ભારત-અમેરિકા વચ્ચે વેપાર કરારના આરે જ ટ્રમ્પના નિવેદનથી રાજકીય ગરમાવો, પુસ્તકમાં ખુલાસો
આજે ૨૪ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ અને વ્યાપારિક સંબંધોમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હંમેશા પોતાના આક્રમક અને ચોંકાવનારા નિવેદનો માટે જાણીતા રહ્યા છે. તાજેતરમાં જૂન મહિનામાં પ્રકાશિત થયેલા એક સનસનાટીભર્યા પુસ્તક “રેજીમ ચેન્જ” (Regime Change) એ વ્હાઇટ હાઉસની અંદરની બંધ બારણે થતી ચર્ચાઓને સપાટી પર લાવી દીધી છે. વરિષ્ઠ પત્રકારો મેગી હેબરમેન અને જોનાથન સ્વાન દ્વારા લિખિત આ પુસ્તકમાં ખુલાસો થયો છે કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારતીય ટેરિફ (આયાત જકાત) ના મુદ્દે પોતાની જ સરકારના સત્તાવાર અને પ્રમાણિત આંકડાઓને જાહેરમાં ‘બકવાસ’ કહીને ફગાવી દીધા હતા અને પોતાના વ્યક્તિગત અંદાજો પર જ અડી રહ્યા હતા.
વાણિજ્ય સચિવ અને રાષ્ટ્રપતિ વચ્ચે ઉગ્ર ચર્ચા
આ ઘટના ગયા વર્ષે માર્ચ મહિનાની છે, જ્યારે વ્હાઇટ હાઉસના ઓવલ ઓફિસમાં વિવિધ દેશો સાથેના વેપાર અવરોધો અને પારસ્પરિક ટેરિફ (Reciprocal Tariffs) લાદવા અંગે એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક ચાલી રહી હતી. આ બેઠક દરમિયાન ટ્રમ્પે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે અમેરિકાથી ભારત જતા માલસામાન પર ભારત સરકાર ખૂબ જ ઊંચો ટેક્સ વસૂલે છે. જ્યારે ત્યાં હાજર અમેરિકાના વાણિજ્ય સચિવ હોવર્ડ લુટનિકે રાષ્ટ્રપતિના આ વિધાન સામે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ (USTR) ની ઓફિસ દ્વારા તૈયાર કરાયેલા સત્તાવાર અને કાનૂની આંકડા રજૂ કર્યા, ત્યારે ટ્રમ્પે તેની સદંતર અવગણના કરી હતી. લુટનિકે સ્પષ્ટતા કરી કે આ ડેટા આપણી પોતાની જ સરકારનો અધિકૃત અહેવાલ છે, પરંતુ ટ્રમ્પે આ આંકડાઓને સ્વીકારવાનો સાફ ઇનકાર કરી દીધો હતો.
ભારત પર ૧૭૫ ટકા ટેરિફનો દાવો
પુસ્તકના જણાવ્યા અનુસાર, વાણિજ્ય સચિવ લુટનિકની તાર્કિક દલીલોને ફગાવતા ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ સરકારી ફાઇલો કરતાં સાવ જુદી છે. તેમણે દાવો કર્યો કે ભારત અમેરિકન ઉત્પાદનો પર ૧૭૫ ટકા જેટલો આકરો ટેરિફ લાદી રહ્યું છે, જે અમેરિકી કંપનીઓ માટે અન્યાયકર્તા છે. ટ્રમ્પ તે સમયે અન્ય દેશો સામે પણ સમાન ટેરિફ લાદવાના પ્રચંડ ઝનૂનમાં હતા, જેથી તેઓ પોતાની જ એજન્સીઓના વાસ્તવિક આંકડા જોવા તૈયાર નહોતા. પોતાની વાતને સાચી સાબિત કરવા માટે ટ્રમ્પે બેઠકમાં હાજર ગુગલના એક ઉચ્ચ સહયોગી અને પોતાના નજીકના સલાહકારને આ બાબતે તત્કાલ સર્ચ કરવા અને વિગતો મેળવવા માટે પણ કહ્યું હતું.
વ્યૂહાત્મક કરાર પર અસર પડવાની આશંકા
વ્હાઇટ હાઉસની અંદરની આ તકરાર એવા સમયે બહાર આવી છે જ્યારે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે એક દ્વિપક્ષીય મોટો વેપાર કરાર (Trade Deal) અંતિમ તબક્કામાં છે. બંને દેશોના ટોચના રાજદ્વારીઓ વ્યાપારિક સંબંધોને વધુ સરળ બનાવવા માટે રાત-દિવસ વાટાઘાટો કરી રહ્યા છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રનું પોતાની જ ઇન્ટેલિજન્સ અને ટ્રેડ બોડીઝના ડેટા પ્રત્યેનું આવું અવિશ્વાસુ વલણ ભવિષ્યના આંતરરાષ્ટ્રીય કરારોની વિશ્વસનીયતા પર સવાલો ઊભા કરી શકે છે. આ પુસ્તકે અમેરિકી વહીવટીતંત્રમાં રાષ્ટ્રપતિ અને અમલદારો વચ્ચેના આંતરિક મતભેદોને પણ સાર્વજનિક કરી દીધા છે.
