૧૦ જૂને દેશમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ સ્થિર, પણ બે અઠવાડિયાના તોતિંગ વધારાથી જનતા પરેશાન
વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવોમાં થતી હલચલ અને ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવની સીધી અસર ભારતના સ્થાનિક બજાર પર જોવા મળી રહી છે. સામાન્ય નાગરિકના રોજીંદા બજેટને સૌથી વધુ પ્રભાવિત કરતા પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવોને લઈને દેશભરમાં ચર્ચા જગાવી છે. તેલ કંપનીઓ દ્વારા દરરોજ સવારે વૈશ્વિક સ્થિતિ અને સ્થાનિક કરવેરાના આધારે નવા દરો જાહેર કરવામાં આવે છે, જે ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર સીધો બોજ વધારે છે.
બુધવારના રોજ દેશભરમાં ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) દ્વારા પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ સ્થિર રાખવામાં આવ્યા છે. જો કે, આ સ્થિરતા લાંબા ગાળાની રાહત નથી, કારણ કે તાજેતરમાં જ ગ્રાહકોને ઈંધણના ભાવમાં મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. અગાઉ સોમવાર, ૨૫ મેના રોજ કંપનીઓએ પેટ્રોલ અને ડીઝલ બંનેના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹૨.૫૦ થી વધુનો આકરો વધારો ઝીંક્યો હતો. આંચકાજનક બાબત એ છે કે ૧૫ મે પછી કરવામાં આવેલા ક્રમિક વધારાને કારણે દેશમાં ઈંધણનો ખર્ચ પ્રતિ લિટર આશરે ₹૭.૫ જેટલો વધી ગયો છે, જેણે સામાન્ય વાહનચાલકો અને વેપારીઓનું નાણાકીય બજેટ સંપૂર્ણપણે વેરવિખેર કરી નાખ્યું છે.
મે ૨૦૨૨ પછીની સૌથી સર્વોચ્ચ સપાટી અને વૈશ્વિક કારણો
વર્તમાન સમયમાં ભારતમાં ઈંધણના ભાવો મે ૨૦૨૨ પછીના સૌથી ઉચ્ચતમ સ્તરે પહોંચી ગયા છે. અગાઉ માર્ચ ૨૦૨૪ માં સામાન્ય ચૂંટણીઓ પહેલાં પ્રતિ લિટર ₹૨ નો સામાન્ય ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો, તે સિવાય છેલ્લા બે વર્ષથી વધુ સમય માટે ભાવો મોટાભાગે નિયંત્રણમાં અથવા સ્થિર રહ્યા હતા. પરંતુ છેલ્લા બે અઠવાડિયા કરતાં પણ ઓછા સમયમાં તેલ કંપનીઓ દ્વારા ચોથી વખત ભાવોમાં મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે.
આ આકસ્મિક વધારા પાછળ પશ્ચિમ એશિયા (વેસ્ટ એશિયા) માં ચાલી રહેલું ભયંકર યુદ્ધ જવાબદાર છે. આ વૈશ્વિક સંઘર્ષને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળો આવ્યો છે. પશ્ચિમ એશિયાની કટોકટીએ ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વના ઉર્જા પુરવઠા સાંકળને મોટો ફટકો માર્યો છે. છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી ચાલી રહેલા આ સંઘર્ષના કારણે ગલ્ફ (અખાતી) દેશોમાંથી આવતી ભારતની ૪૦ ટકા ક્રૂડ ઓઇલની આયાત, ૬૫ ટકા કુદરતી ગેસ અને ૯૦ ટકા જેટલો એલપીજી (LPG) પુરવઠો ખોરવાઈ ગયો છે. આ સપ્લાય ચેઈન તૂટવાને લીધે ભારતીય કંપનીઓ પર આર્થિક દબાણ વધ્યું છે.
દેશના મુખ્ય શહેરોમાં ઈંધણના આજના દર
કોઈપણ ટેબલ વગર દેશના જુદા-જુદા ભાગોમાં આજના પ્રતિ લિટરના ભાવો પર નજર કરીએ તો મોટો તફાવત જોવા મળે છે. દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં આજે પેટ્રોલ ₹૧૦૨.૧૨ અને ડીઝલ ₹૯૫.૨૦ પ્રતિ લિટર વેચાઈ રહ્યું છે. આર્થિક પાટનગર મુંબઈમાં મોંઘવારી વધુ આકરી છે, જ્યાં પેટ્રોલનો ભાવ ₹૧૧૧.૧૮ અને ડીઝલનો ભાવ ₹૯૭.embed૩ રૂપિયા છે. કોલકાતામાં પેટ્રોલ ₹૧૧૩.૪૭ અને ડીઝલ ₹૯૯.૮૨ ના સ્તરે પહોંચ્યું છે.
ચેન્નાઈમાં વાહનચાલકોએ પેટ્રોલ માટે ₹૧૦૭.૭૭ અને ડીઝલ માટે ₹૯૯.૫૫ ચૂકવવા પડી રહ્યા છે. બેંગલુરુમાં પેટ્રોલ ₹૧૧૦.૯૩ અને ડીઝલ ₹૯૮.૮૦ પર સ્થિર છે. મધ્ય પ્રદેશના ભોપાલમાં પેટ્રોલનો ભાવ સૌથી વધુ એટલે કે ₹૧૧૪.૫૪ અને ડીઝલ ₹૯૯.૬૪ છે. ભુવનેશ્વરમાં પેટ્રોલ ₹૧૦૮.૯૮ અને ડીઝલ ₹૧૦૦.૭૧ છે. કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ ચંદીગઢમાં પેટ્રોલ ₹૧૦૧.૫૧ અને ડીઝલ ₹૮૯.૪૭ ની સાપેક્ષે સસ્તું છે, જ્યારે કોહિમામાં પેટ્રોલ ₹૧૦૪.૩૯ અને ડીઝલ ₹૯૫.૯૧ પ્રતિ લિટરના ભાવે મળી રહ્યું છે.
વધતી મોંઘવારી સામે વિપક્ષનો હલ્લોબોલ
બીજી તરફ, ઈંધણ અને રાંધણ ગેસના ભાવોમાં ઝીંકવામાં આવેલા આ અસહ્ય વધારા સામે રાજકીય ગરમાવો આવી ગયો છે. મંગળવારે કાલાબુર્ગી ખાતે કોંગ્રેસ પક્ષના સેંકડો કાર્યકરો અને નેતાઓ પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એલપીજીના ભાવ વધારાનો ઉગ્ર વિરોધ કરવા રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા. જિલ્લા કોંગ્રેસ સમિતિ દ્વારા આયોજિત આ જન આક્રોશ રેલી સેદમ રોડ પર આવેલા પાર્ટી કાર્યાલયથી શરૂ થઈને અન્નપૂર્ણા ક્રોસ સુધી પહોંચી હતી. વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન પ્રદર્શનકારીઓએ કેન્દ્રની ભાજપ સરકાર વિરુદ્ધ જોરદાર સૂત્રોચ્ચાર કર્યા હતા અને વ્યસ્ત ચોક પર ટ્રાફિક જામ કરી દીધો હતો.
આ વિરોધ સભાને સંબોધતા ગેસકોમના ચેરમેન પ્રવીણ પાટિલ હરવાલે ગંભીર આક્ષેપ કર્યો હતો કે ઈંધણના ભાવમાં સતત થઈ રહેલો આ વધારો ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારો પર આર્થિક બોજ વધારી રહ્યો છે, જેનાથી ઘર ચલાવવું મુશ્કેલ બન્યું છે. તેમણે કેન્દ્ર સરકારને એલપીજી અને તેલના ભાવો તાત્કાલિક પાછા ખેંચવા અપીલ કરી હતી. આ દેશવ્યાપી વિરોધ પ્રદર્શનમાં જિલ્લા મહિલા કોંગ્રેસ પ્રમુખ રેણુકા સિંઘે અને યુવા કોંગ્રેસ પ્રમુખ શકીલ અહેમદ સરદગીએ પણ મોટી સંખ્યામાં કાર્યકરો સાથે ભાગ લઈ જનતાનો અવાજ બુલંદ કર્યો હતો.
