અમેરિકા સાથે લાંબી લડાઈની તૈયારીમાં ઈરાન, ટ્રમ્પના જતાં સુધી યુદ્ધ ખેંચવાનો દાવો!
આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણના મંચ પર એકવાર ફરી વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે તણાવ પોતાના ચરમસીમા પર પહોંચતો નજરે પડી રહ્યો છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલો જૂનો અને ગંભીર તણાવ હવે એક નવા વળાંક પર આવીને ઊભો રહ્યો છે. તાજેતરમાં જ ઈરાનના ઇસ્લામિક રેવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC)ના એક ટોચના કમાન્ડરે આપેલા નિવેદને વૈશ્વિક સ્તરે હલચલ મચાવી દીધી છે. આ નિવેદન સામે આવ્યા બાદથી જ અમેરિકન રણનીતિકારો અને પશ્ચિમી દેશોની ચિંતા વધી ગઈ છે. આખરે સમગ્ર મામલો શું છે અને ઈરાનના આ દાવાને કેમ આટલો ગંભીર માનવામાં આવી રહ્યો છે, આવો તેને વિસ્તારથી સમજીએ.
ટ્રમ્પના કાર્યકાળના અંત સુધી યુદ્ધ ખેંચવાની ચેતવણી
ઈરાનના ઇસ્લામિક રેવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC)ના જનરલ મોહમ્મદ રઝા નાકદીએ તાજેતરમાં એક મોટું અને ચોંકાવનાડું નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે તેહરાન અમેરિકા સાથે ચાલી રહેલા આ સંઘર્ષને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વર્તમાન કાર્યકાળના અંત સુધી લંબાવી શકે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિ કાર્યકાળ 20 જાન્યુઆરી 2029ના રોજ પૂરો થવાનો છે. એટલે કે ઈરાનનો ઈરાદો આ તણાવને લાંબો ખેંચીને અમેરિકાને રણનીતિક રૂપથી ઉલਝાવી રાખવાનો છે.
પ્રસિદ્ધ મીડિયા સંસ્થાન PBSને આપેલા પોતાના એક ઇન્ટરવ્યુમાં જનરલ નાકદીએ વિસ્તારથી પોતાની વાત મૂકી. તેમના મતે, આ લાંબા યુદ્ધથી ઈરાનને અમેરિકા અને તેના સહયોગીઓનો સામનો કરવાનો અમૂલ્ય અને વ્યાપક અનુભવ મળશે. ઈરાની કમાન્ડરનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એવું દબાણ પેદા કરવાનો છે, જેથી આવનારા સમયમાં દુનિયાનો કોઈપણ દેશ, ખાસ કરીને અમેરિકા, ઈરાન પર સૈન્ય હુમલો કરતા પહેલા તેના સંભવિત અને વિનાશક નુકસાન વિશે સો વાર વિચારે.
પરમાણુ હથિયારો અને ઈરાનની સૈન્ય નીતિ પર મોટું નિવેદન
આ ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન જનરલ નાકદીએ અમેરિકા દ્વારા પરમાણુ હથિયારોના સંભવિત ઉપયોગની આશંકા પર પણ ખુલીને વાત કરી. તેમણે ચેતવણી આપતા કહ્યું કે જો અમેરિકાએ ભૂલથી પણ પરમાણુ હથિયારોનો ઉપયોગ કર્યો, તો તેના અત્યંત ખતરનાક અને વિનાશક પરિણામો આખી દુનિયાએ ભોગવવા પડી શકે છે.
જોકે, તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે ઈરાનને વર્તમાન સમયમાં કોઈપણ પ્રકારનો પરમાણુ બોમ્બ બનાવવાની કોઈ આવશ્યકતા જણાતી નથી. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ઈરાન પોતાની સૈન્ય તાકાતને માત્ર મિસાઇલો અને ડ્રોનના ભરોસે જ નથી જોતું, પરંતુ તેની વિચારણા આનાથી ઘણી વ્યાપક છે. તેમના અનુસાર, દેશ લાંબા સમય સુધી ચાલનારા સંઘર્ષ અથવા યુદ્ધને ઝીલવા માટે પોતાની સંપૂર્ણ સૈન્ય ક્ષમતા અને આંતરિક સુરક્ષાને મજબૂત બનાવી રાખવા પર સતત કામ કરી રહ્યો છે.
મિસાઈલ અને ડ્રોન નિર્માણ અંગે ઈરાની કમાન્ડરનો દાવો
ઈરાની સૈન્ય ક્ષમતાનો ઉલ્લેખ કરતા જનરલ નાકદીએ એક અત્યંત ચોંકાવનારો દાવો કર્યો છે. તેમણે કહ્યું કે ઈરાન હાલમાં દરરોજ જેટલી સંખ્યામાં મિસાઈલો તૈયાર કરી રહ્યું છે, તેની સંખ્યા તે જથ્થા કરતાં ઘણી વધારે છે જે તેઓ યુદ્ધના મેદાનમાં વાપરી રહ્યા છે.
આનો સીધો અર્થ એ છે કે ઈરાનનો મિસાઈલ ભંડાર ઓછો થવાને બદલે સતત વધી રહ્યો છે. આ સાથે તેમણે એ પણ દાવો કર્યો કે ઈરાન પાસે પોતાના રક્ષણાત્મક સાધનો, જેવા કે મિસાઈલ અને રોકેટ બનાવવા માટે અલગ-અલગ ગુપ્ત સ્થળો, પદ્ધતિઓ અને આધુનિક તકનીકોનો ઉપયોગ કરવાની પૂરી ક્ષમતા મોજૂદ છે, જેથી યુદ્ધની સ્થિતિમાં તેને સરળતાથી નષ્ટ ન કરી શકાય.
સામાન્ય અમેરિકી જનતા વિરુદ્ધ અમેરિકી સરકાર
આ વાતચીત દરમિયાન જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની દાયકાઓ જૂની દુશ્મનીનો ઉલ્લેખ થયો, ત્યારે ઈરાની કમાન્ડરે એક રસપ્રદ સ્પષ્ટતા કરી. નાકદીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે ઈરાનની દુશ્મની કે કોઈપણ પ્રકારનો વિરોધ ફક્ત અને ફક્ત અમેરિકી સરકાર અને તેની આક્રમક નીતિઓ સામે છે, ન કે સામાન્ય અમેરિકી નાગરિકો સામે.
ઈરાનમાં અવારનવાર સાંભળવા મળતા લોકપ્રિય અને ઉગ્ર નારા ‘ડેથ ટુ અમેરિકા’ (અમેરિકા મુર્દાબાદ)ના વાસ્તવિક અર્થને સ્પષ્ટ કરતા તેમણે કહ્યું કે આ નારાનો ઉદ્દેશ્ય ક્યારેય અમેરિકી જનતા વિરુદ્ધ હોવાનો નહોતો. તેનો સીધો અર્થ અમેરિકી નેતૃત્વ અને તેની સામ્રાજ્યવાદી નીતિઓનો વિરોધ કરવાનો છે. તેમણે અમેરિકા પર પ્રહાર કરતા આરોપ લગાવ્યો કે છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓથી અમેરિકાએ પોતાની સૈન્ય કાર્યવાહીઓ દ્વારા દુનિયાભરના ઘણા સાર્વભૌમ દેશોને બરબાદ કરવાનું કામ કર્યું છે.
કૂટનીતિક વાતચીતના રસ્તા કેમ બંધ થઈ રહ્યા છે?
એક તરફ જ્યાં નિવેદનોનું આ યુદ્ધ તેજ છે, તો બીજી તરફ બંને દેશો વચ્ચેનો તણાવ ઓછો કરવા માટે કૂટનીતિક વાતચીતના પ્રયાસો પણ લાંબા સમયથી ચાલી રહ્યા છે. જોકે, તમામ બેઠકો અને દોરો છતાં બંને પક્ષો વચ્ચે ઘણા મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર આજદિન સુધી કોઈ નક્કર સહમતિ બની શકી નથી.
ખાસ કરીને વ્યૂહાત્મક દ્રષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ હોરમુઝ જલડમરૂમધ્યના રસ્તાને સુરક્ષિત રાખવા, ઈરાની બંદરોના વેપારી ઉપયોગ અને પશ્ચિમી દેશો દ્વારા ફ્રીઝ કરવામાં આવેલી ઈરાની સંપત્તિઓની વાપસી સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર બંને દેશો વચ્ચે ભારે મતભેદો યથાવત છે. અમેરિકાનો મોટો આરોપ છે કે ઈરાને આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ રૂટ અને નૌવહનની સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા પોતાના જૂના વચનો પૂરા કર્યા નથી. જ્યારે બીજી તરફ, તેહરાનનો તર્ક છે કે અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોએ પણ ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોને હટાવવા અને પોતાના વચનો પર ખરા ઉતરવાના મામલે બેઈમાની કરી છે.
વર્તમાન પરિસ્થિતિઓને જોતા એવું સ્પષ્ટ કહી શકાય કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી આ ખેંચતાણ આગામી દિવસોમાં વધુ ગંભીર બની શકે છે, જેનાથી મધ્ય પૂર્વના રાજકારણમાં એકવાર મોટો ભૂકંપ આવવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.
