ફેસબુક પર મુકેલો તમારો એક ફોટો બની શકે છે Deepfakeનું હથિયાર, તરત બદલો આ સેટિંગ

ફેસબુક પર ફોટા પબ્લિક રાખવાની ભૂલ ન કરતા! સાયબર ક્રાઈમથી બચવા એક્સપર્ટ્સે આપી આ મહત્વની સલાહ

આજના ડિજિટલ યુગમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) એ આપણા ઘણા કામો ચપટીમાં સરળ બનાવી દીધા છે. પરંતુ સિક્કાની બીજી બાજુ એ છે કે આ જ ટેક્નોલોજીએ સાયબર અપરાધીઓને એક નવું અને ખતરનાક હથિયાર આપી દીધું છે, જેને આપણે ડીપફેક (Deepfake) તરીકે ઓળખીએ છીએ. હવે સોશિયલ મીડિયા પર અપલોડ કરેલો તમારો એક સાદો હસતો-રમતો ફોટો પણ કોઈ તોફાની તત્વ માટે તમારો ફેક અને આપત્તિજનક વીડિયો તૈયાર કરવાનું સાધન બની શકે છે.

ખાસ કરીને મહિલાઓ અને યુવતીઓના ફોટાનો દુરુપયોગ કરીને આવા ફેક ડીપફેક વીડિયો બનાવવાની ઘટનાઓ ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહી છે. આ વીડિયો એઆઈની મદદથી એટલી બારીકાઈથી બનાવવામાં આવે છે કે પહેલી નજરે અસલી અને નકલી વચ્ચેનો તફાવત પકડવો અશક્ય બની જાય છે. આવી સ્થિતિમાં આપણી નાની અમથી બેદરકારી આપણને ભારે માનસિક તણાવમાં મૂકી શકે છે. પરંતુ ગભરાવાની જરૂર નથી, ફેસબુક પર કેટલાક જરૂરી પ્રાઇવસી સેટિંગ્સ અને તમારી આદતોમાં થોડો ફેરફાર કરીને તમે આ ભયને ઘણી હદ સુધી ટાળી શકો છો.

શું છે ડીપફેક અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?

સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ડીપફેક એ એક એવી એઆઈ ટેક્નોલોજી છે જેમાં કોઈ વ્યક્તિના ચહેરાને અન્ય કોઈ વીડિયો, ઓડિયો કે શરીર પર એવી રીતે ફિટ (Superimpose) કરવામાં આવે છે કે તે સંપૂર્ણપણે અસલી લાગે.

ફેસબુક પર જો તમારું એકાઉન્ટ અને ફોટા ‘પબ્લિક’ (Public) મોડ પર છે, તો કોઈ પણ અજાણ્યો વ્યક્તિ તેને સરળતાથી ડાઉનલોડ કરી શકે છે. એઆઈ ટૂલ્સને એક પરફેક્ટ ડીપફેક બનાવવા માટે માત્ર એક સારા ક્વોલિટીના ક્લોઝ-અપ ફોટાની જરૂર હોય છે. તેથી જ પોતાની ઓનલાઈન પ્રાઇવસી અંગે હવે ગંભીર થવું ખૂબ જ જરૂરી બની ગયું છે.

સ્માર્ટ મીટર લગાવ્યા પછી તરત જ ચેક કરો આ સેટિંગ્સ, નહીં તો પાણીની જેમ વહી જશે પૈસા!

જો તમે પણ AC સીધું સ્વિચ બોર્ડથી બંધ કરો છો? તો થઈ જાવ સાવધાન, કમ્પ્રેસર થઈ શકે છે ફેઈલ!

ફેસબુક પર તરત જ બદલો આ 5 સેટિંગ્સ

જો તમે ફેસબુકનો ઉપયોગ કરો છો, તો આજે જ તમારો ફોન હાથમાં લો અને નીચે આપેલા પ્રાઇવસી સેટિંગ્સને તરત જ સુધારી લો:

1. ફોટો અને આલ્બમની વિઝિબિલિટી બદલો

સૌથી પહેલા તમારા જૂના અને નવા ફોટા પર નજર નાખો. ફેસબુક પ્રોફાઈલમાં જઈને Photos અને Albums સેક્શન ખોલો. એ સુનિશ્ચિત કરો કે તમારા આલ્બમનું ઓડિયન્સ સ્ટેટસ ‘Public’ ન હોય. તેને બદલીને તરત જ ‘Friends’ (માત્ર મિત્રો) અથવા ખૂબ જ પર્સનલ ફોટા માટે ‘Only Me’ (માત્ર હું) પર સેટ કરી દો. આનાથી કોઈ પણ બહારનો વ્યક્તિ તમારા ફોટા જોઈ શકશે નહીં.

2. પ્રોફાઈલ અને ટેગિંગ (Tagging)ને કંટ્રોલ કરો

ઘણી વખત આપણા મિત્રો આપણી સાથેના ફોટા પોસ્ટ કરે છે અને આપણને ટેગ કરી દે છે, જેના કારણે તે ફોટા આપણી મરજી વગર પબ્લિકલી દેખાવા લાગે છે.

• આનાથી બચવા માટે ફેસબુકના Settings માં જાઓ અને Profile and Tagging નો ઓપ્શન પસંદ કરો.

• અહીં એ નક્કી કરો કે તમારી પ્રોફાઈલ પર ટેગ કરાયેલી પોસ્ટ કોણ જોઈ શકે છે.

• સૌથી મહત્વની વાત, ‘Review’ (સમીક્ષા) વાળા ઓપ્શનને ઓન કરી દો. આનાથી કોઈ પણ વ્યક્તિ જ્યારે તમને કોઈ ફોટામાં ટેગ કરશે, તો તે ત્યાં સુધી તમારી પ્રોફાઈલ પર નહીં દેખાય જ્યાં સુધી તમે તેને જાતે અપ્રૂવ (Approve) નહીં કરો.

3. પ્રાઇવસી ચેકઅપ (Privacy Checkup) નો ઉપયોગ કરો

ફેસબુકનું ‘પ્રાઇવસી ચેકઅપ’ ટૂલ ખૂબ જ કામનું છે. તે તમને સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ ગાઈડ કરે છે કે તમારી કઈ માહિતી (જેમ કે ફોન નંબર, ઈમેલ, બર્થડે, પોસ્ટ) દુનિયાને દેખાઈ રહી છે. આની મદદથી તમે થોડી જ મિનિટોમાં તમારી આખી પ્રોફાઈલને લોક જેવી સુરક્ષા આપી શકો છો.

4. ભવિષ્યની પોસ્ટ્સને ‘Friends’ પર સેટ કરો

જ્યારે પણ તમે આગળ કોઈ નવો ફોટો કે સ્ટેટસ શેર કરો, ત્યારે ધ્યાન રાખો કે શેર બટનની પાસે બનેલા ઓડિયન્સ બોક્સમાં ‘Public’ ની જગ્યાએ હંમેશા ‘Friends’ જ સિલેક્ટ થયેલું હોય. વગર કારણે દરેક પોસ્ટને પબ્લિક કરવાની આદતથી બચો.

દર મહિને ₹399 ખર્ચવાની જરૂર નથી! આ ‘સીક્રેટ’ ટ્રિકથી તમારું સિમ કાર્ડ રહેશે હંમેશા એક્ટિવ

WhatsApp ડેટા રાખવો છે સેફ? હેકર્સથી બચવા તરત ઓન કરો આ સિક્યોરિટી ફીચર

5. એઆઈ મોડલ ટ્રેનિંગ ડેટાને મર્યાદિત કરો

આજકાલ ઘણા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ યુઝર્સના ડેટા અને ફોટાનો ઉપયોગ પોતાના એઆઈ મોડલને ટ્રેન કરવા માટે કરે છે. જો ફેસબુકના સેટિંગ્સમાં તમને તમારા ડેટાના ઉપયોગને મર્યાદિત કરવાનો કે ‘Opt-Out’ કરવાનો ઓપ્શન મળે, તો તેને તરત જ એક્ટિવ કરો. આનાથી તમારા ફોટાનો ઉપયોગ એઆઈ કંપનીઓ દ્વારા થવાનું જોખમ ઘટી જાય છે.

સાયબર એક્સપર્ટ્સની આ જરૂરી સલાહ હંમેશા યાદ રાખો

• બાળકોના ફોટા પોસ્ટ ન કરો: નિષ્ણાતો કડક સલાહ આપે છે કે બાળકોના ફોટા સોશિયલ મીડિયા પર સાર્વજનિક રીતે શેર કરવાનું સંપૂર્ણપણે ટાળો.

• હાઈ-ક્વોલિટી ક્લોઝ-અપથી બચો: એકદમ ક્લિયર અને ક્લોઝ-અપ (ચહેરાની ખૂબ નજીક) હોય તેવા ફોટા પોસ્ટ કરવાનું ટાળો. જરૂર પડ્યે તમે ફોટા પર હલકો વોટરમાર્ક અથવા ફિલ્ટર લગાવી શકો છો જેથી એઆઈ તેને સરળતાથી રીડ ન કરી શકે.

• અજાણી ફ્રેન્ડ રિકવેસ્ટ: કોઈ પણ એવી વ્યક્તિની ફ્રેન્ડ રિકવેસ્ટ સ્વીકારશો નહીં જેને તમે અસલ જીંદગીમાં ઓળખતા નથી. સાયબર અપરાધીઓ અવારનવાર ફેક આઈડી બનાવીને તમારા ફ્રેન્ડ સર્કલમાં ઘૂસે છે જેથી તમારા ફોટા સુધી પહોંચી શકે.

• રિવર્સ ઈમેજ સર્ચ: સમયસમય પર ગૂગલ રિવર્સ ઈમેજ સર્ચની મદદથી તમારા ખાસ ફોટાને ઈન્ટરનેટ પર સ્કેન કરતા રહો, જેથી એ ખબર પડી શકે કે ક્યાંય કોઈ તમારા ફોટાનો ખોટો ઉપયોગ તો નથી કરી રહ્યું ને.

જો શિકાર બની જાઓ, તો શું કરવું?

જો દુર્ભાગ્યે તમને ખબર પડે કે તમારા અથવા તમારા કોઈ પરિચિતના ફોટાનો ઉપયોગ કરીને કોઈ ફેક કે અશ્લીલ ડીપફેક વીડિયો બનાવવામાં આવ્યો છે, તો બિલકુલ ડરશો નહીં અને આ પગલાં ભરો:

1. પ્લેટફોર્મ પર રિપોર્ટ કરો: તરત જ તે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ (ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, એક્સ વગેરે) પર તે વીડિયો અને એકાઉન્ટની રિપોર્ટ કરો જેથી તેને વહેલી તકે હટાવી શકાય.

2. પુરાવા સુરક્ષિત રાખો: તે ફેક વીડિયોની લિંક, પોસ્ટ કરનારનું યુઝરનેમ અને સ્ક્રીનશોટ તરત જ તમારી પાસે સુરક્ષિત રાખી લો.

3. સાયબર સેલમાં ફરિયાદ: ભારત સરકારના સત્તાવાર સાયબર ક્રાઈમ પોર્ટલ (cybercrime.gov.in) પર જાઓ અને તમારી ફરિયાદ નોંધાવો. તમે તમારા નજીકના પોલીસ સ્ટેશનના સાયબર સેલમાં જઈને પણ લેખિત ફરિયાદ આપી શકો છો.

ટેક્નોલોજીના આ યુગમાં સતર્કતા એ જ સૌથી મોટો બચાવ છે. આજે જ તમારા સેટિંગ્સ બદલો અને સુરક્ષિત રહો!