રશિયન રાષ્ટ્રપતિના પીએમ મોદીના વખાણ: ‘અમેરિકા ગમે તેટલું દબાણ કરે, ભારત પોતાના નિર્ણયો બદલશે નહીં’
વૈશ્વિક રાજનીતિના મંચ પરથી રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને એક એવું નિવેદન આપ્યું છે, જેણે દક્ષિણ એશિયા સહિત સમગ્ર વિશ્વના રાજદ્વારી વર્તુળોમાં ભારે ચર્ચા જગાવી છે. સેન્ટ પીટર્સબર્ગ ઇન્ટરનેશનલ ફોરમમાં આંતરરાષ્ટ્રીય પત્રકારો સાથે ખુલ્લી ચર્ચા દરમિયાન, પુતિને ભારત અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની મજબૂત નેતૃત્વ શૈલીની મુક્તકંઠે પ્રશંસા કરી હતી. આ સાથે જ તેમણે પાકિસ્તાન અને ચીનના સંબંધો પર પણ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સંતુલિત ટિપ્પણી કરી છે. પુતિને પાકિસ્તાનને એક મોટો અને સાર્વભૌમ દેશ ગણાવતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે કોઈના રિમોટ કંટ્રોલથી ચાલતો દેશ નથી.
આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં સમીકરણો સતત બદલાતા રહે છે, પરંતુ ભારત અને રશિયાની પરંપરાગત દોસ્તી આજે પણ અડીખમ છે. રશિયાના સેન્ટ પીટર્સબર્ગ શહેરમાં આયોજિત ઇન્ટરનેશનલ ફોરમ દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને ભારતના વૈશ્વિક કદ અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની મજબૂત વિદેશ નીતિના જોરદાર વખાણ કર્યા છે. પુતિને જણાવ્યું હતું કે પશ્ચિમી દેશો અને ખાસ કરીને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (અમેરિકા) રશિયા સાથેના સંબંધોને લઈને ભારત પર સતત દબાણ લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, પરંતુ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સામે આવા તમામ દબાણો તદ્દન બિનઅસરકારક સાબિત થયા છે. ભારત પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતોની રક્ષા કરવા અને રશિયા સાથે સહયોગ ચાલુ રાખવા માટે કોઈપણ બાહ્ય દબાણનો પ્રતિકાર કરવામાં સંપૂર્ણ સક્ષમ છે.
પાકિસ્તાન પર ચીનના નિયંત્રણના દાવાને પુતિને ફગાવ્યો
પત્રકારો સાથેની વાતચીત દરમિયાન પુતિનને એક તીખો સવાલ પૂછવામાં આવ્યો હતો કે, રશિયાના પાકિસ્તાન અને ચીન બંને દેશો સાથે સારા સંબંધો છે, તો શું રશિયા એ બાબતની ખાતરી કરશે કે આ સંબંધોના કારણે ભારતના સંરક્ષણ અને સુરક્ષા હિતોને કોઈ નુકસાન ન પહોંચે? આ પ્રશ્નનો અત્યંત કુનેહપૂર્વક જવાબ આપતા રશિયન રાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું, “અમે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સરહદી મુદ્દાઓની જટિલતાઓ અને ભૂતકાળના ઈતિહાસથી ખૂબ સારી રીતે વાકેફ છીએ. પરંતુ જે લોકો એવું માને છે કે પાકિસ્તાન સંપૂર્ણપણે ચીનના નિયંત્રણ હેઠળ છે, તે વાત સાથે હું સહમત નથી. પાકિસ્તાન એક વસ્તી અને ભૌગોલિક દ્રષ્ટિએ મોટો દેશ છે અને વિશ્વના વિવિધ દેશો સાથે તેના બહુપક્ષીય સંબંધો છે. તે કોઈના રિમોટ કંટ્રોલ દ્વારા સંચાલિત નથી થતું.” તેમણે ઉમેર્યું કે પાકિસ્તાને પોતાના આર્થિક વિકાસ માટે ચીન સાથે સહયોગ કરવો પડે છે, અને આજે દુનિયાનો દરેક દેશ ચીન સાથે પોતાના સંબંધો વિકસાવી રહ્યો છે.
ભારત-ચીન સંબંધો નાજુક અને દખલગીરી અયોગ્ય
ચીન અને ભારત વચ્ચેના સંબંધો અંગે વિગતવાર વાત કરતા પુતિને વૈશ્વિક અર્થતંત્રનું ચિત્ર રજૂ કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે હાલમાં પરચેઝિંગ પાવર પેરિટી (GDP) ની દ્રષ્ટિએ ચીન અને અમેરિકા પછી ભારત ત્રીજા ક્રમે છે અને રશિયા ચોથા ક્રમે આવી ગયું છે. દુનિયાના આ ટોચના ચાર દેશો વૈશ્વિક સ્થિરતા માટે મહત્વના છે. ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધો અત્યંત નાજુક અને બહુપક્ષીય છે, તેથી ત્રીજા કોઈ દેશે તેમાં દખલગીરી કરવી યોગ્ય નથી. રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી બંને નેતાઓ ખૂબ જ સમજદાર છે અને તેઓ પરસ્પર હિતો તેમજ સરહદી વિવાદોને ઉકેલવા માટે સતત પ્રયત્નશીલ છે. પુતિને સ્પષ્ટ કર્યું કે રશિયા અને ભારતના સંબંધોથી ચીનને કોઈ પરેશાની નથી, અને ચીન સાથેના રશિયાના સંબંધોથી ભારતને કોઈ વાંધો નથી. આ સંદર્ભમાં તેમણે ‘બ્રિક્સ’ (BRICS) સંગઠનની શરૂઆતનો ઈતિહાસ પણ યાદ કર્યો હતો.
સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ભારત સાથે અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીની ભાગીદારી
ભારત સાથેના લશ્કરી અને સંરક્ષણ સંબંધો પર બોલતા પુતિને ગર્વપૂર્વક જણાવ્યું કે, રશિયાને ભારત કે ચીન બંનેમાંથી કોઈની પણ સાથે સહયોગ કરવામાં ક્યારેય કોઈ સમસ્યા નડી નથી. રશિયા અને ભારતે સાથે મળીને જમીન અને સમુદ્ર પરથી પ્રહાર કરી શકે તેવી ઘાતક ‘બ્રહ્મોસ’ (BrahMos) મિસાઇલ સફળતાપૂર્વક વિકસાવી છે, જે બંને દેશોની ટેકનોલોજીકલ ભાગીદારીનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આ ઉપરાંત, રશિયાએ પોતાના અત્યાધુનિક ફાઈટર જેટ સુખોઈ-૫૭ (Su-57) ની ટેકનોલોજી પર પણ ભારતીય મિત્રોને સાથે મળીને કામ કરવાનો પ્રસ્તાવ આપ્યો હતો. જો કે, ભારતીય પક્ષે તે સમયે રશિયાને આ પ્રોજેક્ટ જાતે જ આગળ ધપાવવા જણાવ્યું હતું. પુતિને સ્પષ્ટ કર્યું કે રશિયા આજે પણ આ અદ્યતન વિમાનના સપ્લાય, તેના સતત સંશોધન અને હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ (એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ) ના વિકાસ પર ભારત સાથે ખભેખભો મિલાવીને કામ કરવા સંપૂર્ણ તૈયાર છે.
