આયર્લેન્ડ સામે ભારતની નબળાઈઓ ખુલ્લી પડી: મધ્યમ ક્રમના ઉકેલ તરીકે રજત પાટીદાર કેમ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ?
તાજેતરમાં આયર્લેન્ડ સામે રમાયેલી બે મેચોની T20I શ્રેણીએ ભારતીય ક્રિકેટ ટીમ માટે માત્ર જીત-હારના આંકડા નથી આપ્યા, પરંતુ ટીમની એક એવી નબળાઈને સપાટી પર લાવી દીધી છે જેના પર તાકીદે ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. ભારતની આ સમસ્યા પાવરપ્લે (પહેલી 6 ઓવર) કે ડેથ ઓવર્સ (છેલ્લી 5 ઓવર)ની નથી, પરંતુ મેચના સૌથી મહત્વના ગણાતા મધ્ય ભાગની છે. જ્યારે મેદાન પર ફીલ્ડિંગ ફેલાઈ જાય છે અને રમત 7 થી 15 ઓવરના તબક્કામાં પ્રવેશે છે, ત્યારે ભારતીય બેટિંગ લાઇન-અપ રનને ગતિ આપવામાં અને ઇનિંગ્સને નિયંત્રિત કરવામાં નિષ્ફળ સાબિત થઈ રહી છે.
આ પરિસ્થિતિમાં, માત્ર આઈપીએલના પ્રદર્શનના આધારે હવામાં ચર્ચા કરવાને બદલે જો નક્કર આંકડા જોવામાં આવે, તો મધ્ય પ્રદેશ અને રોયલ ચેલેન્જર્સ બેંગલુરુના બેટ્સમેન રજત પાટીદાર ભારતની આ ચોક્કસ નબળાઈનું સચોટ ‘મારણ’ બની શકે તેમ છે. સવાલ એ છે કે ભારતીય ક્રિકેટ કંટ્રોલ બોર્ડ (BCCI) અને પસંદગીકારો ક્યારે આ વાસ્તવિકતા તરફ જોશે?
આયર્લેન્ડ પ્રવાસ: મધ્ય ઓવરોમાં ભારતનું ચિંતાજનક પ્રદર્શન
આયર્લેન્ડ સામેની શ્રેણીમાં ભારત પાસે ઓલરાઉન્ડર, ફ્લોટર્સ અને ઇનિંગ્સને સ્થિર કરનારા ઘણા વિકલ્પો હતા, પરંતુ મધ્ય ઓવરોમાં રમતને વિરોધી ટીમ પાસેથી છીનવી લે તેવા નિષ્ણાતની ભારે ખોટ વર્તાઈ હતી. આંકડા આ વાતની સાક્ષી પૂરે છે. આયર્લેન્ડ સામેની બે T20 મેચોમાં, ભારતે 7 થી 15 ઓવરના ગાળામાં 6.89 ના સામાન્ય રન રેટથી 124 રન બનાવ્યા હતા. તેની સામે આયર્લેન્ડે આ જ ગાળામાં 8.44 ના રન રેટથી 152 રન ફટકાર્યા હતા. બંને ટીમો વચ્ચે મધ્ય ઓવરોમાં રહેલો આ 28 રનનો તફાવત જ મેચનું ચિત્ર બદલવા માટે પૂરતો હતો.
પ્રથમ T20I માં, 183 રનના મોટા લક્ષ્યનો પીછો કરતી વખતે ભારત 6 ઓવરના અંતે 68/3 ના સ્કોર સાથે સારી સ્થિતિમાં હતું. જીતવા માટે જરૂરી રન રેટ નિયંત્રણમાં હતો, પરંતુ 7 થી 15 ઓવરની વચ્ચે ભારતીય બેટિંગ લાઇન-અપ માત્ર 61 રન જ બનાવી શકી અને 3 મહત્વની વિકેટો ગુમાવી દીધી. ખાસ કરીને 7 થી 12 ઓવરના ગાળામાં ભારતે માત્ર 32 રનમાં 3 વિકેટ ગુમાવી દીધી, જેના કારણે 12મી ઓવર સુધીમાં સ્કોર 100/6 થઈ ગયો. ભારત પાવરપ્લેમાં મેચ નહોતું હાર્યું, પરંતુ મધ્ય ઓવરોમાં રનની ગતિ ધીમી પડતાં ટીમ દબાણ હેઠળ આવી ગઈ હતી.
બીજી T20I માં પણ આ જ પેટર્ન જોવા મળી. 155 રનનો પીછો કરતા ભારતે 6 ઓવરમાં 41 રનમાં 4 વિકેટ ગુમાવી દીધી હતી. તે પછી તિલક વર્મા અને અન્ય બેટ્સમેનોએ ઇનિંગ્સ સંભાળીને 15મી ઓવર સુધી સ્કોર 104/5 પર પહોંચાડ્યો. જો આને કાગળ પર જોવામાં આવે તો 9 ઓવરમાં 63 રનની આ ભાગીદારી રિકવરી જેવી લાગે, પરંતુ વાસ્તવમાં તે માત્ર રક્ષણાત્મક રમત હતી. ટીમને છેલ્લી 5 ઓવરમાં 51 રનની જરૂર હતી અને વિરોધી ટીમ પર કોઈ દબાણ નહોતું. ભારત પાસે ક્રિઝ પર ટકી રહેનારા બેટ્સમેનો હતા, પરંતુ ટકી રહીને કાઉન્ટર-એટેક કરનારા ખેલાડીની ગેરહાજરી સ્પષ્ટ દેખાતી હતી.
રજત પાટીદારના આંકડા: શા માટે તેઓ આદર્શ વિકલ્પ છે?
જ્યાં ભારતીય ટીમ 7 થી 15 ઓવરમાં સંઘર્ષ કરી રહી છે, ત્યાં આઈપીએલ 2026 માં રજત પાટીદારના આ જ તબક્કાના આંકડા અસાધારણ રહ્યા છે. પાટીદારે મધ્ય ઓવરોમાં 159 બોલનો સામનો કરીને 202.52 ના વિસ્ફોટક સ્ટ્રાઇક રેટથી 322 રન બનાવ્યા છે. આનો અર્થ એ થયો કે તેઓ આ તબક્કામાં પ્રતિ ઓવર 12 થી વધુના રન રેટથી રન બનાવી રહ્યા છે. ભારતનો રેટ જ્યાં 6.89 હતો, તેની સામે પાટીદારનો આ સ્કોરિંગ રેટ નબળાઈનો સીધો જવાબ છે.
સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે આ કોઈ 30-40 બોલની નાની કેમિયો ઇનિંગ્સ નથી, પરંતુ 159 બોલનો મોટો સેમ્પલ સાઈઝ છે. પાટીદારે આ મધ્ય ઓવરોમાં 16 ચોગ્ગા અને 28 ગગનચુંબી છગ્ગા ફટકાર્યા છે, જે દર્શાવે છે કે તેઓ દર 3.61 બોલે એક બાઉન્ડ્રી મેળવે છે. આ પરંપરાગત એન્કર રોલ નથી, પરંતુ વિરોધી કેપ્ટનની ફિલ્ડિંગ વ્યુહરચનાને તોડી પાડનારી આક્રમક ક્રિકેટ છે.
ગિયર બદલવાની અદભુત ક્ષમતા
મધ્ય ઓવરોના આંકડાનું જો વધુ વિભાજન કરવામાં આવે તો પાટીદારની ખરી ક્ષમતા બહાર આવે છે:
7 થી 11 ઓવર: 80 બોલમાં 152 રન (સ્ટ્રાઇક રેટ: 190.00)
12 થી 15 ઓવર: 79 બોલમાં 170 રન (સ્ટ્રાઇક રેટ: 215.19)
ભારતની મુખ્ય સમસ્યા એ છે કે ટીમ 12 થી 15 ઓવરની વચ્ચે મોટો ઓવર (બીગ રિલીઝ ઓવર) કાઢી શકતી નથી. બીજી T20I માં 7મી થી 15મી ઓવર સુધી ભારતનો ઓવર-બાય-ઓવર સ્કોર 7, 6, 7, 5, 5, 6, 8, 10 અને 9 રન હતો. આમાં એક પણ ઓવર એવી નહોતી જ્યાં 14 કે 15 રન આવ્યા હોય અને આયર્લેન્ડના બોલરો બેકફૂટ પર ગયા હોય. પાટીદારનો ટ્રેક રેકોર્ડ સાબિત કરે છે કે તેઓ ડેથ ઓવરો શરૂ થાય તે પહેલાં જ ગિયર બદલીને વિરોધી ટીમની લાઇન-લેન્થ બગાડી શકે છે.
માત્ર સ્પિનના જ નહીં, પેસના પણ બાદશાહ
ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે કેટલાક બેટ્સમેનો માત્ર સ્પિનરો સામે જ મધ્ય ઓવરોમાં રન બનાવી શકે છે, પરંતુ પાટીદાર સાથે એવું નથી. તેઓ દરેક પ્રકારના બોલિંગ આક્રમણ સામે સમાન રીતે પ્રભુત્વ ધરાવે છે:
ફાસ્ટ બોલિંગ સામે: 78 બોલમાં 161 રન (સ્ટ્રાઇક રેટ: 206.41)
સ્પિન બોલિંગ સામે: 40 બોલમાં 84 રન (સ્ટ્રાઇક રેટ: 210.00)
મીડિયમ પેસ સામે: 41 બોલમાં 77 રન (સ્ટ્રાઇક રેટ: 187.80)
આયર્લેન્ડે ભારતને કોઈ રહસ્યમય બોલિંગથી નહીં, પરંતુ સખત લંબાઈ (હાર્ડ લેન્થ), ગતિમાં પરિવર્તન અને સ્માર્ટ ફિલ્ડ પ્લેસમેન્ટથી પરેશાન કર્યું હતું. આવી પરિસ્થિતિમાં ભારતને એવો બેટ્સમેન જોઈએ જે ગ્રાઉન્ડની ચારેય બાજુ શૉટ્સ રમી શકે. પાટીદારના શૉટ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન પર નજર કરીએ તો મધ્ય ઓવરોમાં તેમણે ડ્રાઇવ દ્વારા 102 રન, સ્લોગ સ્વીપ દ્વારા 71 રન અને પુલ શૉટ્સ દ્વારા 66 રન બનાવ્યા છે. ફ્રન્ટ-ફૂટ અને બેક-ફૂટ બંને પર રન બનાવવાની આ ક્ષમતા તેમને નંબર 4 અથવા નંબર 5 માટે મજબૂત દાવેદાર બનાવે છે.
