મમતાના ભત્રીજા અભિષેક બેનર્જી અચાનક દિલ્હી કેમ પહોંચ્યા? તૃણમૂલ કોંગ્રેસમાં ભડકેલી બળવાની આગ હવે સંસદ સુધી પહોંચવાની આશંકા
પશ્ચિમ બંગાળના રાજકારણમાં અત્યારે ભારે ઉથલપાથલ ચાલી રહી છે. તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) ની અંદર જે આંતરિક વિખવાદ અને બળવાની સ્થિતિ સર્જાઈ છે, તેના પડઘા હવે દેશની રાજધાની દિલ્હી સુધી સંભળાવા લાગ્યા છે. મમતા બેનર્જીના ભત્રીજા અને ટીએમસીના શક્તિશાળી મહાસચિવ અભિષેક બેનર્જી શનિવારે અચાનક દિલ્હી પહોંચી ગયા છે. તેમના આ અણધાર્યા પ્રવાસે રાજકીય વર્તુળોમાં અનેક તર્ક-વિતર્કો જગાડ્યા છે. ખાસ કરીને એવી આશંકાઓ પ્રબળ બની રહી છે કે બંગાળ વિધાનસભામાં શરૂ થયેલો આ બળવો હવે દેશની સંસદ એટલે કે લોકસભા અને રાજ્યસભા સુધી પણ વિસ્તરી શકે છે.
સૌથી રસપ્રદ વાત એ છે કે, પહેલાના સત્તાવાર કાર્યક્રમ મુજબ પક્ષના સુપ્રીમો મમતા બેનર્જી અને અભિષેક બેનર્જી બંને ‘ઈન્ડિયા’ (INDIA) બ્લોકની મહત્વની બેઠકમાં ભાગ લેવા માટે એક જ સાથે દિલ્હી જવાના હતા. પરંતુ છેલ્લી ઘડીએ આ પ્લાનમાં મોટો ફેરફાર થયો અને અભિષેક બેનર્જી મમતા બેનર્જી કરતાં એક દિવસ વહેલા, શનિવારે જ દિલ્હી પહોંચી ગયા. જ્યારે મમતા બેનર્જી રવિવારે વિપક્ષી ગઠબંધનની બેઠક માટે દિલ્હી પહોંચવાના છે.
આખરે દિલ્હી મુલાકાત પાછળનું અસલી કારણ શું?
અભિષેક બેનર્જીની આ વહેલી મુલાકાત પાછળનું કોઈ સત્તાવાર કારણ પક્ષ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. પરંતુ રાજકીય વિશ્લેષકો અને ટીએમસીના આંતરિક સૂત્રોનું માનવું છે કે ઇન્ડિયા ગઠબંધનની મોટી બેઠક શરૂ થાય તે પહેલાં, પક્ષના હાઈકમાન્ડ દિલ્હીમાં પોતાના સાંસદોની સ્થિતિ અને વલણનું મૂલ્યાંકન કરવા માંગે છે. પક્ષના ટોચના નેતાઓ એ સુનિશ્ચિત કરવા માંગે છે કે દિલ્હીમાં બેઠેલા સાંસદોમાં કોઈ મોટો અસંતોષ તો નથી ને?
આ મૂંઝવણ અને અસ્પષ્ટતા પક્ષની અંદર કેટલી ઊંડી છે તેનો અંદાજ ટીએમસીના જ એક વરિષ્ઠ સાંસદના નિવેદન પરથી લગાવી શકાય છે. નામ ન આપવાની શરતે તેમણે ન્યૂઝ એજન્સી પીટીઆઈ (PTI) ને જણાવ્યું:
“મને ખરેખર ખબર નથી કે અભિષેક આજે અચાનક દિલ્હી કેમ જઈ રહ્યા છે. હું અત્યારે દિલ્હી કે કોલકાતામાં હાજર નથી, અને મેં આવી કોઈ ખાસ બેઠક વિશે સાંભળ્યું પણ નથી.”
આ નિવેદન દર્શાવે છે કે પક્ષમાં સંકલનનો ભારે અભાવ છે અને નેતાઓ વચ્ચે અવિશ્વાસની ખાઈ વધી રહી છે.
બંગાળમાં શું થયું હતું? ધારાસભ્યોના બળવાની અંદરની કહાની
આ આખી કટોકટી સમજવા માટે આપણે થોડા દિવસ પાછળ જવું પડશે. પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ટીએમસીએ કુલ ૨૯૪ બેઠકોમાંથી ૮૦ બેઠકો પર જીત મેળવી હતી. પરંતુ આ અઠવાડિયાની શરૂઆતમાં પક્ષને ત્યારે મોટો ઝટકો લાગ્યો જ્યારે પક્ષના ૫૮ ધારાસભ્યોએ ખુલ્લેઆમ બળવો પોકારી દીધો. આ બળવાખોર ધારાસભ્યોએ ગૃહમાં વિભાજન કરીને પોતાને જ બંગાળના મુખ્ય વિરોધ પક્ષ તરીકે જાહેર કરી દીધા, જેના કારણે ટીએમસી બે ભાગમાં વહેંચાઈ ગઈ.
આ સંકટને રોકવા માટે શુક્રવારે ખુદ મમતા બેનર્જીએ તેમના નિવાસસ્થાને પક્ષના તમામ ધારાસભ્યોની એક તાકીદની બેઠક બોલાવી હતી. પરંતુ આ બેઠકના પરિણામો પક્ષ માટે વધુ આઘાતજનક રહ્યા. જે ધારાસભ્યો બળવામાં સામેલ નહોતા, તેમાંથી પણ માત્ર આઠ જ ધારાસભ્યો મમતા બેનર્જીના ઘરે પહોંચ્યા! આ ઘટનાએ સાબિત કરી દીધું કે પક્ષ પરથી હાઈકમાન્ડની પકડ ઢીલી થઈ રહી છે.
ઋતાબ્રત બેનર્જી બન્યા બળવાખોરોના નેતા
આ આખા બળવાનું નેતૃત્વ ટીએમસીમાંથી હાંકી કાઢવામાં આવેલા નેતા અને ધારાસભ્ય ઋતાબ્રત બેનર્જી કરી રહ્યા છે. બુધવારે વિધાનસભાના અધ્યક્ષ (સ્પીકર) સાથે મુલાકાત કર્યા બાદ તેમણે સત્તાવાર રીતે દાવો કર્યો હતો કે, તેમને ગૃહમાં વિરોધ પક્ષના નેતા તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી છે.
અહીં એક મોટો રાજકીય વળાંક એ છે કે, બળવાખોર જૂથે મમતા બેનર્જી પ્રત્યે નરમ વલણ રાખ્યું છે પરંતુ અભિષેક બેનર્જી સામે સીધો મોરચો ખોલ્યો છે. બળવાખોર ધારાસભ્યોનું કહેવું છે કે તેઓ મમતા બેનર્જીને પક્ષના “મુખ્ય સલાહકાર” બનવા માટે વિનંતી કરશે, પરંતુ તેઓ મમતાના ભત્રીજા અભિષેક બેનર્જી સાથે કોઈપણ પ્રકારની વાતચીત કરવા તૈયાર નથી. આ બાબત સ્પષ્ટ કરે છે કે અસંતોષ પક્ષની નીતિઓ સામે ઓછો અને અભિષેક બેનર્જીની કાર્યશૈલી અને નેતૃત્વ સામે વધુ છે.
હવે સંસદમાં પણ વિભાજનનો ભય: શું કહે છે નેતાઓ?
બંગાળની આ આગ હવે દિલ્હી સુધી પહોંચવાની પુરેપુરી અટકળો છે. એવી ચર્ચાઓ જોરશોરથી ચાલી રહી છે કે લોકસભા અને રાજ્યસભામાં ટીએમસીના કેટલાક સાંસદો પણ બંગાળના ધારાસભ્યોના રસ્તે ચાલી શકે છે અને પક્ષથી અલગ જૂથ બનાવી શકે છે.
ટીએમસીના વરિષ્ઠ નેતા અને રાજ્યસભાના સાંસદ સુખેન્દુ શેખર રોયે આ ચિંતા વ્યક્ત કરતા પીટીઆઈને જણાવ્યું:
“મેં મારા લાંબા રાજકીય જીવનમાં આટલા ટૂંકા ગાળામાં પક્ષના ૬૦ જેટલા ધારાસભ્યોને એકસાથે છોડીને જતા ક્યારેય જોયા નથી. આ બહુ મોટી ઘટના છે અને આવી જ પ્રતિક્રિયા કે બળવો લોકસભામાં પણ જોવા મળે તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે.”
બીજી તરફ, પક્ષના કેટલાક વફાદાર નેતાઓ હજુ પણ પરિસ્થિતિ અંકુશમાં હોવાનો દાવો કરી રહ્યા છે. તેઓ આ સંકટને માત્ર એક ‘કામચલાઉ આંચકો’ ગણાવી રહ્યા છે. ટીએમસીના વરિષ્ઠ સાંસદ સૌગત રોયે આ મામલે ભાજપ પર નિશાન સાધતા કહ્યું:
“ભાજપ પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભાની જેમ લોકસભા અને રાજ્યસભામાં પણ ટીએમસીની પાંખને તોડવા માટે ‘ઓપરેશન’ ચલાવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. પરંતુ વિરોધીઓએ ભૂલવું ન જોઈએ કે મમતા બેનર્જી એક લડાકુ નેતા છે. તેમણે ભૂતકાળમાં આનાથી પણ મોટી લડાઈઓ લડી છે અને જીતી છે. ટીએમસી આ સંકટમાંથી બહુ જલ્દી બેઠી થશે અને જોરદાર વાપસી કરશે.”
