સિંધુ જળ સંધિ પર ભારતનું કડક વલણ કાયમ: પાકિસ્તાની મીડિયા અને નિષ્ણાતોએ સંધિને ગણાવી દેશની ‘જીવન રેખા’; લશ્કરી સંઘર્ષની ભીતિ દર્શાવી
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધોમાં વણસેલી સ્થિતિ હવે એક અત્યંત નાજુક અને ગંભીર વળાંક પર પહોંચી ગઈ છે. તાજેતરના મહિનાઓમાં બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલા તમામ વિવાદોમાં ૧૯૬૦ ની સિંધુ જળ સંધિ (Indus Waters Treaty – IWT) મોખરે આવી ગઈ છે. ગયા વર્ષે એપ્રિલ મહિનામાં જમ્મુ-કાશ્મીરના પહેલગામ ખાતે થયેલા કાયરતાપૂર્ણ આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતે પાકિસ્તાન સામે સખત રાજનાયિક પ્રહાર કરતા છ દાયકા જૂની આ જળ સંધિને સ્થગિત (Suspend) કરી દીધી હતી. ભારત તરફથી લેવાયેલા આ આકરા અને ઐતિહાસિક નિર્ણયથી પાકિસ્તાન ભારે ગુસ્સામાં છે અને તેના નેતાઓ તથા લશ્કરી વડા આસિમ મુનીર સતત ભારતને યુદ્ધની ધમકીઓ આપી રહ્યા છે.
પરંતુ બીજી તરફ, ભારતે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે જ્યાં સુધી પાકિસ્તાન આતંકવાદને પ્રોત્સાહન આપવાનું બંધ નહીં કરે, ત્યાં સુધી આ મુદ્દે ભારત પોતાના નિર્ણય પર અડગ રહેશે. ભારતના આ મક્કમ વલણ બાદ હવે પાકિસ્તાનની અંદર જ ફફડાટ અને હતાશાનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. પાકિસ્તાનના સૌથી અગ્રણી અને પ્રતિષ્ઠિત અખબાર ‘ડાઉન’ (Dawn) એ પોતાના તાજેતરના સંપાદકીયમાં આ ગંભીર પરિસ્થિતિ પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
પાકિસ્તાન માટે ‘લાઈફલાઈન’ સમાન છે સિંધુ નદીનું પાણી
પાકિસ્તાની જળ નિષ્ણાતો અને વિશ્લેષકો હવે ખુલ્લેઆમ સ્વીકારી રહ્યા છે કે સિંધુ અને તેની સહાયક નદીઓનું પાણી પાકિસ્તાનના કૃષિ ક્ષેત્ર, પીવાના પાણી અને સમગ્ર અર્થતંત્ર માટે ‘જીવન રેખા’ (Lifeline) સમાન છે. જો આ પાણીનો પ્રવાહ રોકાઈ જાય કે તેમાં મોટો કાપ મુકાય, તો પાકિસ્તાનમાં ભયાનક દુષ્કાળ અને આર્થિક તબાહી સર્જાઈ શકે છે.
ડાઉન અખબારે પોતાના અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે કાશ્મીર વિવાદની સાથે સાથે ભારત દ્વારા સિંધુ જળ સંધિને મોકૂફ રાખવી એ દક્ષિણ એશિયાઈ ઉપખંડમાં બે અણુશક્તિ ધરાવતા દેશો વચ્ચે તણાવનું સૌથી મોટું અને ખતરનાક કારણ બની ગયું છે. પાકિસ્તાની નેતાઓ આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર સતત એવી દલીલો કરી રહ્યા છે કે ભારતનું આ આક્રમક અને સખત વલણ વૈશ્વિક સ્તરે ખોટી મિસાલ કાયમ કરી રહ્યું છે, જે ભવિષ્યમાં મોટા પ્રાદેશિક સંઘર્ષનો પાયો નાખી શકે છે.
પોકળ ધમકીઓ વાસ્તવિક યુદ્ધમાં ફેરવાવાની ભીતિ
પાકિસ્તાનના સેના પ્રમુખ આસિમ મુનીર અને ત્યાંના વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા ભારત સામે કરવામાં આવી રહેલી ધમકીભરી નિવેદનબાજી પર ટિપ્પણી કરતા પાકિસ્તાની નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે માત્ર રાજકીય રોટલા શેકવા માટે કરવામાં આવતી આવી ધમકીઓ બૂમરેંગ સાબિત થઈ શકે છે. જો આ મુદ્દાનો રાજનાયિક ઉકેલ નહીં આવે, તો આ નિવેદનબાજી અને સૈન્ય ઉશ્કેરણી આખરે વાસ્તવિક લશ્કરી સંઘર્ષ (Military Conflict) માં પરિણમી શકે છે.
ભારતના સ્પષ્ટ અને દ્રઢ રાજનાયિક સંદેશ બાદ પાકિસ્તાન હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાય સમક્ષ ગુહાલ લગાવી રહ્યું છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે આતંકવાદ અને વાટાઘાટો સાથે ન ચાલી શકે તેવા ભારતના સ્પષ્ટ વલણે પાકિસ્તાનની તમામ ચાલબાજીઓને નિષ્ફળ બનાવી દીધી છે. દક્ષિણ એશિયામાં સર્જાયેલી આ અભૂતપૂર્વ સ્થિતિ પર હવે આખા વિશ્વની નજર ટકેલી છે.
