‘ઈરાન ખતમ થઈ ચૂક્યું છે, એક પૈસો પણ નહીં મળે!’: તેહરાન સાથેની ડીલ પર ટ્રમ્પનો મોટો અને આકરો દાવો
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના તાજેતરના રાજદ્વારી ઘટનાક્રમે વિશ્વના રાજકારણમાં ગરમાવો લાવી દીધો છે. એક તરફ જ્યાં શાંતિ વાર્તાના સમાચાર ચર્ચામાં છે, ત્યાં બીજી તરફ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને લઈને અત્યંત કડક વલણ અપનાવ્યું છે. ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર કરેલી અનેક પોસ્ટમાં ઈરાન પર પ્રહારો કરતા કહ્યું છે કે, “ઈરાન હવે ખતમ થઈ ચૂક્યું છે અને તેને અમેરિકા તરફથી એક પણ પૈસો (સેન્ટ) મદદરૂપ સ્વરૂપે મળશે નહીં.”
ઈરાનની સૈન્ય તાકાત અંગે ટ્રમ્પનો દાવો
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે હાલના સંઘર્ષોએ ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતાઓને સંપૂર્ણપણે તોડી નાખી છે. તેમણે ખૂબ જ આક્રમક રીતે લખ્યું છે કે, “આ યુદ્ધે ઈરાનને અત્યંત નબળું પાડી દીધું છે. આજે તેમની પાસે ન તો અસરકારક એરફોર્સ છે, ન તો નેવી, ન તો કોઈ મજબૂત એન્ટી-એરક્રાફ્ટ સિસ્ટમ કે રડાર. ટૂંકમાં, તેમની સૈન્ય તાકાત લગભગ શૂન્ય થઈ ગઈ છે.”
ટ્રમ્પનું માનવું છે કે ઈરાનની આ નબળી સ્થિતિને કારણે જ તેહરાન હવે અમેરિકા સાથે વાતચીત કરવા માટે મજબૂર બન્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ પહેલ અમેરિકા દ્વારા નહીં, પરંતુ ઈરાન દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જે તેમની હતાશા દર્શાવે છે.
ડેમોક્રેટ્સ પર નિશાન અને રાજકીય કટાક્ષ
ટ્રમ્પે પોતાના રાજકીય વિરોધીઓ, એટલે કે ડેમોક્રેટ્સની પણ આકરી ટીકા કરી છે. તેમણે તે લોકોના મંતવ્યો પર કટાક્ષ કર્યો જેઓ માને છે કે ઈરાન ચાર મહિના પહેલાની સરખામણીએ આજે વધુ મજબૂત સ્થિતિમાં છે. ટ્રમ્પે લખ્યું, “ડેમોક્રેટ્સ કેવી રીતે આટલી બેવકૂફીભરી વાતો કરી શકે છે? તેઓ માને છે કે ઈરાન વધુ સારું છે, જે સાવ ખોટું છે.” ટ્રમ્પ આ નિવેદન દ્વારા એ સાબિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે કે તેમની સરકારની કઠોર નીતિઓએ જ ઈરાનને ઘૂંટણિયે લાવી દીધું છે.
14-પોઈન્ટ સમજૂતી અને 60 દિવસનો ‘ગેમ પ્લાન’
આ નિવેદનોની પૃષ્ઠભૂમિમાં એક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાક્રમ જોડાયેલો છે. ટ્રમ્પ અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશકિયન વચ્ચે એક 14-મુદ્દાના ‘મેમોરેન્ડમ ઓફ અન્ડરસ્ટેન્ડિંગ’ (MoU) પર ઈલેક્ટ્રોનિકલી હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. આ કરારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય 28 ફેબ્રુઆરીથી ચાલી રહેલા અમેરિકા, ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષને કાયમી ધોરણે સમાપ્ત કરવાનો છે.
સમજૂતીની મુખ્ય શરતો મુજબ:
60 દિવસની વાટાઘાટો: બંને દેશો આગામી 60 દિવસ સુધી વાર્તા કરશે, જેને જરૂર પડ્યે લંબાવી શકાય છે.
પરમાણુ કાર્યક્રમ: આ સમયગાળામાં ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને તેના પર લાદવામાં આવેલા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો અંગે અંતિમ સમજૂતી કરવાનો પ્રયાસ થશે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ: સમજૂતી મુજબ, ઈરાન વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ ને તાત્કાલિક ફરીથી ખોલશે, જેના બદલામાં અમેરિકા પોતાની નેવલ નાકાબંધી હટાવી લેશે.
પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફે આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં મધ્યસ્થી તરીકે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.
આર્થિક રાહત પર ટ્રમ્પનું સખત વલણ
જોકે, કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા છે, છતાં ટ્રમ્પે આર્થિક મુદ્દે કોઈ પણ પ્રકારની છૂટછાટ આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે. તેમણે કહ્યું કે, “અમે 60 દિવસ સુધી રમત રમીશું, પણ ઈરાનને કોઈ આર્થિક રાહત કે પૈસા નહીં મળે. એક પૈસો પણ નહીં!” આ નિવેદન એ વાત સ્પષ્ટ કરે છે કે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ઈરાન પરનું દબાણ ઓછું કરવાના મૂડમાં નથી. તેઓ ઈરાનને એ સંદેશ આપવા માંગે છે કે કોઈ પણ અંતિમ સમજૂતી સુધી પહોંચવા માટે ઈરાને તેમના તમામ નિયમોનું પાલન કરવું પડશે.
