શું કેરીની નિકાસમાં થયો છે કોઈ મોટો ફેરફાર? અફવાઓથી દૂર રહી જાણો ભારત-નેપાળના વેપારનું સાચું ચિત્ર
છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી સોશિયલ મીડિયા અને કેટલીક ન્યૂઝ પોર્ટલ પર એવા દાવાઓ કરવામાં આવી રહ્યા હતા કે જાપાન પછી હવે નેપાળે પણ ભારતીય કેરીની આયાત પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે. આ સમાચાર વાયુવેગે ફેલાતા ખેડૂતો અને નિકાસકારોમાં ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું હતું. જોકે, હવે આ મામલે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા સત્તાવાર નિવેદન સામે આવ્યું છે, જેમાં આ તમામ અફવાઓ પર પૂર્ણવિરામ મૂકી દેવામાં આવ્યું છે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે નેપાળે ભારતીય કેરી પર કોઈ પ્રતિબંધ મૂક્યો નથી અને બંને દેશો વચ્ચે કેરીનો વેપાર નિર્વિઘ્ને ચાલુ છે.
સરકારનું સત્તાવાર નિવેદન: અફવાઓનું ખંડન
કેન્દ્ર સરકારના કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલયે બુધવારે (૧૦ જૂન, ૨૦૨૬) આ અંગે સ્પષ્ટતા કરતા જણાવ્યું હતું કે, નેપાળ દ્વારા ભારતીય કેરી પર પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો હોવાના મીડિયા અહેવાલો સંપૂર્ણપણે ‘તથ્યાત્મક રીતે ખોટા અને ભ્રામક’ છે. મંત્રાલયે ભારપૂર્વક કહ્યું કે, નેપાળના પ્લાન્ટ ક્વોરેન્ટાઇન અને જંતુનાશક વ્યવસ્થાપન કેન્દ્ર દ્વારા પણ ૧૦ જૂને સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે ભારતમાંથી આવતી કેરી પર કોઈપણ પ્રકારનો પ્રતિબંધ નથી. જે અહેવાલો વહેતા થયા હતા તે પાયાવિહોણા અને ખોટી માહિતી પર આધારિત હતા.
વેપારની વાસ્તવિકતા: આયાત-નિકાસના આંકડા
સરકારે માત્ર નિવેદન જ નહીં, પણ આંકડાઓ સાથે આ દાવાને ખોટો સાબિત કર્યો છે. સરકારી ડેટા અનુસાર, વર્ષ ૨૦૨૬માં જાન્યુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં ભારતે નેપાળને ૨,૦૦૫ ટન કેરીની ૧૪૯ અલગ-અલગ ખેપ (Shipments) મોકલી છે. એટલું જ નહીં, જૂન મહિનાના શરૂઆતના દિવસોમાં જ ભારતે નેપાળને ૨૬૬ ટન કેરીની ૧૮ ખેપ સફળતાપૂર્વક મોકલી છે. આ આંકડા સાબિત કરે છે કે વેપાર વ્યવહાર સંપૂર્ણપણે સામાન્ય છે અને તેમાં કોઈ અવરોધ નથી.
નેપાળના નવા નિયમો અને ભારતની સ્થિતિ
નેપાળે તાજેતરમાં તેના આયાત નિયમોમાં થોડો ફેરફાર કર્યો છે. ફળો અને અન્ય કૃષિ પેદાશોની ગુણવત્તા તથા સુરક્ષાની ખાતરી કરવા માટે નેપાળે ‘હોટ વોટર ટ્રીટમેન્ટ’ (Hot Water Treatment – ગરમ પાણી દ્વારા ઉપચાર) ફરજિયાત બનાવ્યું છે. આ પ્રક્રિયાથી ફળમાં રહેલા જીવાત કે રોગ દૂર થાય છે. આ નવા માનકો અંગે સરકારે જણાવ્યું છે કે ભારત પોતાના નિકાસકારોને આ નવા નિયમોનું પાલન કરવામાં મદદ કરી રહ્યું છે જેથી એક્સપોર્ટ સરળ બને.
જોકે, ભારતે એક બાબતે નેપાળ સામે પોતાની ચિંતા પણ વ્યક્ત કરી છે. ભારતનું માનવું છે કે કોઈપણ દેશ જ્યારે આ પ્રકારના નવા (Phytosanitary) પગલાં લાગુ કરે, ત્યારે પૂર્વ પરામર્શ (Consultation) જરૂરી છે, જે આ કિસ્સામાં થયું નહોતું. આ બાબતે ભારત ડબલ્યુટીઓ (WTO) ના સ્વચ્છતા અને पौध-સ્વાસ્થ્ય માનક કરાર (SPS Agreement) તેમજ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્લાન્ટ પ્રોટેક્શન કન્વેન્શનના માળખા હેઠળ નેપાળ સાથે દ્વિપક્ષીય સ્તરે વાતચીત કરી રહ્યું છે.
વેપારીઓ અને ખેડૂતો માટે સલાહ
મંત્રાલયે તમામ નિકાસકારો, વેપારીઓ અને અન્ય હિતધારકોને એવી સલાહ આપી છે કે તેઓ કોઈપણ અફવાઓ કે સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતા અમાન્ય અહેવાલો પર વિશ્વાસ ન કરે. વેપારને લગતી માહિતી માટે માત્ર સત્તાવાર સરકારી સૂચનાઓનું જ અનુસરણ કરવું જોઈએ. હાલના સમયમાં જ્યારે ડિજિટલ માધ્યમથી ખોટી માહિતી ઝડપથી ફેલાય છે, ત્યારે સાચું સત્ય જાણવું ખૂબ જરૂરી બની ગયું છે.
