અમદાવાદમાં કાળઝાળ ગરમીથી જનજીવન પ્રભાવિત: બપોરે રસ્તાઓ સુમસામ, હવામાન વિભાગે આપી કામ વગર બહાર ન નીકળવાની સલાહ
ગુજરાત સહિત સમગ્ર દેશમાં અત્યારે સૂર્યદેવતા આકરા પાણીએ થયા છે. હિન્દુ પંચાંગ અને હવામાન વિજ્ઞાનના સમન્વય સમાન ‘નૌતપા’ (ઉનાળાના સૌથી ગરમ ૯ દિવસ) નો પ્રકોપ હાલ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે, જેના કારણે આકાશમાંથી શાબ્દિક અર્થમાં આગ વરસી રહી છે.
ગુજરાતમાં હાલ નૌતપાના આકરા દિવસો ચાલી રહ્યા છે, જેના કારણે રાજ્યના નાગરિકો અસહ્ય અને કાળઝાળ ગરમીનો સામનો કરી રહ્યા છે. હવામાન વિભાગ (IMD) ના લેટેસ્ટ રિપોર્ટ અનુસાર, રાજ્યના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં મહત્તમ તાપમાન ૪૪ ડિગ્રી સેલ્સિયસથી ઉપર નોંધાયું છે. મંગળવારના રોજ સુરેન્દ્રનગર ૪૪.૩ ડિગ્રી સાથે રાજ્યનું સૌથી ગરમ શહેર રહ્યું હતું, જ્યારે મેગા સિટી અમદાવાદમાં પણ પારો ૪૩.૨ ડિગ્રીને આંબી ગયો હતો. અમદાવાદમાં બપોરના સમયે આકરા તાપ અને લૂના કારણે રસ્તાઓ પર સ્વયંભૂ સંચારબંધી જેવો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે અને માર્ગો સુમસામ ભાસી રહ્યા છે. મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અને આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા નાગરિકોને કામ વગર બપોરે બહાર ન નીકળવા તેમજ હીટસ્ટ્રોકથી બચવા માટે પુષ્કળ પ્રવાહી લેવાની અપીલ કરવામાં આવી છે.
એક તરફ પશ્ચિમ ભારત ગરમીમાં શેકાઈ રહ્યું છે, ત્યારે બીજી તરફ હવામાન વિભાગે આજે ૨૭ મે, ૨૦૨૬ ના રોજ દેશના ૧૭ રાજ્યો માટે વાવાઝોડા, તેજ પવન અને મુસળધાર વરસાદની ગંભીર ચેતવણી (એલર્ટ) જારી કરી છે.
રાષ્ટ્રીય હવામાન વિશ્લેષણ: ક્યાં ગરમી અને ક્યાં વરસાદ?
દેશના વિભિન્ન ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં પવનોની દિશા બદલાવાને કારણે વાતાવરણમાં મોટો વિરોધાભાસ જોવા મળી રહ્યો છે:
| રાજ્ય / વિસ્તાર (Regions) | વર્તમાન તાપમાન / સ્થિતિ | હવામાન વિભાગની આગાહી (Alert) | સામાન્ય જનજીવન પર અસર |
| ગુજરાત અને અમદાવાદ | ૪૩ થી ૪૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસ, અસહ્ય લૂ. | આગામી ૪૮ કલાક તીવ્ર હીટવેવ (Heatwave) ની સ્થિતિ. | બપોરના સમયે બજારો બંધ, હીટસ્ટ્રોકનું જોખમ વધ્યું. |
| દિલ્હી અને એનસીઆર | ૪૪ થી ૪૬ ડિગ્રી સેલ્સિયસ, એસી-પંખા નિષ્ફળ. | ૨૯ મે પછી પશ્ચિમી વિક્ષેપના કારણે હળવા વરસાદની આશા. | રાત્રિના સમયે પણ ગરમ પવનો (Hot Nights) ચાલુ. |
| ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહાર | પૂર્વીય પવનો અને વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ સક્રિય. | અયોધ્યા, નોઈડા, ગયા સહિત અનેક જિલ્લામાં તોફાની વરસાદ. | કાળઝાળ ગરમીથી મોટી રાહત, તાપમાનમાં ઘટાડો. |
| રાજસ્થાન (બિકાનેર-કોટા) | ૪૬ થી ૪૭ ડિગ્રી સેલ્સિયસ, રેકોર્ડબ્રેક તાપ. | આગામી ૩ દિવસ સુધી ગંભીર લૂ અને અતિ ગરમ રાત્રિ. | રણપ્રદેશમાં અગનજવાળાઓ જેવી સ્થિતિ, રેડ એલર્ટ. |
| ઝારખંડ અને પહાડી રાજ્યો | શિમલા, નૈનીતાલ અને રાંચીમાં વાદળછાયું વાતાવરણ. | ૭૦ કિમીની ઝડપે પવન ફૂંકાશે, વીજળીના કડાકા સાથે વરસાદ. | પર્યટકો માટે સાવધાની રાખવાની ચેતવણી જારી. |
ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારમાં વાતાવરણ પલટાયું: તોફાનની ચેતવણી
જ્યાં દિલ્હી અને રાજસ્થાનમાં ગરમીનો ત્રાસ યથાવત છે, ત્યાં ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારના લોકો માટે રાહતના સમાચાર છે. હવામાન વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, પશ્ચિમી વિક્ષેપ (Western Disturbances) અને પૂર્વીય પવનોના મિશ્ર પ્રભાવને કારણે ૨૮ મેથી ઉત્તર ભારતની આબોહવા ઝડપથી બદલાશે. ઉત્તર પ્રદેશના નોઈડા, આગ્રા, મથુરા, અયોધ્યા, ગોરખપુર અને પ્રયાગરાજમાં ભારે પવન સાથે વરસાદની સંભાવના છે. તેવી જ રીતે બિહારના ગયા, મુઝફ્ફરપુર, દરભંગા અને ભાગલપુરમાં પણ ભારે વાવાઝોડાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. ઝારખંડમાં તો પવનની ગતિ ૭૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચી શકે છે, જેના કારણે વૃક્ષો અને હોર્ડિંગ્સ ધરાશાયી થવાનું જોખમ છે.
પર્વતીય વિસ્તારો અને પૂર્વોત્તરમાં ‘ઓરેન્જ’ અને ‘યલો’ એલર્ટ
ઉનાળાની વેકેશન સીઝનમાં પહાડો તરફ દોટ મૂકતા પ્રવાસીઓ માટે પણ હવામાન વિભાગે મહત્વની એડવાઇઝરી જારી કરી છે. ઉત્તરાખંડના દેહરાદૂન, નૈનીતાલ, ઋષિકેશ અને હિમાચલ પ્રદેશના શિમલા, કુલ્લુ-મંડીમાં ભારે ગાજવીજ સાથે વરસાદ શરૂ થઈ ગયો છે, જેનાથી આગામી ત્રણ-ચાર દિવસમાં તાપમાનમાં ૨ થી ૪ ડિગ્રી સેલ્સિયસનો ઘટાડો નોંધાશે. બીજી તરફ, પૂર્વોત્તર ભારતના અરૂણાચલ પ્રદેશના નીચલા સિયાંગ જિલ્લા માટે ભારે વરસાદનું “ઓરેન્જ એલર્ટ” આપવામાં આવ્યું છે, જ્યારે અન્ય સાત જિલ્લાઓ માટે “યલો એલર્ટ” જારી કરીને તંત્રને સ્ટેન્ડબાય રાખવામાં આવ્યું છે.
એકંદરે, મે મહિનાનો આ અંતિમ સપ્તાહ ભારતના ભૌગોલિક નકશા પર બે જુદા-જુદા પ્રવાહો લઈને આવ્યો છે. પૂર્વીય અને ઉત્તરીય રાજ્યો જ્યારે પ્રકૃતિના સુખદ વરસાદી પલટાનો આનંદ માણી રહ્યા છે, ત્યારે ગુજરાત અને રાજસ્થાનના નાગરિકોએ હજુ આગામી થોડા દિવસો સુધી નૌતપાના આકરા તાપનો સામનો કરવો પડશે. હવામાન વિભાગની સલાહ મુજબ, હીટવેવની આ સ્થિતિમાં શરીરને ડિહાઇડ્રેશનથી બચાવવા માટે લીંબુ પાણી, છાશ અને ઓઆરએસ (ORS) નું સેવન વધારવું જોઈએ અને બપોરના સમયે બિનજરૂરી મુસાફરી ટાળવી જ હિતાવહ છે.
