મધ્ય પૂર્વમાં મહાયુદ્ધના ભણકારા: હોર્મુઝમાં જહાજ પર હુમલા બાદ અમેરિકાનો ઈરાન પર પ્રચંડ પલટવાર
મધ્ય પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) માં લાંબા સમયથી પ્રવર્તતો તણાવ હવે સત્તાવાર રીતે તેના ઉકળતા બિંદુએ પહોંચી ગયો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) માં એક આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારી જહાજ પર થયેલા ઘાતક ડ્રોન હુમલાના ચોંકાવનારા અહેવાલ બાદ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઑફ અમેરિકાએ ઈરાન વિરુદ્ધ એક અત્યંત મોટી અને આક્રમક લશ્કરી કાર્યવાહી શરૂ કરી દીધી છે. અમેરિકી સૈન્યની સર્વોચ્ચ પાંખ યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) એ સત્તાવાર દાવો કર્યો છે કે તેમણે ઈરાનની અંદર આવેલા અનેક મહત્વના લશ્કરી ઠેકાણાઓ પર શ્રેણીબદ્ધ હવાઈ હુમલા કર્યા છે. અમેરિકાનું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે આ વિનાશક કાર્યવાહી આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં વાણિજ્યિક જહાજ પર થયેલા કાયરતાપૂર્ણ હુમલાના સીધા જવાબમાં કરવામાં આવી છે.
સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X (ટ્વિટર) પર જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર નિવેદનમાં, સેન્ટકોમે જણાવ્યું હતું કે ૨૬ જૂનના રોજ અમેરિકી વાયુસેના અને નૌસેનાના દળોએ ઈરાન સામે બદલો લેવા માટે આ ઓપરેશન પાર પાડ્યું હતું. આ લશ્કરી કાર્યવાહી ૨૫ જૂને ઓમાનના દરિયાકાંઠે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી શાંતિપૂર્ણ રીતે પસાર થઈ રહેલા એક મોટા વેપારી જહાજને નિશાન બનાવીને કરવામાં આવેલા ડ્રોન હુમલાના પ્રતિરોધ રૂપે કરવામાં આવી છે.
— U.S. Central Command (@CENTCOM) June 26, 2026
ઈરાનની મિસાઈલ, ડ્રોન બેઝ અને રડાર સાઇટ્સ તબાહ
યુએસ સૈન્યના અહેવાલો અનુસાર, અમેરિકી ફાઇટર જેટ્સે ઈરાનની સરહદની અંદર ઘૂસીને તેના અત્યંત આધુનિક મિસાઇલ અને આત્મઘાતી ડ્રોન (કમિકાઝે ડ્રોન) ના સ્ટોરેજ ડેપો તેમજ દરિયાકાંઠાની રડાર સિસ્ટમ્સ પર બોમ્બમારો કર્યો છે. અમેરિકાના જણાવ્યા મુજબ, સિંગાપોરનો ધ્વજ ધરાવતા કન્ટેનર કાર્ગો જહાજ ‘એમ/વી એવર લવલી’ (M/V Ever Lovely) પર એકપક્ષીય રીતે ડ્રોન દ્વારા હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. સેન્ટકોમે સખત શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે આ વાણિજ્યિક જહાજ તદ્દન નિર્દોષ હતું અને તેના પર ઈરાની દળો દ્વારા કરવામાં આવેલો હુમલો સંપૂર્ણપણે ગેરવાજબી હોવાની સાથે-સાથે બંને દેશો વચ્ચે થયેલા યુદ્ધવિરામ કરારનું ખુલ્લું અને ગંભીર ઉલ્લંઘન છે.
આ ભયાનક લશ્કરી સંગ્રામ વચ્ચે, સેન્ટકોમે વૈશ્વિક સમુદાયને ખાતરી આપી છે કે યુએસ સૈન્ય હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જેવા વ્યૂહાત્મક સમુદ્રી માર્ગોમાંથી પસાર થતા તમામ વાણિજ્યિક જહાજોને સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડવાનું ચાલુ રાખશે. અમેરિકાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે તેના ઘાતક દળો હાલમાં સંપૂર્ણ રીતે સતર્ક (હાઈ એલર્ટ) છે અને ઈરાન સાથે અગાઉ થયેલા શાંતિ કરારનું કડક પાલન સુનિશ્ચિત કરવા માટે જ આ ક્ષેત્રમાં તૈનાત છે. બીજી તરફ, બ્રિટિશ સૈન્ય અને યુનાઇટેડ કિંગડમ મેરીટાઇમ ટ્રેડ ઓપરેશન્સ સેન્ટરે પણ ઓમાનના દરિયાકાંઠે કન્ટેનર જહાજ પર થયેલા આ મોટા હુમલાની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી છે, જોકે રાહતની વાત એ છે કે આ હુમલામાં કોઈ જાનહાનિ નોંધાઈ નથી.
સમુદ્રી વ્યાપાર ઠપ: ૫૦૦ જહાજો પર્સિયન ગલ્ફમાં ફસાયા
આ સૈન્ય અથડામણની વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને સમુદ્રી વ્યાપાર પર બહુ માઠી અસર પડી છે. ઇન્ટરનેશનલ મેરીટાઇમ ઓર્ગેનાઇઝેશન (IMO) એ પર્સિયન ગલ્ફ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની આસપાસ ફસાયેલા અન્ય વ્યાપારી જહાજોને સુરક્ષિત સ્થાને ખસેડવાનું (ઇવેક્યુએશન) કામચલાઉ ધોરણે સ્થગિત કરી દીધું છે. સંગઠને સ્પષ્ટતા કરી છે કે જ્યાં સુધી સમગ્ર દરિયાઈ વિસ્તારની સલામતીની સંપૂર્ણ ખાતરી ન મળે ત્યાં સુધી આ પ્રક્રિયા ફરી શરૂ કરવામાં આવશે નહીં. IMO ના સેક્રેટરી-જનરલ આર્સેનિયો ડોમિંગ્યુઝના જણાવ્યા અનુસાર, તાજેતરના દિવસોમાં ભારે જોખમ વચ્ચે આશરે ૧૧૫ જહાજો આ સમુદ્રધૂની છોડીને નીકળી શક્યા છે, જ્યારે આશરે ૫૦૦ જેટલા વિશાળ માલવાહક જહાજો હજુ પણ આ સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારમાં ફસાયેલા હોવાથી વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ જવાનો મોટો ભય પેદા થયો છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની કડક પ્રતિક્રિયા
આ ભયાનક હુમલા બાદ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનની આ હરકતને સખત શબ્દોમાં વખોડી કાઢી છે. તેમણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં કાર્ગો જહાજ પરના આ હુમલાને યુદ્ધવિરામ કરારનું એક અતિ “મૂર્ખતાપૂર્ણ ઉલ્લંઘન” ગણાવ્યું હતું. ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ (Truth Social) પર લખ્યું હતું કે, ઈરાન દ્વારા જહાજ પર ફાયર કરવામાં આવેલા કુલ ચાર ડ્રોનમાંથી એક ડ્રોન જહાજના નીચેના ભાગ (હલ) ને નુકસાન પહોંચાડવામાં સફળ રહ્યું હતું, તેમ છતાં જહાજે હિંમતપૂર્વક પોતાની મુસાફરી ચાલુ રાખી હતી. તેમણે ગર્વભેર ઉમેર્યું કે અમેરિકી સેનાના એર ડિફેન્સ સિસ્ટમે હવામાં જ બાકીના ત્રણેય આત્મઘાતી ડ્રોનને સફળતાપૂર્વક તોડી પાડ્યા હતા. આ જવાબી હુમલા બાદ હવે ઈરાન આગામી દિવસોમાં કેવો પલટવાર કરે છે તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર ટકેલી છે.
