અંધારામાં ડૂબ્યું બાંગ્લાદેશ તો ફરી ભારતની યાદ આવી: આખા દેશમાં કેમ સર્જાયું ભયાનક વીજ સંકટ?
દક્ષિણ એશિયાનો અમારો પડોશી દેશ બાંગ્લાદેશ હાલમાં એક અભૂતપૂર્વ અને ભયાનક આર્થિક તથા ઊર્જા સંકટમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. દેશના મોટાભાગના વિસ્તારો અંધારામાં ડૂબેલા છે. કલાકો સુધી ચાલતા વીજકાપ (Power Cut) ના કારણે સામાન્ય જનજીવન અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું છે, ખેતી સુકાઈ રહી છે અને દેશના આર્થિક કરોડરજ્જુ સમાન ઉદ્યોગોની કમર ભાંગી ગઈ છે. પરિસ્થિતિ એટલી હદે વણસી ગઈ છે કે હવે તારિક રહમાનની સરકારે વીજળી બચાવવા માટે દેશભરમાં કડક નિયમો અને પાબંદીઓ લાગુ કરવી પડી છે. આ ગંભીર મુશ્કેલીના સમયે બાંગ્લાદેશને ફરી એકવાર પોતાના પડોશી દેશ ભારતની યાદ આવી છે અને તેમણે ભારત પાસે તાત્કાલિક વધારાના ડીઝલનો પુરવઠો પૂરો પાડવા માટે મદદની વિનંતી કરી છે.
રોડ પર ઉતર્યો લોકોનો આક્રોશ: વીજ દફતરો પર હુમલા
દિવસાનુદિવસ કથળતી જતી પરિસ્થિતિ અને ભીષણ ગરમીના કારણે લોકોની સહનશક્તિ હવે ખૂટી ગઈ છે. સ્થાનિક નાગરિકોનો ગુસ્સો હવે શેરીઓ અને રસ્તાઓ પર જોવા મળી રહ્યો છે. ‘ઢાકા ટ્રિબ્યુન’ ના અહેવાલ મુજબ, દેશના અનેક ગ્રામીણ અને શહેરી વિસ્તારોમાં ગુસ્સે ભરાયેલા લોકોના ટોળાએ વીજ કંપનીઓની ઓફિસો અને પાવર ગ્રિડ સ્ટેશનો પર હુમલા કર્યા છે અને તોડફોડ કરી છે.
પરિસ્થિતિ કાબૂ બહાર ન જાય તે માટે સરકારે પાવર ગ્રિડ્સ, સબ-સ્ટેશનો અને વીજ દફતરોની સુરક્ષા માટે પોલીસ અને સુરક્ષાદળોની તૈનાતી વધારવી પડી છે. વહીવટીતંત્રે વીજળીની બચત કરવા માટે રાત્રે ૮ વાગ્યા પછી તમામ મોલ, શોપિંગ સેન્ટર્સ, બજારો અને દુકાનો ફરજિયાતપણે બંધ કરવાનો આદેશ જારી કર્યો છે.
માગ અને પુરવઠા વચ્ચે આકાશ-પાતાળનો તફાવત
રાજધાની ઢાકાને બાદ કરતાં બાંગ્લાદેશના મોટાભાગના ગ્રામીણ અને બહારના વિસ્તારોમાં પરિસ્થિતિ અત્યંત દયનીય છે. આ વિસ્તારોમાં દૈનિક ૮ થી ૧૦ કલાકનો ભારે વીજકાપ લાદવામાં આવી રહ્યો છે. એક તરફ ભીષણ ગરમી અને હીટવેવનો પ્રકોપ છે અને બીજી તરફ કલાકો સુધી વીજળી ગાયબ રહેતાં લોકો ઘરોમાંથી બહાર નીકળવા મજબૂર બન્યા છે.
આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, હાલમાં બાંગ્લાદેશમાં વીજળીની કુલ માગ અંદાજે ૧૮,૦૦૦ મેગાવોટ સુધી પહોંચી ગઈ છે, જ્યારે સરકાર માત્ર ૧૩,૦૦૦ મેગાવોટ વીજળી જ પૂરી પાડવામાં સક્ષમ છે. આ રીતે પ્રતિદિન ૫,૦૦૦ મેગાવોટથી વધુની ખાધ ઊભી થઈ રહી છે, જેને પહોંચી વળવું હાલની સરકાર માટે અશક્ય બની ગયું છે.
આટલું મોટું સંકટ કેમ ઊભું થયું?
બાંગ્લાદેશમાં અચાનક સર્જાયેલા આ વીજ સંકટ પાછળ ટેકનિકલ ખામીઓ, કુદરતી પરિબળો અને ઇંધણની ભારે અછત જવાબદાર છે. મુખ્યત્વે બે મોટાં કારણો સામે આવ્યા છે:
૧. એલએનજી ટર્મિનલમાં ભયાનક આગ: ૨૧ જુલાઈના રોજ બાંગ્લાદેશમાં ગેસ સપ્લાય કરતી અમેરિકન કંપની ‘એક્સેલરેટ એનર્જી’ (Excelerate Energy) ના લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) ટર્મિનલમાં અચાનક આગ લાગી ગઈ હતી. આ અકસ્માતને કારણે દેશમાં ગેસનો પુરવઠો અડધોઅડધ ઘટી ગયો હતો, જેનાથી ગેસ આધારિત પાવર પ્લાન્ટ્સ ઠપ્પ થઈ ગયા.
૨. દરિયામાં ખરાબ હવામાન: આ સિવાય દરિયામાં સર્જાયેલા ભારે તોફાન અને ખરાબ હવામાનના કારણે એલએનજી લઈને આવેલા ઓછામાં ઓછા બે મોટા જહાજો પોર્ટ પર ઇંધણ અનલોડ (ખાલી) કરી શક્યા ન હતા. આ કારણે પાવર પ્લાન્ટ્સને જરૂરી ઇંધણ સમયસર મળ્યું નહીં અને વીજ ઉત્પાદન તળિયે બેસી ગયું.
આફતના સમયે ફરી યાદ આવ્યું ‘મિત્ર’ ભારત
જ્યારે દેશમાં ઊર્જા સંકટ ઘેરૂં બન્યું અને જનતાનો આક્રોશ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો, ત્યારે બાંગ્લાદેશ સરકારને ફરી એકવાર ભારતની મદદ સિવાય કોઈ રસ્તો દેખાયો નહીં. બાંગ્લાદેશના એનર્જી મિનિસ્ટર ઇકબાલ હસન મહમૂદે ઢાકા ખાતેના ભારતીય હાઈકમિશનર દિનેશ ત્રિવેદી સાથે ઈમરજન્સી બેઠક યોજી હતી.
આ બેઠકમાં બાંગ્લાદેશે ભારત પાસે ‘ઇન્ડિયા-બાંગ્લાદેશ ફ્રેન્ડશિપ પાઇપલાઇન’ (India-Bangladesh Friendship Pipeline) દ્વારા તાત્કાલિક ધોરણે વધારાના ડીઝલનો પુરવઠો મોકલવાની વિનંતી કરી છે. બાંગ્લાદેશ ઈચ્છે છે કે આ પાઈપલાઈન દ્વારા ભારત તેમને વહેલામાં વહેલી તકે ડીઝલ પૂરું પાડે જેથી તેઓ પોતાના બેકઅપ ડીઝલ પાવર પ્લાન્ટ્સ ચાલુ કરીને દેશને અંધારામાંથી બહાર કાઢી શકે.
