ગુજરાતમાં પ્રી-મોન્સૂન સિસ્ટમ સક્રિય; આજે અમદાવાદ, રાજકોટ અને કચ્છ સહિતના જિલ્લાઓમાં વાવાઝોડા સાથે વરસાદની આશંકા
ગુજરાત સહિત સમગ્ર દેશમાં વાતાવરણના મિજાજમાં મોટો પલટો આવ્યો છે. ઉનાળાની ઋતુ તેના અંતિમ તબક્કામાં છે ત્યારે પ્રી-મોન્સૂન એક્ટિવિટી અને ચક્રવાતી સિસ્ટમ સક્રિય થવાના કારણે ઠેર-ઠેર કડાકા-ભડાકા સાથે વરસાદી માહોલ જામ્યો છે. અણધાર્યા વાવાઝોડા અને પવનના કારણે તાપમાનમાં ઘટાડો તો થયો છે, પરંતુ સાથે જ જનજીવનને સાવધ રહેવાની પણ એટલી જ જરૂર છે.
એક તરફ ઉનાળાની ઋતુ સત્તાવાર રીતે વિદાય તરફ આગળ વધી રહી છે અને લોકો ચોમાસાની રાહ જોઈ રહ્યા છે, ત્યારે બીજી તરફ દેશના વાતાવરણમાં અચાનક મોટો અને ચિંતાજનક પલટો જોવા મળ્યો છે. સોમવારે મોડી રાત્રે અચાનક વીજળીના કડાકા-ભડાકા અને તીવ્ર પવન સાથે ગુજરાતના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં વરસાદ તૂટી પડ્યો હતો, જેના કારણે વાતાવરણમાં ઠંડક તો પ્રસરી ગઈ છે પરંતુ ખેડૂતો અને સામાન્ય નાગરિકોની ચિંતામાં વધારો થયો છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) ના જણાવ્યા અનુસાર, આજે બુધવારે પણ આ ચોમાસા પૂર્વીય સિસ્ટમની અસર યથાવત રહેશે અને રાજ્યના અનેક ભાગોમાં વાવાઝોડા સાથે વરસાદ પડવાની પ્રબળ શક્યતા છે. માત્ર ગુજરાત જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર દેશમાં એક સાથે અનેક રાજ્યોમાં ભારે તોફાન અને પવન ફૂંકાવા અંગે હવામાન વિભાગે તાણયુક્ત ચેતવણી જારી કરી છે.
ગુજરાતમાં પ્રી-મોન્સૂન એક્ટિવિટી અને જિલ્લાવાર આગાહી
ગુજરાતના વાતાવરણમાં આવેલો આ પલટો વાસ્તવમાં ચોમાસાના નિયમિત આગમન પહેલા સક્રિય થતી પ્રી-મોન્સૂન સિસ્ટમને આભારી છે. હવામાન વિભાગની આગાહી અનુસાર, આજે બુધવારે અને આવતીકાલે ગુરુવારે પણ રાજ્યના તમામ જિલ્લાઓમાં છૂટાછવાયા વિસ્તારોમાં મધ્યમ મેઘગર્જના અને તીવ્ર પવન સાથે હળવોથી મધ્યમ વરસાદ પડી શકે છે.
ખાસ કરીને ઉત્તર ગુજરાત, સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના વિસ્તારો પર તોફાનનું જોખમ વધુ છે. બુધવારે બનાસકાંઠા, પાટણ, મહેસાણા, સાબરકાંઠા, ગાંધીનગર, અરવલ્લી અને અમદાવાદ સહિત સુરેન્દ્રનગર, રાજકોટ, અમરેલી, ભાવનગર, મોરબી, બોટાદ અને કચ્છ જિલ્લામાં તેજ પવન અને વાવાઝોડા સાથે વરસાદની કડક આગાહી કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત મધ્ય અને દક્ષિણ ગુજરાતના વિસ્તારો જેવા કે ખેડા, આણંદ, પંચમહાલ, દાહોદ, મહિસાગર, વડોદરા, ભરૂચ, સુરત, ડાંગ, નવસારી, વલસાડ, તાપી તેમજ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દમણ અને દાદરા નગર હવેલીમાં પણ ગાજવીજ સાથે છૂટોછવાયો વરસાદ પડવાની સંભાવના છે. સૌરાષ્ટ્રના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો જામનગર, પોરબંદર, જૂનાગઢ, દ્વારકા, ગીર સોમનાથ અને દીવમાં પણ પવનની ગતિ સામાન્ય કરતાં વધુ રહેવાની ધારણા છે.
ચક્રવાતી પરિભ્રમણ અને વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સની બેવડી અસર
નાની અને મધ્યમ કક્ષાની લોકલ સિસ્ટમ ઉપરાંત, પૂર્વીય અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતના હવામાનને પ્રભાવિત કરતી બે મોટી સિસ્ટમ હાલ સક્રિય થઈ છે. હવામાન વિજ્ઞાનીઓના મતે, ઉત્તર-પૂર્વીય રાજસ્થાન અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં નીચલા ઉષ્ણકટિબંધીય ક્ષેત્રમાં એક મજબૂત ચક્રવાતી પરિભ્રમણ (Cyclonic Circulation) સર્જાયું છે. તેની સાથે જ, આજે ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતમાં એક નવું વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ (Western Disturbance) સક્રિય થવા જઈ રહ્યું છે. આ બેવડી મોસમી સિસ્ટમના કારણે પૂર્વીય અને પહાડી રાજ્યોમાં ભારે તબાહી થવાની આશંકા છે. આ સિસ્ટમના પ્રભાવથી પૂર્વીય રાજ્યોમાં એટલું તીવ્ર વાવાઝોડું આવી શકે છે કે મોટા વૃક્ષો અને વીજળીના થાંભલા ઉખડી જવાની ભીતિ છે. કેટલાક સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં મોટા કદના કરા પડવાની પણ ચેતવણી આપવામાં આવી છે.
દેશના ૧૫ રાજ્યો માટે ભારે તોફાનનું ‘હાઈ એલર્ટ’
કેન્દ્રીય હવામાન વિભાગે દેશના વિશાળ હિસ્સાને આવરી લેતા કુલ ૧૫ રાજ્યો માટે આગામી ૨૪ થી ૪૮ કલાક માટે એલર્ટ જાહેર કર્યું છે. આ યાદીમાં ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, દિલ્હી, હરિયાણા, રાજસ્થાન, ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ, જમ્મુ અને કાશ્મીર, ઝારખંડ, પશ્ચિમ બંગાળ, ઓડિશા, છત્તીસગઢ, મધ્ય પ્રદેશ, કેરળ અને તમિલનાડુનો સમાવેશ થાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન આ વિસ્તારોમાં ૮૦ થી ૯૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની પ્રચંડ ઝડપે પવન ફૂંકાઈ શકે છે.
ખાસ કરીને ઉત્તરાખંડ અને હિમાચલ પ્રદેશ જેવા પર્વતીય રાજ્યોમાં મુસાફરી કરનારા પ્રવાસીઓને ભારે મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી શકે છે, કારણ કે ત્યાં ભૂસ્ખલન (Landslide) અને અચાનક ધુમ્મસ વધી જવાનું જોખમ રહેલું છે. હવામાન વિભાગે લોકોને અપીલ કરી છે કે પૂર્વીય અને ઉત્તરીય રાજ્યોના નાગરિકોએ વીજળીના કડાકા વખતે પાકા મકાનોમાં આશ્રય લેવો અને ખુલ્લા મેદાન કે ઝાડ નીચે ઊભા રહેવાનું ટાળવું. કોઈ પણ લાંબી મુસાફરી શરૂ કરતા પહેલા સ્થાનિક હવામાન વિભાગની સત્તાવાર એપ્લિકેશન કે અહેવાલ અચૂક વાંચી લેવો જેથી કોઈ મોટી આફતથી બચી શકાય.
