વિદેશી રોકાણકારોની ભારતમાં ધૂમ એન્ટ્રી: જૂન મહિનામાં જ તોડ્યા તમામ રેકોર્ડ!
ભારતીય નાણાકીય બજાર માટે જૂન મહિનો એક નવી આશા અને ઉર્જા લઈને આવ્યો છે. છેલ્લા એક વર્ષથી વધુ સમયથી ભારતીય બોન્ડ માર્કેટથી અંતર જાળવી રાખનાર વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) હવે ફરી એકવાર ભારતીય બજાર તરફ આકર્ષાયા છે. જૂનના પ્રથમ પાંચ જ દિવસોમાં વિદેશી રોકાણકારોએ આશરે 1.84 અબજ ડોલર (જે લગભગ રૂ. 15,300 કરોડ જેટલી મોટી રકમ થાય છે) નું રોકાણ કરીને બજારમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. છેલ્લા 16 મહિનામાં કોઈ પણ એક મહિના દરમિયાન થયેલો આ સૌથી મોટો મૂડી પ્રવાહ છે.
શું આ માત્ર શરૂઆત છે? 16 મહિનાનો રેકોર્ડ તૂટ્યો
આ આંકડાઓ માત્ર એક અહેવાલ નથી, પરંતુ ભારતીય અર્થવ્યવસ્થામાં ફરી રહેલા વિશ્વાસનું પ્રતીક છે. જો આપણે પાછલા આંકડાઓ પર નજર કરીએ, તો માર્ચ 2025 પછી આટલો મોટો પ્રવાહ જોવા મળ્યો હતો, જ્યારે રોકાણકારોએ 3.69 અબજ ડોલરના બોન્ડ ખરીદ્યા હતા.
પરિસ્થિતિની ગંભીરતા સમજવા માટે આ સરખામણી પૂરતી છે: સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ 2025-26 (FY26) દરમિયાન કુલ FII ડેટ ખરીદી માંડ 2.07 અબજ ડોલર હતી. વળી, નવા નાણાકીય વર્ષ (FY27) ની શરૂઆત ખૂબ જ ધીમી રહી હતી, જ્યાં એપ્રિલ અને મે મહિનામાં મળીને માત્ર 130 મિલિયન ડોલરનું જ રોકાણ આવ્યું હતું. પરંતુ જૂનનો આ આંકડો દર્શાવે છે કે રોકાણકારોનું માનસ હવે બદલાઈ ગયું છે.
ટેક્સ મુક્તિ: સરકારનો માસ્ટરસ્ટ્રોક
આ અચાનક આવેલા બદલાવ પાછળનું મુખ્ય કારણ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા 6 જૂનના રોજ લેવામાં આવેલો એક ક્રાંતિકારી નીતિગત નિર્ણય છે. સરકારે વિદેશી મૂડીને આકર્ષવા અને ભારતીય રૂપિયાને વૈશ્વિક સ્તરે મજબૂત કરવા માટે ટેક્સના જટિલ નિયમોમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે.
અગાઉ, વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય બોન્ડમાં રોકાણ કરવા માટે ભારે ટેક્સ ચૂકવવો પડતો હતો:
-
લોંગ-ટર્મ કેપિટલ ગેન્સ ટેક્સ: 12.5%
-
શોર્ટ-ટર્મ કેપિટલ ગેન્સ ટેક્સ: 30%
-
વિદહોલ્ડિંગ ટેક્સ: આશરે 20%
સરકારે આ તમામ ટેક્સને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરી દીધા છે. આ નિર્ણયનો સીધો અર્થ એ છે કે હવે વિદેશી રોકાણકારો માટે ભારતીય બોન્ડમાં રોકાણ કરવું ઘણું સસ્તું અને નફાકારક બની ગયું છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે માત્ર ટેક્સ નાબૂદ કરવાના આ એક જ નિર્ણયથી આગામી બે વર્ષમાં 45 થી 50 અબજ ડોલરનું વિદેશી રોકાણ ભારત આવી શકે છે.
અર્થવ્યવસ્થા માટે શા માટે આટલું મહત્વનું છે?
ભારત માટે આ પગલું ખૂબ જ સમયસરનું છે. વર્ષ 2026-27 દરમિયાન દેશ માટે અંદાજિત 60 અબજ ડોલરનું પેમેન્ટ બેલેન્સ ડેફિસિટ (ચુકવણી સંતુલન ખાધ) રહેવાની શક્યતા છે. આટલી મોટી ખાધને સરભર કરવામાં વિદેશી રોકાણનો આ પ્રવાહ એક મજબૂત કવચ તરીકે કામ કરશે.
આ સાથે જ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) પણ સરકારના આ પગલાને ટેકો આપી રહી છે. RBI એ ‘ફુલી એક્સેસિબલ રૂટ’ (FAR) હેઠળ પાત્ર સરકારી સિક્યોરિટીઝના દાયરામાં વધારો કર્યો છે. આનો અર્થ એ થયો કે હવે વિદેશી રોકાણકારો વધુ સરળતાથી અને વધુ વિવિધ વિકલ્પોમાં રોકાણ કરી શકશે.
ભવિષ્યની તકો અને પડકારો
જ્યારે રોકાણકારોનો પ્રવાહ વધે છે, ત્યારે સામાન્ય રીતે સ્થાનિક બજારોમાં તરલતા વધે છે અને વ્યાજ દરો પર પણ સકારાત્મક અસર પડે છે. જોકે, પડકારો હજુ પણ છે. વૈશ્વિક ભૌગોલિક-રાજકીય સ્થિતિ અને અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વના વ્યાજ દર અંગેના નિર્ણયો હંમેશા ભારતીય બજાર પર અસર કરે છે.
પરંતુ એક વાત ચોક્કસ છે કે ટેક્સના નિયમો સરળ બનવાથી ભારતીય બોન્ડ માર્કેટ હવે વૈશ્વિક સ્તરે એક આકર્ષક ડેસ્ટિનેશન બની ગયું છે. લાંબા ગાળે આ નિર્ણય ભારતના ફોરેક્સ રિઝર્વને મજબૂત કરશે અને કરન્સી માર્કેટમાં પણ સ્થિરતા લાવશે.
