ઉનાળામાં મોજાંમાંથી આવતી બદબૂનું કારણ માત્ર પરસેવો નથી: ફંગલ ઇન્ફેક્શન, ડાયાબિટીસ અને ખંજવાળના પણ હોઈ શકે છે સંકેત
ઉનાળાના દિવસો શરૂ થતાં જ લોકોની લાઈફસ્ટાઈલમાં ઘણો બદલાવ આવી જાય છે. આ ગરમીમાં પગમાંથી બદબૂ આવવી એ બહુ સામાન્ય સમસ્યા છે. દિવસભર ઓફિસ, કૉલેજ કે બિઝનેસના કામકાજ માટે બૂટ-મોજાં પહેરી રાખ્યા પછી, જ્યારે સાંજે ઘરે પરત ફરીને તેને ઉતારવામાં આવે છે, ત્યારે પગમાંથી તીવ્ર અને અસહ્ય દુર્ગંધ આવવા લાગે છે. ઘણા લોકો આને માત્ર એક નાની અને સામાન્ય અસુવિધા ગણીને અવગણી દે છે.
પરંતુ હેલ્થ એક્સપર્ટ્સના મતે, આ સમસ્યા માત્ર શરમજનક સ્થિતિ પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ કેટલીકવાર તે શરીરની અંદર છુપાયેલી મોટી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનો સંકેત પણ હોઈ શકે છે. જો સમયસર આ બાબત પર ધ્યાન આપવામાં ન આવે, તો ફંગલ ઇન્ફેક્શન, પગમાં બળતરા અને તીવ્ર ખંજવાળ જેવી મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે. ખાસ કરીને ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ આ મામલામાં ખૂબ જ સાવધ રહેવાની જરૂર છે.
ઉનાળામાં પગમાંથી આટલી બધી બદબૂ કેમ આવે છે?
મોટાભાગના લોકો એવું માને છે કે પગમાંથી આવતી ગંદી વાસ પાછળ માત્ર પરસેવો જ જવાબદાર છે. પરંતુ વિજ્ઞાન કંઈક અલગ જ કહે છે. વાસ્તવમાં, માનવ શરીરનો પરસેવો પોતે બિલકુલ ગંધહીન (બદબૂ વગરનો) હોય છે. દુર્ગંધ ત્યારે પેદા થાય છે જ્યારે આ પરસેવો લાંબા સમય સુધી બૂટ અને મોજાંની અંદર જ ભરાઈ રહે છે અને તેને બહાર નીકળવાની હવા મળતી નથી.
ઉનાળાની ગરમ અને ભેજવાળી જગ્યાઓમાં બેક્ટેરિયા ખૂબ જ ઝડપથી પોતાની સંખ્યા વધારે છે. આ બેક્ટેરિયા પગના પરસેવા અને ત્વચાના મૃત કોષો (Dead Skin Cells) ને તોડવાનું શરૂ કરે છે, જેના કારણે એક પ્રકારનો ગેસ ઉત્પન્ન થાય છે અને તેમાંથી તીવ્ર બદબૂ આવે છે. જ્યારે પગ કલાકો સુધી બંધ બૂટમાં બંધ રહે છે, ત્યારે પરસેવાની ભીનાશ સુકાઈ નથી શકતી અને બેક્ટેરિયાને ફળદ્રુપ મેદાન મળી જાય છે.
માત્ર બદબૂ નહીં, પરસેવો નોતરે છે આ ગંભીર બીમારીઓ
ઘણા લોકો પગની આ ભીનાશ અને ગંદકીને ઉનાળાની સામાન્ય અસર સમજીને છોડી દે છે. પરંતુ સમયસર ઈલાજ ન કરવાથી પગની ત્વચાને ભારે નુકસાન થાય છે. વધુ પડતા પરસેવા અને બેક્ટેરિયાના કારણે પગમાં નીચે મુજબની ગંભીર સમસ્યાઓ થઈ શકે છે:
ફંગલ ઇન્ફેક્શન (એથ્લેટ્સ ફૂટ): લાંબો સમય ભેજ રહેવાથી પગની આંગળીઓ વચ્ચે ફંગસ જામી જાય છે, જે ત્વચાને નુકસાન પહોંચાડે છે.
ત્વચા ઉખડવી: પગના તળિયા અને આંગળીઓની આસપાસની ચામડી સફેદ થઈને ઉખડવા લાગે છે.
આંગળીઓ વચ્ચે ખંજવાળ અને બળતરા: સતત ભીનાશના કારણે પગની આંગળીઓની વચ્ચે લાલશ આવી જાય છે અને અસહ્ય ખંજવાળ આવે છે.
પગમાં છાલા અને તિરાડો પડવી: કેટલીકવાર ત્વચા એટલી નરમ પડી જાય છે કે ચાલતી વખતે ઘર્ષણને કારણે ત્યાં પાણી ભરેલા છાલા અથવા લોહી નીકળે તેવી તિરાડો પડી જાય છે.
ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે આ સ્થિતિ કેમ ખતરનાક છે?
ઉનાળામાં પગના પરસેવાને કારણે થતી આ નાની મોટી સમસ્યાઓ ડાયાબિટીસ (મધુપ્રમેહ) ના દર્દીઓ માટે જીવનું જોખમ પણ બની શકે છે. શરીરમાં બ્લડ શુગરનું પ્રમાણ વધારે હોવાને કારણે, લોહીનું ભ્રમણ યોગ્ય રીતે થતું નથી અને પગની નસો નબળી પડી જાય છે. આ સ્થિતિને લીધે ડાયાબિટીસના દર્દીઓને પગમાં થતી નાની ઈજા, કાપો કે કોઈ ખંજવાળનો જલ્દીથી અહેસાસ થતો નથી.
જો કોઈ ડાયાબિટીસના દર્દીના પગમાં વધુ પડતો પરસેવો થતો હોય અને ત્યાં ફંગલ ઇન્ફેક્શન થઈ જાય, તો સમયસર સારવાર ન મળવાને કારણે તે એક મોટા અને ગંભીર અલ્સર (ન રૂઝાતા ઘા) નું સ્વરૂપ લઈ શકે છે. એક નાની તિરાડ કે ખંજવાળ પણ આખા પગમાં ચેપ ફેલાવી શકે છે, જે પાછળથી કાપવાની નોબત પણ લાવી શકે છે. તેથી, આવા દર્દીઓએ રોજ રાત્રે પોતાના પગ બરાબર ચેક કરવા જોઈએ.
ગંદા અને એકના એક મોજાં પહેરવાના ગેરફાયદા
આજના ભાગદોડભર્યા જીવનમાં ઘણા લોકો આળસના કારણે અથવા સમયના અભાવે એકના એક મોજાં ધોયા વગર બે-ત્રણ દિવસ સુધી સતત પહેરે છે. ઑફિસના લાંબા કલાકો, મુસાફરી કે રમતગમત દરમિયાન મોજાં આખો દિવસ પરસેવો શોષી લે છે. જ્યારે તમે બીજા દિવસે એ જ મોજાં ફરી પહેરો છો, ત્યારે તે જૂના બેક્ટેરિયા સીધા તમારી ત્વચાના સંપર્કમાં આવે છે. ગંદા મોજાં પહેરવાથી ત્વચામાં ઈન્ફેક્શન થવાનું જોખમ સો ટકા વધી જાય છે. જો તમને પરસેવો વધારે આવતો હોય, તો દિવસમાં બે વાર મોજાં બદલવાની આદત પાડવી જોઈએ.
પગની દુર્ગંધ અને ઇન્ફેક્શનથી બચવાના સરળ ઘરેલું ઉપાયો
આ સમસ્યાથી બચવું બહુ અઘરું નથી. રોજિંદી નાની આદતોમાં થોડો સુધારો કરીને તમે તમારા પગને સ્વસ્થ અને સુગંધિત રાખી શકો છો:
૧. પગની યોગ્ય સફાઈ: રોજ બહારથી આવ્યા પછી પગને એન્ટી-બેક્ટેરિયલ સાબુથી ધોઈ લો અને ખાસ કરીને આંગળીઓ વચ્ચેની જગ્યાને રૂમાલથી બરાબર કોરી કરો.
૨. હવાઉજાસ વાળા બૂટ: બૂટ ખરીદતી વખતે એવા બૂટ પસંદ કરો જેમાં હવા અવરજવર કરી શકે. રોજ એકના એક બૂટ ન પહેરતા, તેને વચ્ચે એક દિવસ તડકામાં કે હવામાં સુકવવા દો.
૩. કોટનના મોજાં: હંમેશાં ૧૦૦% સુતરાઉ (કોટન) ના મોજાં જ પહેરો. સિન્થેટિક કે નાયલોનના મોજાં પરસેવો શોષી શકતા નથી અને ગરમી વધારે છે.
૪. પાવડરનો ઉપયોગ: બૂટ-મોજાં પહેરતા પહેલાં પગના તળિયે અને આંગળીઓ વચ્ચે થોડો એન્ટી-ફંગલ પાવડર લગાવો, જે ભેજને નિયંત્રિત કરશે.
