8th Pay Commission: ફિટમેન્ટ ફેક્ટર પર સરકારનો શું છે ગેમપ્લાન? જાણો કર્મચારીઓના પગારમાં કેટલો થશે મોટો વધારો
દેશભરના લાખો કેન્દ્રીય અને રાજ્ય સરકારના કર્મચારીઓ તેમજ પેન્શનરો જેની વર્ષોથી આતુરતાપૂર્વક રાહ જોઈ રહ્યા છે, તે 8મા પગાર પંચ (8th Pay Commission) ને લઈને હવે સરકારી ગલિયારાઓમાં ચર્ચાઓ ખૂબ જ વેગ પકડી રહી છે. દેશના કર્મચારી આલમમાં આશા અને ઉત્સાહનો માહોલ છે, કારણ કે પગાર પંચની ઉચ્ચ સ્તરીય ટીમ હાલમાં વિવિધ રાજ્યોની સત્તાવાર મુલાકાતો લઈ રહી છે. આ ટીમ અલગ-અલગ કર્મચારી સંગઠનો, અગ્રણી રેલ્વે યુનિયનો અને વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીઓ સાથે રૂબરૂ બેઠકો કરીને તેમની માંગણીઓ અને ભલામણોની ઝીણવટભરી સમીક્ષા કરી રહી છે.
જોકે, સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે કર્મચારીઓના પગારની દિશા નક્કી કરનારા ‘ફિટમેન્ટ ફેક્ટર’ (Fitment Factor) પર આખરે કમિશન અને કેન્દ્ર સરકારનું વલણ શું રહેશે? જોકે હજુ સુધી આ અંગે કોઈ સત્તાવાર કે આખરી જાહેરાત કરવામાં આવી નથી, પરંતુ સૂત્રો અને પ્રારંભિક ચર્ચાઓ પરથી સંકેત મળી રહ્યા છે કે સરકારી તિજોરી પર પડનારા અતિભારે આર્થિક બોજને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર આ વખતે ખૂબ જ સંતુલિત અને સાવધ અભિગમ અપનાવી શકે છે.
કર્મચારી યુનિયનોની આકાંક્ષાઓ અને મોટી માંગણીઓ
નેશનલ કાઉન્સિલ (NC-JCM) અને ભારતીય રેલ્વે સહિતના વિવિધ શક્તિશાળી કર્મચારી યુનિયનોએ સરકાર સમક્ષ મજબૂત રજૂઆત કરી છે. યુનિયનોની માંગ છે કે નવા પગાર પંચમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટરને ૩.૧૫ થી લઈને ૩.૮૩ ની વચ્ચે નક્કી કરવામાં આવે. કર્મચારીઓનું ગણિત એવું છે કે જો સરકાર ફિટમેન્ટ ફેક્ટરને મહત્તમ સ્તર એટલે કે ૩.૮૩ પર સેટ કરે છે, તો હાલનો લઘુત્તમ મૂળ પગાર (મિનિમમ બેઝિક સેલરી) ₹૧૮,૦૦૦ થી સીધો વધીને ₹૬૮,૯૪૦ થઈ જશે. આ વધારો કર્મચારીઓની આર્થિક સ્થિતિમાં બહુ મોટો ઉછાળો લાવી શકે તેમ છે. પરંતુ, સિક્કાની બીજી બાજુ સરકારી તિજોરીની આર્થિક વાસ્તવિકતા છે.
સરકારી તિજોરી પર દબાણ: પ્રારંભિક ફોર્મ્યુલા શું હોઈ શકે?
આ ભલામણો વચ્ચે, દેશના ૫૦ લાખથી વધુ સક્રિય કર્મચારીઓ અને આશરે ૬૯ લાખ પેન્શનરોના હિતોને સાંકળતા આ નિર્ણયમાં સરકારી તિજોરી પર આવનારા નાણાકીય દબાણને અવગણી શકાય તેમ નથી. ઈકોનોમિક ટાઈમ્સ (ET) ના એક અહેવાલ મુજબ, આ પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલા એક અત્યંત વરિષ્ઠ અધિકારીએ ખુલાસો કર્યો છે કે ચર્ચાનો અંતિમ તબક્કો હવે ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની એક વ્યવહારુ અને સંભવિત શ્રેણી નક્કી કરવા પર કેન્દ્રિત થયો છે. સરકાર પ્રારંભિક સ્તરે ૧.૮૩ થી ૨.૨૮ વચ્ચેનો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર વિચારણામાં લઈ શકે છે.
કેન્દ્ર સરકાર અત્યારે માત્ર પોતાના જ નહીં, પરંતુ રાજ્ય સરકારો સાથે પણ પરામર્શ કરી રહી છે, કારણ કે કેન્દ્રના પગાર પંચ બાદ રાજ્યો પર પણ તેની સીધી અસર પડતી હોય છે. સુધારેલા પગાર ધોરણો અને પેન્શન માળખાની નાણાકીય અસરોનું સખત મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું છે, જે આખરી નિર્ણય લેવામાં સૌથી નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવશે.
નાણાકીય સમજદારી અને પગાર વધારાનું સાચું ચિત્ર
સરકાર માટે ફિટમેન્ટ ફેક્ટરમાં નજીવો વધારો કરવો પણ બહુ મોટો આર્થિક આંચકો લાવી શકે છે, કારણ કે આ ફેક્ટર માત્ર ચાલુ કર્મચારીઓનો પગાર જ નથી વધારતું, પરંતુ નિવૃત્ત કર્મચારીઓના પેન્શનમાં પણ સમાન રેશિયોમાં વધારો કરે છે. આ ઉપરાંત, અગાઉના સમયગાળાની બાકી નીકળતી રકમ (એરિયર્સ) નો ખર્ચ પણ સરકાર માટે એક મોટો પડકાર બની રહે છે.
નાણાકીય સ્થિરતા અને સંતુલનને જાળવી રાખવા માટે, આર્થિક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સરકાર આખરે ૨.૨૮ થી ૨.૮” વચ્ચેની કોઈ મધ્યમ ફોર્મ્યુલા પસંદ કરી શકે છે. જો સરકાર દ્વારા ૨.૨૮ નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર મંજૂર કરવામાં આવે, તો પણ કર્મચારીઓના મૂળ પગારમાં આશરે ૩૪.૧% નો ભવ્ય વધારો જોવા મળશે, જે નવો લઘુત્તમ મૂળ પગાર અંદાજે ₹૪૧,૦૦૦ ની આસપાસ લાવીને મૂકશે. ફિટમેન્ટ ફેક્ટરમાં થનારી નાની સરખી વધઘટ પણ વાર્ષિક બજેટ અને સરકારી ખર્ચ પર હજારો કરોડ રૂપિયાની અસર કરતી હોવાથી, આગામી દિવસોમાં કેબિનેટની બેઠક બાદ જ આના પરથી સત્તાવાર પડદો ઊંચકાશે.
