PoK માં સત્તાવાર ડખ્ખો: ખ્વાજા આસિફના ‘અસલી કશ્મીરી’ વાળા નિવેદનથી પાકિસ્તાનમાં જ બળવો
પાકિસ્તાન માટે અત્યારે ચારે બાજુથી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. એક તરફ દેશની કથળેલી અર્થવ્યવસ્થા અને આંતરિક અસંતોષ છે, તો બીજી તરફ પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK) માં એક નવો રાજકીય ભૂકંપ આવ્યો છે. આ વખતે વિવાદનું કારણ કોઈ ભારતનું પગલું નથી, પરંતુ પાકિસ્તાનના જ સંરક્ષણ મંત્રી ખ્વાજા આસિફનું એક વિવાદાસ્પદ નિવેદન છે. આ નિવેદને PoK ના નેતાઓને પણ ભડકાવી દીધા છે, જેનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે પાકિસ્તાનની આંતરિક એકતામાં મોટી તિરાડ પડી ગઈ છે.
શું હતો ખ્વાજા આસિફનો તે વિવાદાસ્પદ મુદ્દો?
તાજેતરમાં એક ટીવી ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ મંત્રી ખ્વાજા આસિફે એક એવી વાત કહી દીધી જેણે PoK ના રહેવાસીઓને આકરા પાણીએ લાવી દીધા. આસિફે કહ્યું હતું કે PoK ના રાવલકોટ અને મીરપુર જેવા વિસ્તારોના રહેવાસીઓ ‘અસલી કશ્મીરી’ નથી. આ નિવેદનથી એવું લાગ્યું કે જાણે પાકિસ્તાન પોતે જ PoK ના લોકોની ઓળખ પર સવાલ ઉઠાવી રહ્યું છે. આ વાત પર PoK ના તથાગત વડાપ્રધાન ફૈસલ મુમતાઝ રાઠોડ ભડકી ઉઠ્યા.
રાઠોડે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે, “જમ્મુ-કાશ્મીરના લોકોને પોતાની ઓળખ સાબિત કરવા માટે પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ મંત્રી કે કોઈ અન્યની પ્રમાણપત્રની જરૂર નથી.” તેમણે આસિફને આડે હાથ લેતા કહ્યું કે, જે રીતે તેઓ વૃદ્ધ થઈ રહ્યા છે, તેમની આવી હરકતો લોકોને જોડવાને બદલે તેમની વચ્ચે વધુ અંતર અને નફરત પેદા કરી રહી છે.
ખ્વાજા આસિફનો બચાવ અને વધુ એક ભૂલ
જ્યારે તેમના નિવેદનનો વિરોધ થયો, ત્યારે ખ્વાજા આસિફે તેને સુધારવાનો પ્રયાસ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે કશ્મીરી ઓળખ એ જન્મ પ્રમાણપત્રથી નહીં, પણ વર્ષોના સંઘર્ષ અને બલિદાનથી નક્કી થાય છે. એટલું જ નહીં, આસિફે પોતાના બચાવમાં PoK ના વહીવટીતંત્ર પર નિશાન સાધ્યું અને તેને ‘નાકામ’ ગણાવ્યું.
આ વાત પર PoK ના પીએમ રાઠોડે વળતો પ્રહાર કર્યો અને કહ્યું કે, પાકિસ્તાની શાસકોની આ જૂની આદત છે—જ્યારે તેઓ પોતાની ભૂલ સ્વીકારી શકતા નથી, ત્યારે તેઓ PoK ના વહીવટીતંત્રને ‘બલિનો બકરો’ બનાવે છે. રાઠોડે પડકાર ફેંક્યો કે જો આસિફને ખરેખર વહીવટની ખામીઓ જાણવી હોય તો તેમણે તેમના વરિષ્ઠ અધિકારીઓને પૂછવું જોઈએ કે કેટલું સારું કામ થયું છે. તેમણે સલાહ આપી કે બહાના શોધવા કરતા માફી માંગવી એ વધુ સન્માનજનક કામ છે.
ભારતનો કડક વળતો જવાબ: પાકિસ્તાનની હતાશા
જ્યારે પાકિસ્તાનના નેતાઓ અંદરોઅંદર લડી રહ્યા હતા, ત્યારે ખ્વાજા આસિફે ભારતને પણ ડરાવવાની કોશિશ કરી. તેમણે ભારતને યુદ્ધની ધમકી આપી અને કહ્યું કે જો પાકિસ્તાનની જળ સુરક્ષા જોખમાશે તો તેઓ ભારત સામે યુદ્ધ કરશે. આ નિવેદન પર ભારતે ખૂબ જ પરિપક્વ અને કડક વળતો જવાબ આપ્યો.
ભારતના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જાયસવાલે કહ્યું કે, આ નિવેદનો માત્ર પાકિસ્તાનની આંતરિક હતાશા છે. પાકિસ્તાન જ્યારે પોતાના દેશમાં માનવાધિકારના ઉલ્લંઘન અને ખરાબ સ્થિતિને છુપાવવામાં નિષ્ફળ જાય છે, ત્યારે તે ભારત વિરુદ્ધ ખોટા નિવેદનો આપીને લોકોનું ધ્યાન ભટકાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. ભારતે આ મનઘડત દાવાઓને સખત શબ્દોમાં ફગાવી દીધા છે અને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સિંધુ જળ સંધિ અંગે ભારતનો નિર્ણય અતૂટ છે.
કેમ PoK માં અસંતોષ વધી રહ્યો છે?
PoK માં આ વિવાદ માત્ર એક નિવેદન પૂરતો સીમિત નથી. દાયકાઓથી પાકિસ્તાને PoK ના લોકોને માત્ર એક ‘મોહરા’ તરીકે વાપર્યા છે. ત્યાંના લોકો લાંબા સમયથી પાકિસ્તાની શાસનથી નારાજ છે. ત્યાંની આર્થિક સ્થિતિ, શિક્ષણ અને આરોગ્ય જેવી પાયાની સુવિધાઓનો અભાવ અને ઉપરથી આવા નેતાઓના અપમાનજનક નિવેદનોએ ત્યાંના લોકોના મનમાં પાકિસ્તાન પ્રત્યે રોષ ભરી દીધો છે.
જ્યારે કોઈ દેશ પોતાના જ કબજા હેઠળના વિસ્તારના લોકોને ‘અસલી’ કે ‘નકલી’ તરીકે સંબોધે, ત્યારે તે દેશની નૈતિક પકડ તે પ્રદેશ પરથી ઢીલી થઈ રહી છે તેમ સાબિત થાય છે. ખ્વાજા આસિફના આ નિવેદને એ પુરવાર કર્યું છે કે પાકિસ્તાનની સત્તામાં બેઠેલા લોકોની માનસિકતા કેવી છે.
પાકિસ્તાન આજે જે રીતે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે એકલવાયું પડી ગયું છે, તે તેના નેતાઓના નિવેદનોમાં સ્પષ્ટ દેખાય છે. ખ્વાજા આસિફ હોય કે અન્ય કોઈ, ભારતને ધમકાવવું એ તેમની રાજકીય મજબૂરી બની ગઈ છે, જેથી તેઓ પોતાના દેશની જનતાને એવું બતાવી શકે કે તેઓ ‘મજબૂત’ છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે PoK માં થયેલો આ વિવાદ પાકિસ્તાનના પાયા હચમચાવી રહ્યો છે.
જ્યારે PoK ના પોતાના જ નેતાઓ પાકિસ્તાનના રક્ષામંત્રીનો વિરોધ કરવા લાગે, ત્યારે તે સંકેત છે કે પાકિસ્તાનનો PoK પરનો અંકુશ હવે પહેલા જેવો રહ્યો નથી. ભારત માટે આ સ્થિતિ એ વાતની પુષ્ટિ છે કે જે પ્રદેશ પર પાકિસ્તાને ગેરકાયદેસર કબજો કર્યો છે, ત્યાંના લોકો પણ હવે જાગૃત થઈ રહ્યા છે.
આખો મુદ્દો એ છે કે પાકિસ્તાન પોતે પોતાની આંતરિક સમસ્યાઓ અને હારને છુપાવવા માટે જે રીતે ભારતને વચ્ચે લાવે છે અને પોતાના જ કબજા હેઠળના પ્રદેશોના લોકોનું અપમાન કરે છે, તે તેની હારની નિશાની છે. હવે જોવાનું એ છે કે શું PoK ના નેતાઓ આટલેથી અટકી જશે, કે આ વિવાદ પાકિસ્તાન સરકાર માટે વધુ મુશ્કેલીઓ ઉભી કરશે.
