દેશમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ ખરીદીના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર
વૈશ્વિક સ્તરે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા જતા આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ અને યુદ્ધની પરિસ્થિતિની સીધી અસર હવે ભારતીય બજાર અને સામાન્ય જનતાના ખિસ્સા પર દેખાવા લાગી છે. છેલ્લા એક જ મહિનામાં કાચા તેલના ભાવ ભડકે બળતા દેશમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં ચાર વખત તોતિંગ વધારો ઝીંકાયો છે. ઇંધણના આસમાને આંબતા ભાવો વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે તેલની સંગ્રહખોરી અને કાળાબજાર રોકવા માટે તાત્કાલિક અસરથી પેટ્રોલ-ડીઝલના વેચાણ અને ખરીદીના નિયમોમાં ઐતિહાસિક ફેરફારો કર્યા છે. આ નવા નિયમો સામાન્ય વાહનચાલકોથી લઈને મોટા ઉદ્યોગો સુધી કોને કેટલી અસર કરશે, તે સમજવું અત્યંત જરૂરી છે.
દેશભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના સપ્લાય તેમજ ખરીદીને લઈને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નોટિફિકેશન બહાર પાડવામાં આવ્યું છે. અમેરિકા અને ઈરાનની લડાઈના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલ એટલે કે કાચા તેલના પુરવઠા પર માઠી અસર પડી છે. ભારતમાં ઇંધણની અછત ન સર્જાય અને તેની સંગ્રહખોરી કરીને કાળાબજાર કરનારા તત્વો પર લગામ કસી શકાય, તે હેતુથી સરકારે ઇંધણ વિતરણ વ્યવસ્થાને નિયંત્રિત કરવા કડક કાયદાકીય પગલાં લીધા છે.
સામાન્ય વાહનચાલકો માટે કોઈ ચિંતા નથી
સૌથી પહેલો અને મોટો સવાલ એ છે કે શું દરરોજ ઑફિસ, ધંધા કે ખેતી માટે બાઇક અને કારમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ ભરાવતા સામાન્ય નાગરિકોને આનાથી કોઈ મુશ્કેલી પડશે? તો જવાબ છે ના. કેન્દ્ર સરકારના આ નવા આદેશની સામાન્ય જનતા પર કોઈ નકારાત્મક અસર નહીં પડે. સામાન્ય ગ્રાહકો હંમેશની જેમ પોતાના વાહનોની ટાંકીમાં ગમે તેટલું ઇંધણ ભરાવી શકશે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ જ છે કે પંપ પર સામાન્ય માણસને સરળતાથી ઇંધણ મળતું રહે અને કોઈ પણ પ્રકારની લાંબી લાઈનો કે અછતનો સામનો ન કરવો પડે.
જથ્થાબંધ ખરીદદારો પર કડક નિયંત્રણો અને ૨૦૦ લિટરની મર્યાદા
નવા નિયમોનો અસલી ફટકો ઔદ્યોગિક, વાણિજ્યિક અને સંસ્થાકીય ગ્રાહકોને પડશે, જેઓ મોટી ફેક્ટરીઓ, મોલ, કે મોટા કોમર્શિયલ સેટઅપ ચલાવે છે. હવે આવા મોટા વ્યાપારી ગ્રાહકો સામાન્ય પેટ્રોલ પંપ પરથી જથ્થાબંધ તેલ ખરીદી શકશે નહીં. તેમણે પોતાના માટે વિશેષ ‘ગ્રાહક પંપ’ (કન્ઝ્યુમર પંપ) પરથી જ ખરીદી કરવી પડશે. આ ઉપરાંત, સામાન્ય પેટ્રોલ પંપો હવે માત્ર વાહનની મૂળ ટાંકીમાં અથવા તો પેટ્રોલિયમ એન્ડ એક્સપ્લોઝિવ સેફ્ટી ઓર્ગેનાઈઝેશન (PESO) દ્વારા માન્ય કરાયેલા ખાસ કન્ટેનર એટલે કે ડબ્બાઓમાં જ ડીઝલ ભરી આપશે. સૌથી મહત્વનો નિયમ એ છે કે કોઈ પણ એક ગ્રાહક કે વાહનને એક દિવસમાં મહત્તમ ૨૦૦ લિટરથી વધુ ડીઝલ આપી શકાશે નહીં. આ મર્યાદા એવા મોટા ખરીદદારોને રોકવા માટે છે જેઓ પંપ પરથી સસ્તા ભાવે કટોકટીના સમયે હજારો લિટર તેલ ખરીદીને સંગ્રહ કરી લેતા હતા.
નિયમો તોડનારા સામે જેલની સજા અને જપ્તીની સત્તા
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પંપ પરથી ડીઝલ ખરીદીને તેને નફાખોરી માટે આગળ કોઈ ત્રીજી પાર્ટીને વેચવાની પરવાનગી બિલકુલ આપવામાં આવશે નહીં. તમામ તેલ કંપનીઓ અને પેટ્રોલ પંપ ડીલરોએ આ નિયમોનું ચુસ્તપણે પાલન કરાવવું પડશે. જો કોઈ આ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતા પકડાશે, તો તેની સામે આવશ્યક ચીજવસ્તુ અધિનિયમ ૧૯૫૫ (Essential Commodities Act) અને અન્ય કડક કાયદાઓ હેઠળ ગુનો નોંધીને જેલ ભેગા કરવામાં આવશે. આ નિયમોના અમલીકરણ અને દેખરેખ માટે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોના તમામ રાજપત્રિત (Gazetted) અધિકારીઓ, પોલીસ વિભાગના ડીએસપી (DSP) કે તેનાથી ઉપરના રેન્કના અધિકારીઓ તેમજ તેલ કંપનીઓના વેચાણ અધિકારીઓને મોટી સત્તા સોંપવામાં આવી છે. આ અધિકારીઓ શંકાસ્પદ સ્થળોએ ગમે ત્યારે સર્ચ ઓપરેશન કરીને ગેરકાયદેસર ઇંધણ જપ્ત કરી શકશે. સરકારે તમામ રાજ્યોને કાળાબજાર અને સંગ્રહખોરી સામે ઝીરો ટોલરન્સ નીતિ અપનાવવાની કડક તાકીદ કરી છે.
