કુદરતનો બેવડો પ્રહાર: દિલ્હી-યુપીમાં ગરમીનું રૌદ્ર સ્વરૂપ, તો કાશ્મીરથી કેરળ સુધી તોફાની વરસાદનું એલર્ટ
મે મહિનો અડધો વીતી ગયા પછી હવે દેશભરમાં હવામાનનો એક અત્યંત અણધાર્યો અને ભયાનક મિજાજ જોવા મળી રહ્યો છે. એક તરફ ઉત્તર અને મધ્ય ભારત ભયંકર હીટવેવ (Heatwave) એટલે કે લૂના કારણે ભઠ્ઠીની જેમ શેકાઈ રહ્યું છે, તો બીજી તરફ દક્ષિણ અને ઉત્તર-પૂર્વના રાજ્યોમાં ચોમાસા પૂર્વેના તોફાની વરસાદે ધમાકેદાર એન્ટ્રી કરી છે. સવાર પડતાની સાથે જ આકાશમાંથી સૂર્યનારાયણ અગનગોળા વરસાવી રહ્યા છે, જેના કારણે સામાન્ય જનજીવન અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું છે. ભારતીય હવામાન વિભાગે (IMD) ૨૩ મે ૨૦૨૬ ના રોજ દેશના વિવિધ રાજ્યો માટે ક્યાંક ‘રેડ એલર્ટ’ તો ક્યાંક ભારે વરસાદ અને વાવાઝોડાનું ‘ઓરેન્જ એલર્ટ’ જાહેર કર્યું છે.
દિલ્હીમાં ઓરેન્જ એલર્ટ: ૪૪ ડિગ્રીએ પહોંચશે પારો
દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં ગરમીની સ્થિતિ વધુ સ્ફોટક બની રહી છે. હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, દિલ્હીમાં લઘુત્તમ તાપમાન ૩૨ ડિગ્રી સેલ્સિયસ અને મહત્તમ તાપમાન ૪૪ ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે. લૂના આ પ્રકોપને કારણે દિલ્હીમાં ઓરેન્જ એલર્ટ જારી કરવામાં આવ્યું છે. તબીબો અને પ્રશાસને લોકોને અપીલ કરી છે કે ખૂબ જ જરૂરી ન હોય તો બપોરે ૧૨ થી ૪ વાગ્યા દરમિયાન ઘરની બહાર નીકળવાનું ટાળવું અને શરીરને સતત હાઇડ્રેટ રાખવું.
ઉત્તર પ્રદેશ અને ઝારખંડમાં હાહાકાર
ઉત્તર પ્રદેશમાં તો ગરમીએ તમામ રેકોર્ડ તોડવાનું શરૂ કરી દીધું છે. લખનૌ હવામાન કેન્દ્ર દ્વારા રાજ્યના ૧૦ સૌથી વધુ પ્રભાવિત જિલ્લાઓ માટે ‘રેડ એલર્ટ’ જારી કરવામાં આવ્યું છે. પૂર્વી ઉત્તર પ્રદેશમાં આગામી ૪૮ કલાકમાં તાપમાનમાં હજુ પણ ૨ થી ૩ ડિગ્રીનો વધારો થઈ શકે છે, જેના કારણે દિવસ તો ઠીક, પણ રાત્રે પણ ગરમ પવનો લોકોને બેહાલ કરશે.
બીજી તરફ, ઝારખંડમાં પણ સૂર્યદેવના આકરા મિજાજને કારણે બપોરના સમયે રસ્તાઓ સુમસામ ભાસી રહ્યા છે. પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને જોતા ઝારખંડના સ્વાસ્થ્ય મંત્રી ઈરફાન અન્સારીએ રાજ્યની તમામ સરકારી હોસ્પિટલોને હાઈ એલર્ટ પર રહેવાના આદેશ આપ્યા છે, જેથી હીટ-સ્ટ્રોકના દર્દીઓને તાત્કાલિક સારવાર મળી શકે.
દેશના મુખ્ય રાજ્યોમાં હવામાનની વર્તમાન સ્થિતિનું વિશ્લેષણ
| રાજ્ય / ક્ષેત્ર | હવામાનની સ્થિતિ (Weather Condition) | વહીવટી એલર્ટ (Alert Level) | સાવચેતી અને અસર (Impact) |
| દિલ્હી અને NCR | તીવ્ર લૂ અને અસહ્ય બપોર, મહત્તમ તાપમાન ૪૪°C. | ઓરેન્જ એલર્ટ | બપોરના સમયે ઘરની બહાર ન નીકળવાની સલાહ. |
| ઉત્તર પ્રદેશ (UP) | ‘ગંભીર’ થી ‘ખૂબ જ ગંભીર’ હીટવેવ, તાપમાનમાં વધારો. | રેડ એલર્ટ (૧૦ જિલ્લા) | પાવર કટ અને લૂના કારણે તબિયત બગાડવાની આશંકા. |
| રાજસ્થાન | ધૂળભર્યું તોફાન, ૪૦-૫૦ કિમીની ઝડપે પવન. | વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ એલર્ટ | તાપમાનમાં ૨ ડિગ્રીનો નજીવો ઘટાડો થઈ શકે છે. |
| હિમાચલ અને કાશ્મીર | વીજળીના કડાકા, કરા અને ૭૦ કિમીની ઝડપે વાવાઝોડું. | ઓરેન્જ અને હાઈ એલર્ટ | પહાડી વિસ્તારોમાં મુસાફરી કરતા પર્યટકો માટે જોખમ. |
| કેરળ અને નોર્થ-ઈસ્ટ | મુશળધાર વરસાદ અને પૂર જેવી સ્થિતિ. | ભારે વરસાદની ચેતવણી | ૨૮ મે સુધી અવિરત વરસાદ ચાલુ રહેવાની સંભાવના. |
રાજસ્થાન અને બિહારમાં ધૂળની ડમરીઓ સાથે ‘ડબલ એટેક’
રાજસ્થાનના લોકોને ગરમીમાંથી સામાન્ય રાહત આપવા માટે પ્રકૃતિએ નવો વળાંક લીધો છે. નવા સક્રિય થયેલા વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સના (પશ્ચિમી વિક્ષેપ) કારણે ઉત્તર-પશ્ચિમ રાજસ્થાનમાં ૪૦ થી ૫૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે ધૂળની ડમરીઓ ઉડશે અને વાવાઝોડું આવશે, જેનાથી તાપમાનમાં ૨ ડિગ્રીનો ઘટાડો નોંધાશે.
બિહારમાં હવામાનનો ડબલ એટેક જોવા મળી રહ્યો છે. પાટનગર પટના સહિતના વિસ્તારોમાં એક તરફ લૂ ફેંકાઈ રહી છે, તો બીજી તરફ પૂર્ણિયા અને મુઝફ્ફરપુરમાં વીજળીના કડાકા-ભડાકા સાથે ભારે વરસાદની આગાહી છે.
પહાડો પર આફત: પ્રવાસીઓ માટે ચેતવણી
જો તમે ગરમીથી બચવા માટે હિમાચલ પ્રદેશ કે જમ્મુ-કાશ્મીર જવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો થોડી સાવધાની રાખવી જરૂરી છે. હિમાચલના ચંબા, કાંગડા, કુલ્લુ અને શિમલામાં કરા પડવા અને વીજળી પડવાની આશંકા સાથે ઓરેન્જ એલર્ટ અપાયું છે. જ્યારે કાશ્મીરના ગુલમર્ગ અને પહેલગામમાં ૭૦ કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે વિનાશક પવન ફૂંકાઈ શકે છે.
દક્ષિણ અને પૂર્વોત્તરમાં મેઘમહેર: ઉત્તર ભારત જ્યારે પાણી માટે તરસશે, ત્યારે કેરળ, તમિલનાડુ અને લક્ષદ્વીપમાં આકાશમાંથી કાચું સોનું વરસશે. આસામ, મેઘાલય અને અરુણાચલ પ્રદેશમાં ૨૮ મે સુધી મુશળધાર વરસાદની આગાહી કરવામાં આવી છે, જેના કારણે નદીઓના જળસ્તરમાં વધારો થઈ શકે છે.
ક્લાઈમેટ ચેન્જના આ યુગમાં હવામાનનું આવું ચિત્ર ખરેખર ચિંતાજનક છે. દેશનો એક ભાગ પાણી વિના સુકાઈ રહ્યો છે અને બીજો ભાગ પાણીમાં ડૂબી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં નાગરિકોએ સ્થાનિક તંત્રની ગાઈડલાઈનનું પાલન કરવું જોઈએ જેથી કુદરતી આફતોથી બચી શકાય
