ટેક્સ સિસ્ટમના સફળ ૯ વર્ષ, આગામી સમયમાં કયા મોટા સુધારા તમારા બિઝનેસને બદલશે?
ભારતીય અર્થતંત્રના ઇતિહાસમાં આઝાદી પછીના સૌથી મોટા અને ક્રાંતિકારી કર સુધારા ગણાતા ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) ના અમલીકરણને સફળતાપૂર્વક નવ વર્ષ પૂર્ણ થયા છે. ૧ જુલાઈ, ૨૦૧૭ ના રોજ જ્યારે દેશમાં ‘એક દેશ, એક ટેક્સ’ ના સૂત્ર સાથે આ પ્રણાલી લાગુ કરવામાં આવી, ત્યારે વેટ (VAT), એક્સાઇઝ ડ્યુટી અને સર્વિસ ટેક્સ જેવા અસંખ્ય પરોક્ષ કરવેરાના જાળામાંથી દેશને મુક્તિ મળી હતી. શરૂઆતના તબક્કામાં વેપારીઓને આ નવી ડિજિટલ ટેક્સ સિસ્ટમ અપનાવવામાં ટેકનિકલ મુશ્કેલીઓ ચોક્કસ નડી હતી, પરંતુ સમય સાથે થયેલા સાનુકૂળ ફેરફારોને કારણે આજે GST ભારતીય વ્યાપારિક જગતની જીવાદોરી અને પારદર્શિતાનું પ્રતીક બની ચૂક્યું છે.
કર વસૂલાતમાં ઐતિહાસિક ઉછાળો અને કરદાતાઓનો વધતો વ્યાપ
વર્તમાન આંકડાઓ સાક્ષી પૂરે છે કે દેશમાં ટેક્સ બેઝ (કર આધાર) અભૂતપૂર્વ રીતે મજબૂત થયો છે. આજે દેશભરમાં ૧૬.૫ મિલિયનથી વધુ રજિસ્ટર્ડ GST કરદાતાઓ છે. આ નવ વર્ષના ગાળામાં ૧૯૨૭.૩ મિલિયનથી વધુ રિટર્ન ફાઈલ કરવામાં આવ્યા છે અને ૭૭૮ મિલિયનથી વધુ ઇ-વે બિલ જારી થઈ ચૂક્યા છે. કલેક્શનની દ્રષ્ટિએ પણ સરકારે નવા કીર્તિમાન સ્થાપ્યા છે. તાજેતરમાં જૂન ૨૦૨૬ માં ચોખ્ખું GST કલેક્શન વાર્ષિક ધોરણે ૧૧.૨ ટકાના વધારા સાથે ₹૧.૬૨ લાખ કરોડ નોંધાયું છે, જ્યારે એપ્રિલ ૨૦૨૬ માં ₹૨.૪૨ લાખ કરોડનું અત્યાર સુધીનું સર્વોચ્ચ માસિક કલેક્શન નોંધાયું હતું. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે દેશનું અર્થતંત્ર ઝડપથી ઔપચારિક (Formalize) બની રહ્યું છે.
ઉદ્યોગ જગતમાં વધેલો ભરોસો: ડેલોઇટ ઇન્ડિયાનો સર્વે
જાણીતી વૈશ્વિક સંસ્થા ડેલોઇટ ઇન્ડિયા દ્વારા કરવામાં આવેલા ‘GST@9’ સર્વેક્ષણમાં એક અત્યંત સકારાત્મક ચિત્ર બહાર આવ્યું છે. દેશની ૯૯ ટકાથી વધુ કંપનીઓએ GST સાથેના પોતાના વ્યવસાયિક અનુભવને સકારાત્મક અથવા મધ્યમ ગણાવ્યો છે, જ્યારે નકારાત્મક પ્રતિભાવ આપનારાઓનો આંકડો નહિવત થઈ ગયો છે. અગ્રણી કન્સલ્ટન્સી ફર્મ ગ્રાન્ટ થોર્ન્ટન ભારતના નિષ્ણાતોના મતે, GST કાઉન્સિલ દ્વારા સમયાંતરે વેપારીઓની વ્યવહારિક મુશ્કેલીઓને સમજીને જે કાયદાકીય સુધારા કરવામાં આવ્યા છે, તેનાથી બજારમાં વેપાર કરવાનું સરળ (Ease of Doing Business) બન્યું છે અને આખા દેશને એક સમાન બજારમાં ફેરવવામાં સફળતા મળી છે.
આગામી GST કાઉન્સિલની બેઠક પર વેપારીઓની નજર
ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ થી GST કાઉન્સિલની કોઈ સત્તાવાર બેઠક ન થઈ હોવાથી, હવે સમગ્ર ઉદ્યોગ જગતની નજર આગામી સમયમાં યોજાનારી હાઈ-પ્રોફાઈલ બેઠક પર ટકેલી છે. કરવેરાના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આગામી બેઠકમાં વ્યવસાયો માટે કેટલાક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ રાહતના નિર્ણયો લેવાઈ શકે છે. વ્યાપારીઓની લાંબા સમયથી માંગ છે કે ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) મેળવવાના કડક નિયમોમાં થોડી છૂટછાટ આપવામાં આવે અને નાના વેપારીઓ માટે માસિક કમ્પ્લાયન્સ (નિયમ પાલન) ની પ્રક્રિયા વધુ સરળ બનાવવામાં આવે. આ ઉપરાંત, ઇન્વર્ટેડ ડ્યુટી માળખા (જ્યાં કાચા માલ પર ટેક્સ વધુ અને તૈયાર માલ પર ઓછો હોય) ની વિસંગતતાઓને દૂર કરવા પર પણ ચર્ચા થવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે.
ડિજિટલ સુધારા અને વિવાદોના ઝડપી નિકાલ પર ભાર
આગામી તબક્કાના સુધારામાં ટેક્સ રિટર્ન અને ઇ-વે બિલ સિસ્ટમના આધુનિક સંકલન પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવશે, જેથી ડેટાની ચોકસાઈ વધે અને ટેક્સ ચોરી અટકે. આ ઉપરાંત, વેપારીઓ અને ટેક્સ વિભાગ વચ્ચેના જૂના કાનૂની વિવાદોની પતાવટ માટે ‘GST એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલ’ (GSTAT) ની કામગીરીને વધુ ઝડપી અને પ્રભાવશાળી બનાવવાની યોજના છે. નિષ્ણાતોના મતે, GST ના પ્રથમ નવ વર્ષ ટેક્સ માળખાને સ્થિર કરવામાં સફળ રહ્યા છે, પરંતુ હવે પછીનો તબક્કો એવો હોવો જોઈએ જે વેપારીઓ પરનો વહીવટી બોજ ઘટાડે, ટેક્સ વિવાદો કોર્ટની બહાર ઝડપથી ઉકેલે અને ભારતીય ઉત્પાદનોને વૈશ્વિક સ્તરે વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવે.
