હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલશે અને યુરેનિયમનો ત્યાગ કરવો પડશે: યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોએ ઈરાન સામે મૂકી કડક શરતો
પશ્ચિમ એશિયા (Middle East) માં છેલ્લા ૮૪ દિવસથી ચાલી રહેલા ભયાનક સૈન્ય તણાવ અને યુદ્ધની પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે આખરે લાંબા સમય પછી શાંતિના સંકેત દેખાઈ રહ્યા છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક આશ્ચર્યજનક અને ખૂબ જ મોટી જાહેરાત કરતા દાવો કર્યો છે કે, ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાન અને ઘણા શક્તિશાળી આરબ સાથી દેશો વચ્ચે એક બહુ મોટા કરાર (Mega Deal) પર “નોંધપાત્ર રીતે વાટાઘાટો” થઈ ચૂકી છે. આ કરાર આગામી સમયમાં પ્રદેશમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધનો અંત લાવી શકે છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર આ અંગેની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી છે, જેનાથી વૈશ્વિક રાજનીતિમાં અને શેરબજારોમાં એકાએક મોટી હલચલ મચી ગઈ છે.
૮ આરબ દેશો અને નેતન્યાહૂ સાથે મેગા કોન્ફરન્સ કોલ
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ખુલાસો કર્યો છે કે આ સોદો આમને-સામને અચાનક નથી થયો, પરંતુ તેની પાછળ એક બહુ મોટી રાજદ્વારી કવાયત કામ કરી રહી છે. તેમણે સાઉદી અરેબિયા, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE), કતાર, પાકિસ્તાન, તુર્કી, ઇજિપ્ત, જોર્ડન અને બહેરીન જેવા મહત્વના દેશોના નેતાઓ સાથે વિસ્તૃત અને અત્યંત હકારાત્મક ચર્ચા કરી છે. આ પ્રાદેશિક નેતાઓ સાથેની વાતચીત બાદ આ ડીલ હવે તેના અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી ગઈ છે.
આ ઉપરાંત ટ્રમ્પે ઉમેર્યું હતું કે, “મેં આ કરાર અંગે ઇઝરાયેલના વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ (બીબી) સાથે પણ અલગથી ટેલિફોનિક વાતચીત કરી હતી, જે ખૂબ જ સકારાત્મક રહી છે.” હાલમાં સોદાની ઝીણવટભરી વિગતો અને ડ્રાફ્ટિંગ પર કામ ચાલી રહ્યું છે અને ટૂંક સમયમાં જ બંને દેશોના પ્રતિનિધિઓ સત્તાવાર હસ્તાક્ષર કરી શકે છે.
૫૦-૫૦ ટકાની અટકળોથી લઈને સફળતા સુધીની સફર
તબીબી અને આર્થિક નાકાબંધીના કારણે ઈરાન અત્યારે ભારે આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે. આ અગાઉ, મીડિયા હાઉસ એક્સિઓસ (Axios) સાથેની વાતચીતમાં રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સહેજ કડક વલણ અપનાવતા કહ્યું હતું કે, તેઓ આ શાંતિ સોદા પર હસ્તાક્ષર કરશે કે પછી ઈરાનને સંપૂર્ણપણે નેસ્તનાબૂદ કરવા માટે ફરીથી લશ્કરી ઓપરેશન શરૂ કરશે, તેની સંભાવનાઓ માત્ર ૫૦-૫૦ ટકા જ છે. જો કે, આરબ દેશોના હસ્તક્ષેપ અને ફોક્સ ન્યૂઝના અહેવાલો અનુસાર, પ્રાદેશિક નેતાઓએ ટ્રમ્પની વાટાઘાટોની આ શૈલીને પૂરો ટેકો આપ્યો છે, જેના કારણે ઈરાનને નમવું પડ્યું છે.
યુએસ સેન્ટકોમ અને માર્કો રુબિયોની કડક ઓફર
આ રાજદ્વારી વિજય પાછળ અમેરિકાની સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) ની એક્શન સૌથી મહત્વની સાબિત થઈ છે. અમેરિકી સેનાએ ઈરાની બંદરોની દરિયાઈ નાકાબંધી કરીને તેના ૧૦૦ થી વધુ કોમર્શિયલ જહાજોના રૂટ બદલી નાખ્યા હતા, જેના કારણે ઈરાન આર્થિક રીતે તૂટી ગયું હતું.
અમેરિકાના સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોએ સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યા છે કે આ સોદો ત્યારે જ માન્ય ગણાશે જ્યારે ઈરાન દુનિયાના સૌથી વ્યસ્ત દરિયાઈ માર્ગ ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ (Strait of Hormuz) ને કોઈપણ ટેક્સ વિના મુક્ત વ્યાપાર માટે ખુલ્લો રાખશે અને પોતાના પરમાણુ કાર્યક્રમ હેઠળ વિકસાવવામાં આવી રહેલા સમૃદ્ધ યુરેનિયમનો મોટો હિસ્સો કાયમ માટે સરન્ડર કરી દેશે.
જો આ કરાર આગામી દિવસોમાં સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થશે, તો તેને ૨૦૨૬ ના વર્ષની સૌથી મોટી વૈશ્વિક રાજદ્વારી જીત ગણવામાં આવશે. આ ડીલ થવાથી માત્ર મધ્ય-પૂર્વમાં જ શાંતિ નહીં સ્થપાય, પરંતુ આખા વિશ્વમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવો ઘટશે અને મોંઘવારી સામે લડી રહેલા દેશોને મોટી રાહત મળશે.
