તમારા પરિવારમાં કોઈને ટાઇપ-૧ ડાયાબિટીસ છે? તો આ નવી દવા વિશે જાણવું તમારા માટે ખૂબ જરૂરી છે!
ટાઇપ 1 ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે એક અત્યંત રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. યુકેની નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ (NHS) એ ‘ટેપ્લીઝુમાબ’ (Teplizumab) નામની દવાને મંજૂરી આપી છે, જે વિશ્વની પ્રથમ એવી ઇમ્યુનોથેરાપી છે જે ટાઇપ 1 ડાયાબિટીસના મૂળ કારણ પર હુમલો કરે છે અને રોગને ફેલાતો અટકાવે છે. આ દવા ઇંગ્લેન્ડ અને વેલ્સમાં ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે, જે લાખો લોકો માટે આશાનું કિરણ બની છે.
આ દવાની ખાસિયત શું છે?
ફ્રેન્ચ ફાર્માસ્યુટિકલ કંપની ‘સનોફી’ દ્વારા ઉત્પાદિત ટેપ્લીઝુમાબ (જે ‘ટ્ઝિલ્ડ’ બ્રાન્ડ નામથી પણ ઓળખાય છે) ડાયાબિટીસના દર્દીઓને ત્રણ વર્ષ સુધી બીમારીની ગંભીર અસરોથી બચાવી શકે છે. નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર હેલ્થ એન્ડ કેર એક્સેલન્સ (NICE) ના અભ્યાસ મુજબ, આ દવા ડાયાબિટીસના લક્ષણોને લગભગ ત્રણ વર્ષ જેટલા લાંબા સમય માટે પાછળ ધકેલી શકે છે.
NICE ના મેડિસિન ઇવેલ્યુએશન ડાયરેક્ટર હેલેન નાઈટના જણાવ્યા અનુસાર, “આ એક અત્યંત રોમાંચક ઉપલબ્ધિ છે. પ્રથમ વખત આપણી પાસે એવી સારવાર છે જે લોકોને ડાયાબિટીસના સંપૂર્ણ લક્ષણો શરૂ થાય તે પહેલાં અમૂલ્ય સમય આપે છે.”
કોને મળી શકે છે આ સારવાર?
ટેપ્લીઝુમાબ દરેક વ્યક્તિ માટે નથી. આ દવા મુખ્યત્વે નીચે મુજબના લોકો માટે છે:
-
૮ વર્ષથી વધુ ઉંમરના બાળકો અને પુખ્ત વયના લોકો.
-
જેમને ‘સ્ટેજ 2’ ટાઇપ 1 ડાયાબિટીસ હોવાનું નિદાન થયું હોય.
સ્ટેજ અને નિદાન: ટાઇપ 1 ડાયાબિટીસના બે શરૂઆતના તબક્કા હોય છે. સ્ટેજ 1 માં કોઈ લક્ષણો હોતા નથી, પરંતુ લોહીના પરીક્ષણમાં જણાય છે કે રોગપ્રતિકારક શક્તિ સ્વાદુપિંડ (pancreas) ના ઇન્સ્યુલિન બનાવતા કોષો પર હુમલો કરી રહી છે. સ્ટેજ 2 માં આ પ્રક્રિયા વધુ આગળ વધે છે, બ્લડ સુગર લેવલમાં થોડા ફેરફાર દેખાય છે, પરંતુ હજુ પણ કોઈ ગંભીર લક્ષણો જણાતા નથી.
કારણ કે સ્ટેજ 2 માં કોઈ ખાસ લક્ષણો દેખાતા નથી, તેથી લોકો આ દવાની જાણકારી ELSA અને T1DRA જેવા રિસર્ચ અભ્યાસો દ્વારા મેળવી શકે છે. ઉપરાંત, જો પરિવારમાં કોઈને ટાઇપ 1 ડાયાબિટીસ હોય, તો તેવા વ્યક્તિઓએ ખાસ તપાસ કરાવવી જરૂરી છે. NICE ના અંદાજ મુજબ, શરૂઆતના વર્ષમાં આશરે 1,100 લોકો આ સારવાર માટે પાત્ર હોઈ શકે છે.
આ દવા કેવી રીતે કામ કરે છે?
આપણા શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ભૂલથી સ્વાદુપિંડના કોષોને દુશ્મન સમજીને નુકસાન પહોંચાડે છે. ટેપ્લીઝુમાબ દવા આ પ્રક્રિયામાં હસ્તક્ષેપ કરે છે. તે રોગપ્રતિકારક કોષો પર રહેલા CD3 નામના પ્રોટીન સાથે જોડાઈ જાય છે અને તેને ઇન્સ્યુલિન બનાવતા કોષો પર હુમલો કરતા રોકે છે. આ રીતે, તે સ્વાદુપિંડને થતા નુકસાનને ધીમું પાડે છે અને ડાયાબિટીસના લક્ષણોને વર્ષો સુધી અટકાવી શકે છે.
સારવાર કેવી રીતે આપવામાં આવે છે?
ટેપ્લીઝુમાબની સારવાર એક ચોક્કસ પદ્ધતિથી કરવામાં આવે છે:
-
ડ્રિપ દ્વારા: દર્દીને 14 દિવસ સુધી સતત દરરોજ એકવાર ડ્રિપ (IV infusion) દ્વારા દવા આપવામાં આવે છે.
-
સમય: દરેક ઇન્ફ્યુઝન ઓછામાં ઓછા 30 મિનિટનો સમય લે છે.
-
કોર્સ: આ આખી સારવારનો માત્ર એક જ કોર્સ લેવાનો હોય છે.
નોંધપાત્ર છે કે આ સારવાર દરમિયાન દર્દીએ 14 દિવસ સુધી દરરોજ હોસ્પિટલ જવું પડે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે દરરોજ હોસ્પિટલની મુસાફરી કરવી કેટલાક દર્દીઓ માટે મુશ્કેલ હોઈ શકે છે, પરંતુ રોગને વર્ષો સુધી રોકવાની ક્ષમતા જોતાં આ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
