનલાઈન મજાક નથી, પરંતુ ભવિષ્યના મતદારોને પ્રભાવિત કરવાનું એક શક્તિશાળી હથિયાર છે.
માત્ર કટાક્ષ નહીં, OJP નો અનોખો મેનિફેસ્ટો (જાહેરનામું)
જ્યાં એક તરફ કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP) મુખ્યત્વે માત્ર રાજકીય કટાક્ષ અને નેતાઓ ટ્રોલ કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, ત્યાં ઓગી જનતા પાર્ટી (OJP) એ એક ડગલું આગળ વધીને પોતાનો એક મુદ્દા-આધારિત મેનિફેસ્ટો (ચૂંટણી ઢંઢેરો) જાહેર કર્યો છે. આ બાબત સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સ માટે ખૂબ જ આકર્ષક સાબિત થઈ છે.
OJP એ પોતાના એજન્ડામાં પ્રાણીઓના અધિકારો અને કલ્યાણ પ્રવૃત્તિઓને સર્વોચ્ચ સ્થાન આપ્યું છે. તેમના મેનિફેસ્ટોના મુખ્ય મુદ્દા નીચે મુજબ છે:
-
પ્રાણી આશ્રયસ્થાનોનો વિકાસ: રખડતા અને અસહાય પ્રાણીઓ માટે વધુ ને વધુ એનિમલ શેલ્ટર અને રેસ્ક્યુ સિસ્ટમ ઊભી કરવી.
-
મફત આરોગ્ય સેવા: રસ્તા પર રહેતા રખડતા પશુ-પક્ષીઓ માટે મફત તબીબી સારવારની સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવી.
-
કડક કાયદા: પ્રાણીઓ પ્રત્યે ક્રૂરતા આચરનારા લોકો સામે કડક કાનૂની આકરા પગલાં લેવા.
-
દત્તક લેવાની ઝુંબેશ: દેશી ગાયો અને શ્વાનોને દત્તક લેવા માટે રાષ્ટ્રીય સ્તરે જાગૃતિ અભિયાન ચલાવવું.
-
અન્ન અને આશરો: તરછોડાયેલા પશુઓ માટે ભોજન અને રહેવાની વ્યવસ્થા પૂરી પાડવા માટેના મિશન શરૂ કરવા.
પ્રાણીઓના કલ્યાણ સિવાય OJP એ દેશના સળગતા પ્રશ્નો જેવા કે NEET પેપર લીક વિવાદ પર પણ આકરા પ્રહારો કર્યા છે. તેમણે શિક્ષણ સત્તાવાળાઓ પાસે જવાબદારી માંગી છે અને એક ક્રાંતિકારી માંગ કરી છે કે દેશના કાયદા ઘડનારા લોકપ્રતિનિધિઓ (નેતાઓ) માટે લઘુત્તમ શૈક્ષણિક લાયકાત ફરજિયાત હોવી જોઈએ.
કોણ છે CJP ના સ્થાપક અભિજીત દીપકે?
વિવાદોના કેન્દ્રમાં રહેલા કોકરોચ જનતા પાર્ટીના સ્થાપક અભિજીત દીપકે 30 વર્ષના રાજકીય સંચાર વ્યૂહરચનાકાર (Political Communication Strategist) છે. મૂળ ભારતના અભીજીતે પુણેમાંથી પત્રકારત્વ (Journalism) નો અભ્યાસ કર્યો હતો. ત્યારબાદ તેઓ ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે અમેરિકા ગયા હતા.
તાજેતરમાં જ તેમણે બોસ્ટન યુનિવર્સિટીમાંથી પબ્લિક રિલેશન્સ (PR) માં માસ્ટર્સની ડિગ્રી મેળવી છે. વિદેશ જતાં પહેલાં તેઓ ભારતમાં ડિજિટલ પોલિટિકલ કેમ્પેઈનિંગ અને ઓનલાઈન કોમ્યુનિકેશનમાં ખૂબ સક્રિય હતા, જેના કારણે જ તેઓ સોશિયલ મીડિયાના અલ્ગોરિધમ અને યુવાનોની માનસિકતાને સારી રીતે સમજે છે.
