પાકિસ્તાન સરકારનું નવું લક્ષ્ય: Gen Z અને યુવા રોજગારી નીતિ પાછળની ખરી વાસ્તવિકતા
દક્ષિણ એશિયાના રાજકારણમાં તાજેતરમાં આવેલા મોટા ફેરફારોએ સમગ્ર પ્રદેશની સરકારોને વિચારતા કરી દીધી છે. બાંગ્લાદેશમાં વિધ્યાર્થીઓ અને યુવાનોના આંદોલનને કારણે થયેલું સત્તાપરિવર્તન હોય કે નેપાળમાં યુવા પેઢીનો વધતો આક્રોશ હોય, ‘જெனરેશન ઝી’ (Gen Z) એટલે કે આજની નવી પેઢી હવે રાજકીય અને સામાજિક બદલાવનું મુખ્ય કેન્દ્ર બની ગઈ છે. ભારતમાં પણ યુવાનોની સક્રિયતા અને ડિજિટલ જાગૃતિ સતત વધી રહી છે. આ તમામ પડોશી દેશોની સ્થિતિને જોતાં પાકિસ્તાનની સરકારમાં એક પ્રકારનો ફફડાટ અને અસુરક્ષાની ભાવના સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે. પોતાના દેશમાં યુવાનોના અસંતોષને ડામવા અને તેમને શાંત રાખવા માટે પાકિસ્તાન દેશના ઇતિહાસમાં પહેલીવાર એક વ્યાપક યુવા રોજગારી નીતિ લાવવાની ફરજ પડી છે.
ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત ‘રાષ્ટ્રીય યુવા રોજગાર નીતિ’ની જાહેરાત
પાકિસ્તાનના પ્રધાનમંત્રી શહબાઝ શરીફે બુધવારે જાહેરાત કરી હતી કે દેશની પ્રથમ ‘નેશનલ યુથ એમ્પ્લોયમેન્ટ પોલિસી’ (રાષ્ટ્રીય યુવા રોજગાર નીતિ) ને ઔપચારિક રીતે લોન્ચ કરવામાં આવી છે. દેશમાં વધી રહેલી બેરોજગારી અને આર્થિક સંકટ વચ્ચે યુવાનોને આકર્ષવાનો આ એક મોટો પ્રયાસ માનવામાં આવી રહ્યો છે. આ પોલિસીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશના યુવાનો માટે રોજગારીની નવી તકો ઊભી કરવાનો અને તેમને સ્વરોજગાર તરફ વાળવાનો છે.
શહબાઝ શરીફે પોતાના સંબોધનમાં દાવો કર્યો હતો કે આ નવી નીતિ માત્ર પરંપરાગત નોકરીઓ પૂરતી સીમિત નહીં રહે, પરંતુ યુવાનોમાં ઉદ્યોગસાહસિકતા (Entrepreneurship) ને પ્રોત્સાહન આપશે, જેથી તેઓ માત્ર નોકરી શોધનારા નહીં પરંતુ નોકરી આપનારા બને.
મહિલા સશક્તિકરણ અને સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે વિશેષ જોગવાઈઓ
ઇસ્લામાબાદ ખાતે યોજાયેલા એક ખાસ કાર્યક્રમમાં આ નીતિની વિગતો આપતાં પ્રધાનમંત્રીએ કેટલીક મહત્વની જાહેરાતો કરી હતી. આ નીતિ હેઠળ દેશના વર્કફોર્સમાં મહિલાઓની ભાગીદારી વધારવા માટે 50% ક્વોટા નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. પાકિસ્તાન જેવા પરંપરાગત સમાજમાં મહિલાઓને રોજગારીના ક્ષેત્રે આટલી મોટી ટકાવારી આપવાની વાત કાગળ પર ખૂબ જ આકર્ષક લાગે છે.
આ ઉપરાંત, દેશમાં નવા વિચારો અને ટેકનોલોજીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વાર્ષિક બજેટ અથવા કોટાનો 10% હિસ્સો ખાસ કરીને સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે અનામત રાખવામાં આવશે. સરકારનો દાવો છે કે આ પગલાથી યુવાનો પરંપરાગત નોકરીઓ પાછળ ભાગવાને બદલે પોતાના નવા બિઝનેસ આઈડિયા પર કામ કરવા માટે પ્રેરાશે.
IT અને AI ની ટ્રેનિંગ માટે 1,000 યુવાનોને ચીન મોકલવાની યોજના
આજનો યુગ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી (IT) નો છે. પાકિસ્તાન સરકાર આ ક્ષેત્રમાં પોતાના યુવાનોને આગળ વધારવા માટે ખાસ યોજના બનાવી રહી છે. પ્રધાનમંત્રી શહબાઝ શરીફે એવો પણ મોટો દાવો કર્યો છે કે દેશમાંથી મેરિટના આધારે 1,000 તેજસ્વી યુવક-યુવતીઓની પસંદગી કરવામાં આવશે અને તેમને AI તથા IT ની ઉચ્ચ સ્તરની તાલીમ માટે ચીન મોકલવામાં આવશે.
સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે આ 1,000 વિદ્યાર્થીઓના ચીન રોકાણ, શિક્ષણ અને ટ્રેનિંગનો તમામ ખર્ચ પાકિસ્તાન સરકાર પોતે ઉઠાવશે. ચીન સાથેના પોતાના ગાઢ સંબંધોનો ઉપયોગ કરીને પાકિસ્તાન પોતાના યુવાનોને ગ્લોબલ ટેકનોલોજી માર્કેટ માટે તૈયાર કરવા માંગે છે.
7 લાખ લેપટોપ વહેંચાયા અને હવે 2.5 લાખ ક્રોમબુક આપવાની તૈયારી
ડિજિટલ શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવાના ભાગરૂપે સરકારે પોતાની જૂની યોજનાઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે દેશમાં અત્યાર સુધીમાં વિવિધ શૈક્ષણિક યોજનાઓ હેઠળ તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓને 7 લાખથી વધુ લેપટોપ વહેંચવામાં આવ્યા છે.
આ જ શ્રેણીને આગળ વધારતાં તેમણે જાહેરાત કરી હતી કે ચાલુ વર્ષે અભ્યાસમાં ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કરનારા વિદ્યાર્થીઓને વધારાના 2.5 લાખ ‘ક્રોમબુક’ (Chromebooks) આપવામાં આવશે. સરકારનું માનવું છે કે આ સાધનો દ્વારા યુવાનો ઓનલાઈન એજ્યુકેશન અને ફ્રીલાન્સિંગના ક્ષેત્રે પોતાના પગભર થઈ શકશે.
શિક્ષણમાં સુધાર: ‘દાનિશ યુનિવર્સિટી’ અને મોર્ડન સાયન્સ પર ભાર
શિક્ષણના ક્ષેત્રે સુધારા અંગે વાત કરતાં પ્રધાનમંત્રીએ દાવો કર્યો હતો કે તેમની સરકારે ગરીબ અને સામાન્ય વર્ગના વિદ્યાર્થીઓને પણ ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળું શિક્ષણ મળે તે માટે ‘દાનિશ શાળાઓ’ (Danish Schools) ની સ્થાપના કરી છે. આ શાળાઓનું સ્તર પાકિસ્તાનની પ્રતિષ્ઠિત ‘એચિસન કોલેજ’ (Aitchison College) જેવું રાખવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
આ જ કડીમાં હવે ઇસ્લામાબાદ ખાતે એક નવી ‘દાનિશ યુનિવર્સિટી’ સ્થાપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ યુનિવર્સિટીમાં આગામી વર્ષથી શૈક્ષણિક સત્ર શરૂ થવાની શંકા વગર શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આ યુનિવર્સિટીનો મુખ્ય ભાર આધુનિક વિજ્ઞાન (Modern Science), ટેકનિકલ એજ્યુકેશન અને ટેકનોલોજી પર રહેશે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દાનિશ યુનિવર્સિટીમાં પ્રવેશ માત્ર અને માત્ર મેરિટના આધારે જ થશે, પછી ભલે તે વિદ્યાર્થીની આર્થિક સ્થિતિ ગમે તેવી હોય.
અન્ય નવા પ્રોગ્રામ્સ અને ભવિષ્યનો રોડમેપ
આ કાર્યક્રમ દરમિયાન પ્રધાનમંત્રી શરીફે યુવાનોના કૌશલ્ય વિકાસ માટે ‘નેશનલ પાવર સેક્ટર ઇનોવેશન પ્રોગ્રામ’ અને ‘સ્કિલ્સ એમ્બેસેડર પ્રોગ્રામ’ પણ લોન્ચ કર્યા હતા. આ પ્રોગ્રામ્સ દ્વારા દેશના ઊર્જા ક્ષેત્રમાં નવીનતા લાવવા અને યુવાનોને પ્રાયોગિક કૌશલ્ય (Practical Skills) પૂરા પાડવાનો ધ્યેય રાખવામાં આવ્યો છે.
