મોંઘવારીનો આકરો ડામ: દેશમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં ફરી ભડકો, ૯ દિવસમાં ત્રીજી વખત કિંમતો વધી!
દેશભરમાં ઉનાળાની અસહ્ય ગરમીની વચ્ચે સામાન્ય જનતા માટે મોંઘવારીનો પારો પણ આસમાને પહોંચી ગયો છે. સરકારી તેલ કંપનીઓએ સામાન્ય નાગરિકોના ખિસ્સા પર વધુ એક આકરો આર્થિક બોજ નાખતા પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં ફરી એકવાર મોટો વધારો ઝીંકી દીધો છે. છેલ્લા નવ દિવસની અંદર આ દેશનો ત્રીજો મોટો ભાવ વધારો છે, જેણે સામાન્ય પરિવારોના માસિક બજેટને સંપૂર્ણપણે ખોરવી નાખ્યું છે. પેટ્રોલ પંપ સંચાલકોને શુક્રવારે મધ્યરાત્રિએ તેલ કંપનીઓ તરફથી ઇમેઇલ દ્વારા નવા દરોની સૂચના મોકલવામાં આવી હતી. આ નવા ભાવો શનિવાર, ૨૩ મે ૨૦૨૬ થી સમગ્ર દેશમાં સત્તાવાર રીતે અમલમાં આવી ગયા છે. આજના તાજા વધારામાં પેટ્રોલની કિંમતમાં પ્રતિ લિટર ૯૧ પૈસા અને ડીઝલની કિંમતમાં પ્રતિ લિટર ૮૬ પૈસાનો તોતિંગ વધારો કરવામાં આવ્યો છે.
દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં આજના નવા દરો
આ આંચકાજનક ભાવ વધારા બાદ રાષ્ટ્રીય પાટનગર દિલ્હીમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમતો સદી ફટકારવાની સાવ નજીક પહોંચી ગઈ છે. ૨૩ મેથી દિલ્હીમાં એક લિટર પેટ્રોલ મેળવવા માટે જનતાએ ₹૯૮.૬૪ ના બદલે હવે ₹૯૯.૫૧ ચૂકવવા પડશે. જ્યારે વાહનવ્યવહાર અને ટ્રાન્સપોર્ટ ક્ષેત્રની કરોડરજ્જુ સમાન ડીઝલનો ભાવ ₹૯૧.factory૫૮ થી વધીને ₹૯૨.૪૯ પ્રતિ લિટર થઈ ગયો છે. માલસામાનની હેરફેર મોંઘી થવાને કારણે આગામી દિવસોમાં શાકભાજી, દૂધ અને અન્ય જરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવ પણ વધવાની પૂરેપૂરી આશંકા સેવાઈ રહી છે.
છેલ્લા ૯ દિવસમાં દેશમાં ઝીંકાયેલો ઈંધણનો ભાવ વધારો (મે ૨૦૨૬)
| તારીખ (મે ૨૦૨૬) | પેટ્રોલમાં વધારો (પ્રતિ લિટર) | ડીઝલમાં વધારો (પ્રતિ લિટર) | બજાર પરની સ્થિતિ અને મુખ્ય કારણ |
| ૧૫ મે ૨૦૨૬ | ₹૩.૧૪ નો મોટો વધારો | ₹૩.૧૧ નો મોટો વધારો | એપ્રિલ ૨૦૨૨ પછી પહેલીવાર સત્તાવાર કિંમતોમાં ફેરફાર કરાયો. |
| ૧૯ મે ૨૦૨૬ | ૮૭ પૈસાનો વધારો | ૯૧ પૈસાનો વધારો | આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલની સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ. |
| ૨૩ મે ૨૦૨૬ (આજે) | ૯૧ પૈસાનો વધારો | ૮૬ પૈસાનો વધારો | મધ્ય-પૂર્વમાં યુદ્ધની સ્થિતિ અને અમેરિકાના આકરા પ્રતિબંધો. |
વૈશ્વિક રાજનીતિ અને તેલના ભડકા પાછળનું અસલી કારણ
ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની કિંમતોમાં એકાએક આવી રહેલી આ તેજી પાછળ ઘરેલુ સરકારી નીતિઓ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક રાજદ્વારી અને યુદ્ધની સ્થિતિ જવાબદાર છે. હાલમાં મધ્ય-પૂર્વ (Middle East) માં તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. ઈરાન અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચેના શાંતિ કરારો નિષ્ફળ જતાં આ ક્ષેત્રમાં બીજા મોટા યુદ્ધની સંભાવનાઓ ઊભી થઈ છે. વૈશ્વિક વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતો ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ (Strait of Hormuz) દરિયાઈ માર્ગ હાલમાં સંપૂર્ણપણે અવરોધિત છે. દુનિયાભરના તેલના જહાજો આ માર્ગ પર અટવાઈ પડ્યા હોવાથી ભારતને પૂરતા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કચું તેલ) મળી રહ્યું નથી.
રશિયન તેલ પર ટ્રમ્પ પ્રશાસનનો પ્રતિબંધ
ભારત માટે આંતરરાષ્ટ્રીય મોરચે બીજો મોટો ફટકો યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના આકરા નિર્ણયોથી પડ્યો છે. યુક્રેન યુદ્ધ દરમિયાન ભારતને રશિયા પાસેથી સસ્તું ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદવા માટે અમેરિકા તરફથી જે કામચલાઉ મુક્તિ (Waiver) આપવામાં આવી હતી, તે મુક્તિનું ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે નવીનીકરણ (Renew) કરવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો છે. અમેરિકાએ ભારત પર રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવા અંગે કડક વ્યાપારી પ્રતિબંધો લાદી દીધા છે. પરિણામે, ભારત હવે રશિયા પાસેથી ડિસ્કાઉન્ટ ભાવે સસ્તું તેલ ખરીદી શકતું નથી અને તેણે વૈશ્વિક બજારમાંથી મોંઘા ભાવે જ ઓઇલ આયાત કરવું પડી રહ્યું છે.
અત્રે નોંધનીય છે કે ૧૫ મે ૨૦૨૬ ના રોજ, એપ્રિલ ૨૦૨૨ પછીના લાંબા સમયગાળા બાદ પ્રથમ વખત તેલના ભાવ વધારવામાં આવ્યા હતા. તે દિવસે પેટ્રોલમાં ₹૩.૧૪ અને ડીઝલમાં ₹૩.૧૧ નો વધારો થયો હતો. ત્યારબાદ પાંચ જ દિવસમાં એટલે કે ૧૯ મેના રોજ ફરીથી ક્રમશઃ ૮૭ પૈસા અને ૯૧ પૈસા વધારાયા અને આજે ૨૩ મેના રોજ ફરીથી ભાવમાં ભડકો થયો છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સર્જાયેલી આ કટોકટી જો આગામી દિવસોમાં જલ્દી શાંત નહીં થાય, તો ભારતીય બજારોમાં પેટ્રોલનો ભાવ ₹૧૦૦ ની સપાટી વટાવી જશે. સામાન્ય મધ્યમવર્ગીય પરિવારો માટે આ સ્થિતિ આર્થિક મોરચે અત્યંત પડકારજનક સાબિત થવાની છે.
